Lời giới thiệu: Cindy Thu Hoàng là nhân viên của bộ Y tế Tiểu Bang, hiện đang làm việc tại Texas Health and Human Services Commission (HHSC) là cơ quan quản trị các chương trình trợ giúp các gia đình với các dịch vụ về thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, an toàn và thảm họa bao gồm các chương trình Phụ nữ, Trẻ sơ sinh và Trẻ em (WIC), Trợ cấp Y tế cho Trẻ em (Children’s Medicaid, Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (Supplemental Nutrition Assistance Program- SNAP). Cô tham gia nhiều hội đoàn và có chương trình về Phúc Lợi Xã Hội trên radio và TV tại Dallas. Cô mong muốn được giúp đỡ đồng hương qua việc giải đáp các thắc mắc trong lãnh vực phúc lợi xã hội của tiểu bang.
Mọi thắc mắc xin gửi câu hỏi về: bientap@trenews.net
HỎI: Mẹ của em hiện đang làm một công việc hợp pháp và được trả bằng tiền mặt. Mẹ sống chung với vợ chồng em nên chi phí sinh hoạt không nhiều. Tiền nhà, điện nước và chợ búa đều do vợ chồng em lo. Em nhiều lần khuyên mẹ mở một tài khoản ngân hàng để cất tiền cho an toàn, lại có thêm chút tiền lời. Nhưng mẹ nhất quyết không chịu. Mẹ nói không muốn giao “khúc ruột” của mình cho người khác giữ.
Sau này em mới biết lý do thật sự là mẹ sợ phải khai thuế. Tình cờ nghe mẹ nói với một người bạn rằng: “Chỉ cần không gửi tiền vào ngân hàng thì IRS sẽ không biết mình có thu nhập.” Nghe vậy em cũng khá bất ngờ. Xin chị Đài Thi cho biết điều này có đúng không? Nếu cứ giữ tiền mặt như vậy thì có lợi hay có hại gì?
ĐÁP: Không riêng gì mẹ của em, có lẽ nhiều người Việt mình cũng tin rằng “không gửi tiền vào ngân hàng thì Sở Thuế không biết mình có thu nhập”, hay nói cách khác là muốn trốn tránh thuế.
Đây là một quan niệm khá phổ biến, nhưng không đúng.
Nghĩa vụ khai thuế không phụ thuộc vào việc tiền có được gửi vào ngân hàng hay không, mà phụ thuộc vào việc mình có thu nhập đủ để bị đóng thuế hay không. Người nhận thu nhập bằng tiền mặt vẫn có trách nhiệm khai báo, bất kể mình để tiền mặt đó ở đâu.
Nhiều người nghĩ rằng chỉ khi nào mình gửi tiền vào ngân hàng thì IRS mới biết mình có thu nhập. Thực tế, IRS không theo dõi tài khoản của mình đâu, trừ khi nào có những cuộc “rửa tiền” đáng lưu ý.
Đúng là khi tiền không gửi vào ngân hàng thì IRS sẽ không có bằng chứng từ ngân hàng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là IRS sẽ không bao giờ biết mình có thu nhập.
Trong những trường hợp nhận tiền mặt không gửi vào ngân hàng và cũng không khai thuế thì đa số chỉ bị lộ ra khi có vướng mắc, chẳng hạn như người trả tiền mặt cho mẹ em bị kiểm toán thuế, hoặc có người báo cho Sở Thuế. Chị đã từng chứng kiến những trường hợp tiền mặt bị lộ vì những sự việc này.
Trong một cuộc kiểm tra thuế, IRS không chỉ xem tài khoản ngân hàng mà còn có thể xem chi tiêu thực tế, tài sản mua sắm, nguồn tiền dùng để sinh hoạt và nhiều bằng chứng tài chính khác để xác định thu nhập. Ngay cả khi không gửi tiền vào ngân hàng, nếu số tiền đó được dùng để mua xe, mua nhà, đầu tư hoặc chi tiêu lớn thì IRS sẽ hỏi về nguồn gốc số tiền.
Cho nên mẹ em nên nghĩ xa hơn một tí. Số tiền mặt của mẹ em để dồn lại càng ngày càng nhiều, rồi mẹ em sẽ làm gì với số tiền lớn đó? Tiền mặt càng ngày càng mất giá. Mẹ em sẽ mua sắm, đầu tư, hay gửi nhờ vào tài khoản của người thân? Nếu chẳng may mẹ em hay người thân bị Sở Thuế kiểm toán, liệu có trả lời được nguồn tiền ở đâu ra không?
Thật ra nếu thu nhập của mẹ em thấp thì không phải đóng thuế hoặc đóng rất ít. Nếu mẹ em chưa rõ mình có phải khai thuế hay không, hoặc chưa biết cách khai đúng để tránh bị truy thu thuế và bị phạt về sau, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia thuế trước khi quyết định trốn tránh thuế.
