Chỉ mới mùa thu năm ngoái, quân đội Nga vẫn từng bước tiến quân trên chiến trường, trong khi Ukraine phải đối diện với nguồn tài chính dần cạn kiệt và lại còn bị Tổng thống Trump thúc ép chấp nhận một thỏa thuận hòa bình với các điều khoản có lợi cho Moscow.
Nhưng đùng một cái cuộc chiến ở Iran xảy ra đã làm thay đổi cục diện thế giới. Loại chiến tranh bằng máy bay không người lái – lãnh vực mà Ukraine đã tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm trong suốt bốn năm qua – đã gây sự chú ý trên toàn cầu qua các cuộc tấn công của Iran trên khắp khu vực Trung Đông. Thay vì bị xem như là một vấn đề cần phải giải quyết, Ukraine trở thành một giải pháp đang được săn đón – đối với các vương quốc vùng Vịnh, các nước láng giềng châu Âu, và hơn nữa, ngay cả với quân đội Hoa Kỳ.
Trong những tháng gần đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã liên tục thực hiện các chuyến thăm vùng Vịnh, đồng thời gửi tới khoảng 200 binh sĩ đến để trình bày và thao diễn kỹ thuật đánh chặn máy bay không người lái của Ukraine, và ký kết một số thỏa thuận có thể mở đường cho hoạt động đầu tư cũng như hợp tác sản xuất. Các sự việc này diễn ra sau khi Ukraine thành lập nhiều nhà máy sản xuất máy bay không người lái của họ trên khắp châu Âu vào đầu năm nay, cũng như ngày càng có nhiều quân đội các quốc gia phương Tây, đặc biệt là tại châu Âu, gia tăng việc áp dụng các sáng kiến quân sự của Ukraine.
Chính nhờ lợi thế trong việc sử dụng máy bay không người lái, được sản xuất với số lượng hàng nghìn chiếc mỗi ngày, mà quân đội Ukraine đã có thể bù đắp cho sự thiếu hụt của họ so với ưu thế về quân số của Nga. Tình hình tại tiền tuyến hiện nay phần lớn đã ổn định khi đà tiến công của Nga bị chặn đứng và Ukraine giành lại được một số vị trí chiến lược. Các loại máy bay không người lái và hỏa tiễn do Ukraine chế tạo cũng ngày càng đưa cuộc chiến vào sâu trong lãnh thổ Nga, bao gồm cả những cuộc tấn công gần đây nhắm vào thủ đô Moscow, nơi được bảo vệ rất nghiêm ngặt.
Trong khi đó, tình hình căng thẳng xuyên Đại tây dương bắt nguồn từ cuộc chiến liên quan đến Iran đã khiến Ukraine trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với các đồng minh thân cận nhất tại châu Âu. Do những bất đồng liên quan đến cuộc chiến tại Iran giữa Hoa Kỳ và châu Âu khiến Tổng thống Trump đã ra lịnh rút nhiều nghìn binh lính Mỹ ra khỏi châu Âu và nói rằng đang cân nhắc việc Hoa Kỳ có thể rút khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại tây dương (NATO). Trong bối cảnh nguy cơ về một cuộc chiến tranh lan rộng hơn tại châu Âu, các giới chức quốc phòng và an ninh châu Âu ngày càng coi khả năng quân sự của Ukraine sẽ là yếu tố then chốt đối với an ninh tương lai của chính châu lục này. Liên Âu, là khối cung cấp phần lớn nguồn tài chính ngoại quốc cho Ukraine, đã hoàn tất gói hỗ trợ thiết yếu trị giá $105 tỷ dành cho chính quyền Kyiv vào tháng 4, qua đó bảo đảm sẽ đáp ứng các nhu cầu quốc phòng của nước này cho đến hết năm sau.
Ukraine biết cách thích nghi
Một điều thực tế là cuộc chiến tại Trung Đông hiện nay cũng đã khiến cho Ukraine phải vất vả. Các đợt tấn công bằng hoả tiễn của Iran nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh và Israel đã ngốn hết một số lượng khá lớn các loại hỏa tiễn đánh chặn do Hoa Kỳ sản xuất, như loại hỏa tiễn Patriot chẳng hạn, làm dấy lên lo ngại về khả năng cung ứng loại vũ khí khan hiếm này cho Ukraine trong tương lai. Việc giá dầu thế giới tăng cao cùng với việc Hoa Kỳ tạm nới lỏng một số lệnh cấm vận đối với dầu hỏa của Nga cũng đã phần nào giảm bớt áp lực lên nền kinh tế Nga, mang lại thêm cho điện Kremlin khoản doanh thu lên tới hàng chục tỷ Mỹ kim.
Tuy nhiên, các cuộc tấn công dồn dập của Ukraine vào các hệ thống đường ống và hải cảng xuất cảng dầu của Nga đã khiến Moscow gặp khó khăn hơn trong việc thu lợi từ nguồn thu thêm bất ngờ này. Trong khi các loại máy bay không người lái và hỏa tiễn mới của Ukraine liên tục đánh vào các cơ sở năng lượng của Nga gần như mỗi ngày trong mùa xuân năm nay, chính quyền Kyiv hy vọng rằng những tổn thất mà Nga phải gánh chịu sẽ ngày càng trầm trọng hơn, buộc ông Vladimir Putin phải chấp nhận một thỏa thuận ngừng tấn công vào các cơ sở hạ tầng thiết yếu của nhau – bao gồm cả mạng lưới điện – trước khi bước vào mùa đông năm nay.
