Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến
469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd.,
Garland, TX 75044
HỎI: Thưa cô Đài Thi, năm 2021 tôi được một insurance agent bán bảo hiểm tư vấn mở một Roth IRA mới và chuyển tiền từ Roth IRA cũ sang. Anh ta hướng dẫn tôi rút toàn bộ tiền từ Roth IRA cũ, gửi vào tài khoản ngân hàng cá nhân rồi trong vòng 60 ngày nộp toàn bộ số tiền vào Roth IRA mới. Anh ta khẳng định đây là “rollover” nên sẽ không phải đóng thuế.
Đến cuối năm, tôi nhận được mẫu 1099-R để khai thuế. Anh ta tiếp tục nói chỉ cần báo với người khai thuế đây là rollover thì sẽ không bị đánh thuế. Tuy nhiên, người khai thuế lại không khai phần giao dịch này trên hồ sơ thuế. Sau đó, năm 2024 IRS kiểm toán (audit), cho rằng tôi khai thiếu thu nhập và truy thu thuế, tiền phạt cùng tiền lãi.
Điều đau lòng nhất là khi sự việc xảy ra, insurance agent bảo tôi tự giải thích với IRS, còn người khai thuế cũng không giải quyết được. Tôi không rành tiếng Anh, không hiểu luật thuế Hoa Kỳ nên phải một mình đối diện với IRS. Trong suốt hai năm qua, tôi chỉ đi qua đi lại giữa insurance agent và người khai thuế ban đầu với hy vọng họ sẽ giúp mình, nhưng cuối cùng mọi việc vẫn không có kết quả.
Xin cô cho biết, tôi nên làm gì? Hai năm vừa qua có làm tôi mất những cơ hội pháp lý để giải quyết với IRS hay không? Trong trường hợp này, tôi có nên tìm một chuyên gia giải quyết tranh chấp thuế (tax resolution specialist) để xem lại toàn bộ hồ sơ không? Cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa anh, điều khiến tôi tiếc nhất trong câu chuyện của anh không chỉ là số tiền thuế, tiền phạt và tiền lãi mà IRS truy thu, mà là 2 năm quý giá đã bị đánh mất.
Trước hết, chúng ta cần hiểu một nguyên tắc rất quan trọng của luật thuế Hoa Kỳ về IRA rollover.
Trong một số trường hợp, luật IRS cho phép người sở hữu IRA rút tiền từ một tài khoản IRA rồi nộp lại vào một IRA khác trong vòng 60 ngày. Nếu giao dịch đáp ứng đầy đủ các điều kiện mà luật quy định, khoản tiền đó có thể không bị đánh thuế mặc dù công ty tài chính vẫn phát hành Form 1099-R để báo cáo khoản phân phối này.
Đó cũng là lý do nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần nhận mẫu 1099-R thì chắc chắn phải đóng thuế, hoặc ngược lại, chỉ cần nói “đây là rollover” thì sẽ tự động không bị đánh thuế. Cả hai cách hiểu này đều không đầy đủ.
Điều quan trọng là 1099-R không được bỏ qua. Giao dịch phải được khai báo đúng trên hồ sơ thuế và, nếu là một rollover đủ điều kiện, hồ sơ phải phản ảnh đúng bản chất của giao dịch theo quy định của IRS. Ngoài ra, người đóng thuế cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ để chứng minh việc rollover nếu IRS yêu cầu.
Qua những gì anh chia sẻ, có thể hồ sơ thuế của anh đã không được khai đúng cách, dẫn đến việc IRS cho rằng anh khai thiếu thu nhập. Tuy nhiên, để kết luận chính xác, cần xem toàn bộ hồ sơ, bao gồm Form 1099-R, các chứng từ về khoản rollover, hồ sơ khai thuế và toàn bộ thư từ của IRS. Không nên vội kết luận lỗi thuộc về bất kỳ cá nhân nào nếu chưa xem đầy đủ tài liệu.
Điều khiến tôi tiếc nhất là trong suốt 2 năm, anh chỉ quay lại giữa insurance agent và người khai thuế với hy vọng họ sẽ giải quyết. Trong khi đó, hồ sơ với IRS vẫn tiếp tục diễn biến.
Đây là sai lầm mà rất nhiều người trong cộng đồng người Việt mắc phải. Khi nhận được thư của IRS, họ thường quay lại tìm insurance agent hoặc người khai thuế ban đầu với hy vọng người đã tư vấn sẽ đứng ra giải quyết. Đó là tâm lý rất dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu sau một thời gian hợp lý mà vụ việc vẫn không có hướng giải quyết, người đóng thuế không nên tiếp tục chờ đợi.
