Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến
469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd.,
Garland, TX 75044
HỎI: Thưa cô Đài Thi, vợ chồng tôi từ Việt Nam sang Mỹ định cư được khoảng hai năm. Chúng tôi có mang sang một ít vốn và sau đó sang lại một tiệm ăn nhỏ của người bà con để làm ăn. Nhà hàng của chúng tôi có khá nhiều khách trả tiền mặt. Vì cần tiền mặt để mua rau, thịt và những vật dụng lặt vặt cho nhà hàng nên nhiều khi chúng tôi lấy ngay tiền mặt khách trả để đi mua hàng, chứ không đem hết số tiền đó gửi vào ngân hàng.
Người chủ cũ của tiệm nói với chúng tôi rằng chỉ cần khai thuế số tiền doanh thu nằm trong tài khoản ngân hàng là được, còn tiền mặt dùng để mua hàng thì không cần khai vì cuối cùng cũng đã dùng hết cho nhà hàng. Lâu nay tôi vẫn đọc mục Thuế Vụ của cô và thấy luật thuế ở Mỹ rất nguyên tắc, nên trong lòng tôi cứ thấy cách làm này “không ổn”. Nhưng chúng tôi mới qua Mỹ, chưa hiểu rõ luật lệ, nên không biết phải làm thế nào cho đúng. Xin cô cho vợ chồng tôi một lời khuyên. Cảm ơn cô.
ĐÁP: Thưa anh chị, tôi rất mừng vì anh chị đã đặt câu hỏi này trước khi tiếp tục làm theo lời khuyên của chủ tiệm cũ. Câu “chỉ cần khai số tiền nằm trong ngân hàng” là một cách hiểu rất nguy hiểm, có thể sẽ bị Sở Thuế nghi ngờ là trốn thuế.
Tiền khách trả bằng tiền mặt vẫn là tiền thu vào của nhà hàng. Việc anh chị có đem số tiền đó gửi vào ngân hàng hay dùng ngay để mua rau, thịt không làm cho khoản doanh thu đó biến mất.
Sở Thuế bắt buộc các kinh doanh phải có hệ thống sổ sách cho thấy rõ tiền thu vào và các chi tiêu, đồng thời phải có hồ sơ chứng minh nguồn gốc và số tiền thu vào, chứ không chỉ nhìn số tiền gửi vào ngân hàng. Đối với doanh nghiệp nhận tiền mặt, các chứng từ như dữ liệu của máy tính tiền, sổ hóa đơn, biên nhận, khoản tiền gửi vào ngân hàng, và các hồ sơ bán hàng đều có thể được dùng để chứng minh doanh thu.
Tiền mặt khách trả vẫn là doanh thu. Ví dụ một ngày nhà hàng có khách trả tiền mặt 1,000 đô la, khách trả bằng thẻ tín dụng 500, thì tổng doanh thu bán hàng trong ngày là 1,500 đô, bất kể bao nhiêu tiền đã được gửi vào ngân hàng.
Nếu trong số 1,000 tiền mặt đó, anh chị lấy 600 đi mua rau, thịt cho nhà hàng và chỉ gửi 400 vào ngân hàng, thì 1,000 tiền mặt bán hàng vẫn phải được ghi nhận trong sổ sách doanh thu. Sau đó, khoản 600 đô mua hàng được trừ thuế riêng.
Nói cách khác, doanh thu là một chuyện. Chi phí kinh doanh là một chuyện khác. Đừng lấy chi phí để “xóa” doanh thu, rồi suy luận rằng con số cuối cùng thì cũng giống nhau thôi.
Nhận tiền mặt không có gì sai. Điều đáng lo là nếu nhà hàng thực sự bán được 1,000 đô nhưng chỉ gửi 400 vào ngân hàng và chỉ khai 400 là doanh thu, thì 600 tiền mặt còn lại đã không được ghi nhận đúng.
Nếu chuyện này kéo dài nhiều năm, sự cách biệt giữa doanh thu thực tế và doanh thu khai thuế có thể trở thành vấn đề rất nghiêm trọng. Nếu bị Sở Thuế kiểm toán thuế, anh chị phải trình sổ sách ghi rõ tất cả doanh thu và chi phí, và phải giải thích vì sao những con số trong sổ sách khác với hồ sơ thuế. Mà cho dù anh chị có chỉnh sửa sổ sách cho ăn khớp với giấy tờ thuế, thanh tra Sở Thuế vẫn có cách tra hỏi xác minh xem anh chị có khai đầy đủ doanh thu thực hay không.
Theo tôi, anh chị không nên tiếp tục làm theo cách chủ cũ chỉ. Chủ cũ đã làm như vậy trong thời gian họ sở hữu nhà hàng, nhưng khi anh chị mua lại tiệm, anh chị phải chịu trách nhiệm về sổ sách và tờ khai thuế của chính mình.