Bên trong lãnh thổ Ukraine, theo ước tính của tình báo phương Tây, quân đội Nga đang tổn thất hơn 30,000 quân mỗi tháng, con số vượt quá khả năng tuyển quân thay thế của Moscow, trong khi hầu như không đạt được bước tiến đáng kể nào trên địa hình. Cách thức tiến hành chiến tranh hiện tại đang ngày càng trở nên không thể tiếp tục duy trì được đối với chính phủ Nga, nhất là khi những khó khăn về kinh tế khiến việc huy động ngân sách để tuyển mộ tân binh ngày càng trở nên nan giải hơn.
Với “chiến dịch quân sự đặc biệt” chưa có kết quả của ông Putin tại Ukraine cho đến nay đã kéo dài hơn cả cuộc chiến thắng lợi của Liên Xô trước Đức Quốc xã, thậm chí ngay cả những người ủng hộ chiến tranh theo quan điểm dân tộc chủ nghĩa cực đoan ở Nga cũng đang bày tỏ sự thất vọng.
Niềm tin mới
Một niềm tin mới đang lan tỏa tại Kyiv và tại các quốc gia ủng hộ Ukraine là điều hoàn toàn trái ngược với những dự báo ảm đạm hồi năm ngoái về sự sụp đổ cận kề của quốc gia này. Lúc đó, với sức tiến quân của quân đội Nga, chậm nhưng chắc, đã khiến có nhiều ý kiến cho rằng không sớm thì muộn Nga sẽ chiếm được vùng đất chiến lược là những thành phố tạo thành vành đai đồn lũy phòng thủ của Ukraine nằm ở phía bắc của khu vực Donetsk. Nhưng, như một phép lạ, cho tới thời điểm này Nga vẫn chưa tiến gần hơn bao nhiêu đến việc chiếm được nơi này.
Nhìn về khu vực Trung Đông, nhiều căn cứ quân sự của Mỹ tại đây cùng các cơ sở hạ tầng trọng yếu của các quốc gia đối tác và đồng minh vùng Vịnh đã bị hư hại nặng nề bởi máy bay không người lái và hỏa tiễn của Iran trong suốt 40 ngày xung đột toàn diện diễn ra vào tháng 3 và tháng 4.
Ukraine đã trải qua bốn năm chống lại chính những chiếc máy bay không người lái Shahed do Iran thiết kế, loại vũ khí vốn đã trở thành nòng cốt trong kho vũ khí của Nga, đồng thời trở nên dày dạn kinh nghiệm trong việc vận hành hệ thống hỏa tiễn Patriot trong điều kiện tác chiến thực tế hơn bất kỳ lực lượng quân sự nào khác. Câu hỏi được đặt ra là trước khi khởi động tấn công Iran, tại sao Hoa Kỳ không tìm hiểu về kinh nghiệm chống lại máy bay không người lái Shahed của Ukraine.
Trước làn sóng tấn công dồn dập từ Nga, các công ty quốc phòng của Ukraine cũng đã làm chủ được khả năng sản xuất hàng loạt các loại vũ khí (trong đó có loại máy bay không người lái đánh chặn) giá rẻ, nhờ vào việc liên tục tiếp nhận phản hồi về kinh nghiệm chiến trường từ các đơn vị tiền tuyến để cải thiện hiệu năng và đối phó với những cải tiến kỹ thuật của phía Nga.
Giải pháp Ukraine
Trong bối cảnh các công ty quốc phòng Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng tồn đọng đơn đặt hàng kéo dài nhiều năm đối với các mặt hàng thiết yếu như hỏa tiễn đánh chặn, và các công ty này vốn có truyền thống ngần ngại trong việc chia sẻ kỹ thuật hoặc hợp tác sản xuất chung, thì Ukraine – cùng với các công ty sản xuất quốc phòng khác như của Nam Hàn và Thổ Nhĩ Kỳ – xuất hiện như một giải pháp thay thế nếu Hoa Kỳ cần đến.
Ngay cả trước khi xảy ra xung đột với Iran, các công ty quốc phòng Ukraine đã hợp tác với các công ty đối tác của Ả Rập Saudi; mối quan hệ hợp tác này được dự báo sẽ mở rộng hơn nữa trong khi chế độ thần quyền Iran hiện tại vẫn không hề chùn bước và tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công lẻ tẻ nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh.
Mặc dù Tổng thống Trump vẫn chưa tỏ ra tin tưởng về khả năng kỹ thuật máy bay không người lái của Ukraine, nhưng ở đằng sau hậu trường, các giới chức quân sự Hoa Kỳ cho biết họ đang phối hợp chặt chẽ với Kyiv để chuẩn bị cho các phương thức tác chiến mới, trong đó máy bay không người lái đóng vai trò chính yếu.
VH