Đối với IRS, thời gian là một yếu tố rất quan trọng. Nhiều quyền lợi của người đóng thuế, như quyền phản hồi, bổ sung chứng từ, yêu cầu xem xét lại, xin miễn hoặc giảm tiền phạt và thực hiện các thủ tục khác, đều chịu sự chi phối của các thời hạn theo luật. Khi thời gian trôi qua, không chỉ tiền lãi tiếp tục phát sinh mà một số cơ hội giải quyết thuận lợi cũng có thể bị thu hẹp hoặc hoàn toàn mất.
Trong trường hợp của anh, điều cần làm không phải là tiếp tục tranh cãi xem insurance agent hay người khai thuế đúng hay sai. Điều quan trọng hơn là xác định chính xác hồ sơ đã được giải quyết đúng quy định của IRS hay chưa và còn những biện pháp pháp lý nào có thể thực hiện.
Lời khuyên của tôi là hãy mang toàn bộ hồ sơ đến một IRS Enrolled Agent, CPA, luật sư, hoặc chuyên gia chuyên về tax representation để được đánh giá độc lập. Những chuyên gia này được đào tạo để nghiên cứu hồ sơ, phân tích quy định của IRS và đại diện người đóng thuế làm việc với Sở Thuế IRS.
Họ sẽ xem xét toàn bộ quá trình, bao gồm: cách giao dịch IRA đã được thực hiện, hồ sơ khai thuế ban đầu, mẫu 1099-R và các chứng từ liên quan, các thư từ giữa anh và IRS, và các quyết định mà IRS đã ban hành.
Sau khi rà soát, họ sẽ đánh giá liệu còn cơ sở để yêu cầu IRS xem xét lại, bổ sung chứng từ, xin giảm tiền phạt hoặc thực hiện các thủ tục khác theo quy định hay không.
Qua câu chuyện này, tôi cũng muốn gửi một lời nhắn chân thành đến các insurance agent và người khai thuế.
Không ai có thể biết tất cả mọi lĩnh vực. Nhưng khi phát hiện một vụ việc đã vượt quá phạm vi chuyên môn hoặc không thể tự giải quyết, điều tốt nhất cho khách hàng là khuyên họ tìm đến đúng chuyên gia càng sớm càng tốt, thay vì để khách hàng mất nhiều tháng hoặc nhiều năm đi qua đi lại mà hồ sơ vẫn không được giải quyết.
Đối với insurance agent, hãy nhớ rằng việc tư vấn về IRA không chỉ là mở một tài khoản mới hay giới thiệu một sản phẩm tài chính. Nếu giao dịch có liên quan đến quy định thuế của IRS, đừng khẳng định điều gì khi chưa chắc chắn. Nếu vấn đề vượt quá chuyên môn của mình, hãy khuyến khích khách hàng tham khảo ý kiến của chuyên gia thuế trước khi thực hiện giao dịch. Một lời hướng dẫn thiếu chính xác có thể khiến khách hàng phải trả giá rất đắt.
Đối với người khai thuế, đừng xem mẫu 1099-R chỉ là một mẫu thông thường. Mỗi khoản phân phối từ IRA đều cần được xem xét cẩn thận. Hãy hỏi khách hàng tiền đã đi đâu, có được rollover hay không, có hoàn tất đúng thời hạn hay không và yêu cầu đầy đủ các chứng từ cần thiết trước khi lập tờ khai. Đừng bỏ qua một giao dịch chỉ vì nghĩ rằng “không ảnh hưởng” hoặc “không có cách khai”. Một sai sót nhỏ hôm nay có thể trở thành một cuộc kiểm toán nhiều năm sau.
Đối với cộng đồng người Việt, tôi muốn nhấn mạnh một điều rất quan trọng: Đừng để mất thời gian quý báu.
Trong các vụ việc với IRS, mất 2 năm không chỉ là mất 2 năm chờ đợi. Đó có thể là 2 năm tiền lãi tiếp tục tăng, 2 năm áp lực tinh thần bị mất ăn mất ngủ, 2 năm tốn kém chi phí và quan trọng hơn, có thể là 2 năm đánh mất những cơ hội giải quyết hồ sơ trong thời hạn pháp luật cho phép.
Nếu nhận được thư của IRS và sự việc bắt đầu trở nên phức tạp, đừng ngần ngại tìm đúng người có chuyên môn về đại diện người đóng thuế. Một quyết định đúng thời điểm có thể giúp bảo vệ quyền lợi của bạn, giảm thiểu thiệt hại và tránh nhiều năm căng thẳng không đáng có.
Cuối cùng, tôi muốn nhắn nhủ rằng: Người đóng thuế luôn là người chịu trách nhiệm trước Sở Thuế, nhưng người đóng thuế không nên phải một mình đối diện với IRS. Khi chọn đúng người có chuyên môn và hành động kịp thời, bạn sẽ có nhiều cơ hội bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình hơn.
NĐT
