“Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên” là câu nói nổi tiếng của Archimedes (287-212 trước Công Nguyên). Ổng là một nhà toán học, nhà vật lý, nhà phát minh huyền thoại người Hy Lạp. Hình của Archimedes được in ở mặt trước của Huy chương Fields, giải thưởng danh giá được coi là “Nobel Toán học” (vì giải Nobel không bao gồm lĩnh vực toán học), được Hiệp hội Toán học quốc tế (IMU: International Mathematical Union) trao 4 năm một lần cho những nhà nghiên cứu nổi bật.
Ơ-rê-ca (Eureka, nghĩa tiếng Việt là “tìm ra rồi”) là một giai thoại nổi tiếng về cách ra đời của “lực đẩy Archimedes” và của mục.. này.
Ngoài những sáng chế làm thay đổi thế giới bằng máy móc, điện lực, kỹ nghệ hay dây chuyền sản xuất, cũng có những “sáng chế” không thay đổi gì cả, nhưng vẫn trường tồn theo thời gian…
Vào một ngày năm 1975, khi Gary Dahl, một nhà biên kịch quảng cáo người Mỹ, ngồi ở quán bar ở Los Gatos, tiểu bang California, cùng bạn bè. Họ than vãn về việc nuôi thú cưng thật sự rất tốn công sức: phải cho ăn, dắt đi dạo, vệ sinh, trả tiền bác sĩ thú y… Dahl bỗng đùa một câu: “Sao không nuôi đá làm thú cưng cho rồi?”
Khi mọi người cười một tràng sảng khoái rồi quên thì Dahl nghiêm túc nghiên cứu và hiện thực ý tưởng đó. Ông chọn những viên đá tròn, trơn từ bãi biển Rosarito, Mexico, đóng gói chúng trong một chiếc hộp carton xinh xắn có lỗ thông hơi (như lồng thú cưng), lót thêm rơm và kèm theo một cuốn sổ hướng dẫn chăm sóc dài 32 trang với nội dung cực kỳ hài hước.
Sách hướng dẫn dạy chủ nhân cách “huấn luyện” viên đá ngồi yên, cách “dắt đi dạo”, cách tổ chức tiệc sinh nhật cho “Pet Rock”. Viên đá không cần ăn uống, không kêu ca, không bệnh tật, và tuyệt đối không bao giờ cắn chủ. Tuy nhiên, cần nói chuyện mỗi ngày để chúng không “stress”.
Khi ra mắt vào tháng 8-1975 với giá 3.95 đô la (lúc đó là rất đắt, tương đương khoảng 24-25 đô la năm 2026), không ai ngờ sản phẩm “vô tri” này lại bùng nổ đến vậy. Dahl bán được hàng chục ngàn viên mỗi ngày, doanh số hơn 1 triệu viên trước đêm Giáng sinh 1975.
Gary Dahl trở thành triệu phú nhờ những “cục đá thú cưng”, ông được mời lên truyền hình, đặc biệt là The Tonight Show, và thậm chí còn có bài hát nhạc đồng quê ca ngợi “thú cưng đá” của ông – “I’m in Love With My Pet Rock”, nhạc sĩ Al Bolt, là ca khúc nổi tiếng nhất của vị nhạc sĩ này.
Trong các bài học về marketing, Pet Rock vẫn được nhắc lại như một minh chứng hài hước cho chân lý “Người ta không mua sản phẩm, họ mua cảm xúc và câu chuyện.”
Dầu “cha đẻ” Gary Dahl đã qua đời năm 2015, nhưng Pet Rock thì vẫn còn “lăn lóc” trong văn hóa đại chúng. Năm 2022, Pet Rock được Super Impulse mua lại bản quyền chính thức và đưa trở lại kệ hàng. Năm 2023, A24 còn tung phiên bản Pet Rock gắn mắt googly ăn theo phim Everything Everywhere All at Once sau mùa đề cử Oscar. Từ năm 2024, Pet Rock “lăn” sang Nam Hàn, nơi một số người trẻ mua đá cưng để xả stress và bớt cô đơn, rồi trở thành thú cưng của người trẻ ở nhiều nước Á châu…