Cách khai thuế của người chủ trước không có nghĩa là cách đó phù hợp với luật thuế. Anh chị mới sang Mỹ được 2 năm, đang bắt đầu một công việc kinh doanh mới, thì đây lại càng là lúc tốt để xây dựng hệ thống kế toán đúng ngay từ đầu. Sở Thuế cho phép doanh nghiệp lựa chọn hệ thống lưu giữ hồ sơ phù hợp với hoạt động của mình, miễn là hệ thống đó phản ảnh rõ ràng và chính xác thu nhập và chi phí.
Nếu trước đây anh chị chỉ khai tiền gửi ngân hàng mà bỏ sót tiền mặt bán hàng, đừng tiếp tục làm như vậy chỉ vì “từ trước tới giờ vẫn làm thế.” Hãy gom lại giấy tờ sổ sách, sau đó nhờ chuyên gia thuế xem lại để xác định doanh thu thực tế, chi phí và những gì đã được khai trước đây. Nếu phát hiện tờ khai thuế cũ có sai sót, chuyên gia thuế có thể xem xét phương án thích hợp để sửa chữa. Điều quan trọng là đừng tiếp tục một cách làm sai chỉ vì ngại nhìn lại quá khứ.
Nói tóm lại, anh chị hãy nhớ một nguyên tắc rất đơn giản:
Khách trả bao nhiêu tiền cho nhà hàng thì phải có cách ghi nhận doanh thu đầy đủ. Tiền đó sau đó được gửi ngân hàng, dùng mua hàng hay dùng cho chi phí kinh doanh là bước trừ thuế kế tiếp. Đừng lấy việc “tiền không vào ngân hàng” làm lý do để khai bớt doanh thu. Tiền mặt không phải là vấn đề. Không ghi nhận đúng tiền mặt mới là vấn đề.
Làm ăn ở Mỹ, điều quan trọng không phải là tìm cách để doanh thu “trông ít đi”, mà là phải có sổ sách để chứng minh đồng tiền mình kiếm được từ đâu và đã được sử dụng như thế nào. Đó mới là cách làm ăn lâu dài và bình an.
HỎI: Tôi sang Mỹ định cư từ năm 2007. Tôi hiện sống ở Oklahoma. Trước khi sang Mỹ, mẹ tôi có cho tôi một miếng đất ở Việt Nam, diện tích khoảng 1,300 square feet. Từ đó đến nay miếng đất vẫn đứng tên tôi ở Việt Nam. Nay tôi muốn cho lại miếng đất này cho chị tôi ở Việt Nam. Tôi không biết trong trường hợp này có phải khai báo với IRS hay không, và tôi có phải đóng thuế Mỹ cho việc cho đất này hay không?
Ngoài ra, nếu thay vì cho chị tôi, tôi tự bán miếng đất thì sao? Giá trị miếng đất hiện nay khoảng 20,000 đô la. Tôi có phải khai với Sở Thuế và có phải đóng thuế hay không? Xin chân thành cảm ơn cô Đài Thi.
ĐÁP: Xin thưa, câu hỏi này cần chia thành hai trường hợp riêng biệt: cho đất và bán đất. Và vì khuôn khổ báo có giới hạn, trong số báo kỳ này tôi xin trả lời phần “cho đất”. Hẹn sẽ trả lời phần “bán đất” trong số báo sau.
Trước hết, tôi muốn chị lưu ý một điểm rất quan trọng: Đất nằm ở Việt Nam không có nghĩa là tự động nằm ngoài phạm vi thuế thu nhập của Hoa Kỳ.
Nếu chị là công dân Hoa Kỳ hoặc có thẻ xanh, Hoa Kỳ nhìn chung đánh thuế trên thu nhập toàn cầu. Vì vậy, khi bán một tài sản ở Việt Nam, vấn đề thuế Mỹ vẫn có thể phát sinh.
Tuy nhiên, cho đất và bán đất là hai giao dịch khác nhau.
Nếu chị tặng miếng đất cho người thân mà không nhận tiền hay tài sản tương đương, thì về nguyên tắc đây là quà tặng, chứ không phải là một khoản thu nhập thông thường của chị. Quà tặng thì thông thường không phải đóng thuế, trừ khi nào món quà trị giá hơn 15 triệu đô. Mà cho dù có đóng thuế đi nữa thì chỉ có người tặng mới phải đóng chứ người nhận không bao giờ đóng.
Nhưng điều đó không có nghĩa là cứ cho đất là hoàn toàn không cần khai báo. Cần khai Form 709 khi tặng tài sản có giá trị hơn 19,000 đô cho năm đó. Điểm quan trọng là khai Form 709 chứ không phải đóng thuế nhé.
Hẹn chị ở số báo tới.
NĐT