Đừng giỡn mặt với Sở Thuế. Đừng để những lời truyền miệng như “IRS không biết nếu cầm tiền mặt” ảnh hưởng đến quyết định không tuân thủ luật thuế. Nên làm đúng ngay từ đầu để yên tâm ăn ngon ngủ yên, không phải luôn lo lắng rằng một ngày nào đó IRS sẽ phát hiện ra khoản thu nhập chưa được khai báo. Những ai đã từng bị Sở Thuế sờ gáy rồi là tởn tới già em ạ.
Còn một điều không liên quan đến thuế nhưng chị muốn chia sẻ, là nếu mẹ em khai thuế thì sẽ được tính vào tín chỉ an sinh xã hội, để sau này được hưởng phúc lợi hưu bổng.
HỎI: Em là chủ tiệm nail. Tiệm em vẫn có khách, công việc cũng tạm ổn. Nhưng từ sau vụ cô Lan và hệ thống hơn 60 tiệm nails bị điều tra về thuế, em bị ám ảnh hoài. Mỗi ngày đọc tin tức là tim đập nhanh. Em không nghĩ mình gian dối ai, em chỉ làm giống như rất nhiều tiệm khác trong nghề. Trước đây, sáng nào mở mắt ra em cũng háo hức đi làm. Bây giờ cứ thức dậy là thấy nặng trĩu trong lòng, ăn không ngon, ngủ không yên. Em đang tính sang tiệm cho người khác để đầu óc được nhẹ nhàng hơn. Nếu em bán tiệm thì những sai sót của những năm trước có còn ảnh hưởng đến em không chị? Cảm ơn chị Đài Thi.
ĐÁP: Trước hết, chị rất thông cảm với tâm trạng của em. Chắc chắn em không phải là người duy nhất đang có cảm giác này. Sau vụ án lớn liên quan đến ngành nails, rất nhiều chủ tiệm lương thiện cũng bắt đầu tự nhìn lại việc làm ăn của mình và lo lắng.
Điều chị muốn nói với em là: Bán tiệm không đồng nghĩa với việc các trách nhiệm thuế trước đây tự động biến mất.
Nếu trong thời gian em làm chủ tiệm có những sai sót về thuế, thuế lương, khai doanh thu hoặc phân loại nhân viên không đúng quy định, thì việc sang tiệm cho người khác không xóa bỏ trách nhiệm đối với khoảng thời gian em còn là chủ.
Ngược lại, nếu hồ sơ của em tương đối đầy đủ và em chủ động sửa những sai sót trước khi cơ quan thuế phát hiện, thì rất nhiều vấn đề có thể được giải quyết nhẹ nhàng hơn.
Điều đáng sợ nhất không phải là có sai sót. Điều đáng sợ nhất là biết mình có thể sai nhưng cứ để đó nhiều năm vì hy vọng “chắc sẽ không sao.”
Trong nghề nails, nhiều cách làm đã tồn tại từ rất lâu. Có người được chỉ như vậy, thấy tiệm khác làm vậy nên cũng làm theo. Nhưng “mọi người đều làm” không phải là lý do pháp lý để miễn trách nhiệm nếu cách làm đó không đúng luật.
Nếu hôm nay em thật sự mất ăn mất ngủ, chị nghĩ đó cũng có thể là một tín hiệu tốt. Ít nhất em còn muốn nhìn lại doanh nghiệp của mình trước khi quá muộn.
Thay vì vội vàng bán tiệm chỉ để tìm sự bình yên, em nên dành thời gian kiểm tra lại: Hồ sơ doanh thu có đầy đủ không? Việc trả lương cho thợ có đúng luật không? 1099 hay W-2 đã được áp dụng đúng chưa? Thuế payroll, sales tax và thuế thu nhập đã được khai đầy đủ chưa? Sổ sách kế toán có phản ảnh đúng hoạt động kinh doanh không?
Rất nhiều chủ tiệm sau khi rà soát lại hồ sơ mới nhận ra rằng vấn đề của họ không nghiêm trọng như họ tưởng. Cũng có người phát hiện sai sót, nhưng vẫn còn cơ hội sửa trước khi bị kiểm tra.
Cuối cùng, chị muốn gửi em một điều: Tiệm có thể bán được. Máy móc có thể thay mới. Tên tiệm có thể đổi. Nhưng trách nhiệm pháp lý của em trong thời gian em làm chủ thì vẫn còn đó.
Đừng bán tiệm chỉ vì sợ hãi. Hãy hiểu rõ tình trạng thuế của mình trước, rồi hãy quyết định. Một quyết định dựa trên sự hiểu biết sẽ giúp em ngủ ngon hơn nhiều so với một quyết định chỉ vì lo lắng.
Nếu có bán tiệm thì em nên giữ tất cả giấy tờ sổ sách của những năm em làm chủ, phòng khi bị kiểm toán.
NĐT
