Huyết áp cao là một vấn đề rất phổ biến. Gần một nửa số người trưởng thành ở Hoa Kỳ mắc bệnh này, trong đó khoảng 70% những người từ 60 tuổi trở lên bị tăng huyết áp.
Điều đáng lo ngại là bệnh này thường diễn tiến âm thầm, hầu như không gây triệu chứng, trong khi vẫn âm thầm làm tổn thương cơ thể và làm tăng nguy cơ đau tim cũng như đột quỵ. Thế nhưng, chỉ khoảng 1/4 số người bị tăng huyết áp kiểm soát được chỉ số huyết áp của mình.
Các hướng dẫn mới được công bố vào tháng 8 năm 2025 nhấn mạnh rằng việc điều trị tăng huyết áp không chỉ giúp phòng ngừa bệnh tim mạch mà còn góp phần làm giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.
Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy, những người từ 40 tuổi trở lên trước đây bị tăng huyết áp nhưng sau đó kiểm soát được huyết áp ở mức dưới 130/80 mmHg có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thấp hơn 12% so với những người không kiểm soát tốt huyết áp.
Một điểm đáng chú ý khác là các hướng dẫn mới khuyến khích bác sĩ ưu tiên thay đổi lối sống trước khi dùng thuốc, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào điều trị bằng thuốc.
Những điểm mới trong khuyến cáo
Huyết áp được biểu thị bằng 2 con số:
Huyết áp tâm thu (số trên): là áp lực của máu lên thành động mạch khi tim co bóp.
Huyết áp tâm trương (số dưới): là áp lực trong động mạch khi tim nghỉ giữa hai nhịp đập.
Trước đây, The U.S. Preventive Services Task Force (Lực lượng Đặc nhiệm Hoa Kỳ về Dịch vụ Phòng ngừa) cho rằng không nên cố gắng hạ huyết áp xuống dưới 150/90 mmHg, vì lo ngại việc dùng thuốc quá mạnh có thể gây tác dụng phụ.
Tuy nhiên, nhờ có nhiều bằng chứng mới, quan điểm này đã thay đổi. Theo Tiến sĩ Ashish Sarraju, bác sĩ tim mạch tại Cleveland Clinic:
“Hiện nay chúng ta biết rằng việc duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg, và lý tưởng nhất là gần 120/80 mmHg, mang lại nhiều lợi ích cho cả những người ở độ tuổi 60, 70, thậm chí 80 và 90.”
Để đạt được mục tiêu này, các hướng dẫn nhấn mạnh 4 yếu tố quan trọng
Ăn uống hợp lý.
Giảm căng thẳng.
Tập thể dục thường xuyên.
Dùng thuốc khi cần thiết.
Trong đó, một số khuyến nghị đã được điều chỉnh so với trước đây.
Ăn uống đúng cách
Trong nhiều năm, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 2,300 mg sodium mỗi ngày. Tuy nhiên, hướng dẫn mới hạ mức này xuống dưới 1,500 mg sodium mỗi ngày, tương đương khoảng 2/3 muỗng cà phê muối.
Ở những người có huyết áp bình thường, chế độ ăn ít muối giúp giảm trung bình khoảng 3 mmHg huyết áp tâm thu. Đối với người bị tăng huyết áp, mức giảm trung bình khoảng 7 mmHg.
Giảm căng thẳng
Hướng dẫn mới khuyến khích áp dụng thiền siêu việt (transcendental meditation) như một phương pháp giảm căng thẳng.
Đây là hình thức thiền khá đơn giản: bạn ngồi yên, nhắm mắt và lặp đi lặp lại một từ hoặc một câu ngắn, chẳng hạn như “Om”, trong đầu để giúp tâm trí thư giãn.
Bất kỳ hoạt động nào giúp tăng khả năng chánh niệm (mindfulness) cũng đều có ích, chẳng hạn như: Yoga, hít thở sâu, thiền thư giãn. Điều quan trọng là tìm được phương pháp phù hợp với chính bạn.
(còn tiếp)
