Một số giác quan như thính giác và thị giác sẽ giảm dần theo tuổi tác. Vị giác cũng vậy. Trong một nghiên cứu năm 2025, vị giác ở 1,392 người khỏe mạnh từ 10 đến 94 tuổi đã được kiểm tra, và thấy khả năng cảm nhận hương vị bắt đầu suy giảm từ độ tuổi 30 và giảm mạnh sau tuổi 60.
Nguyên nhân khá phức tạp. Phần lớn những gì chúng ta gọi là “vị” thực chất liên quan đến khứu giác, và các dây thần kinh dẫn truyền cảm giác mùi thường co lại theo tuổi tác. Ngoài ra, số lượng và độ nhạy của các gai vị giác cũng giảm, cùng với hiệu quả hoạt động của tuyến nước bọt và lưu lượng máu đến lưỡi – những yếu tố giúp chúng ta cảm nhận trọn vẹn món ăn.
Tuy việc suy giảm vị giác và khứu giác là bình thường nhưng không nên bỏ qua. Nếu bạn không cảm nhận được vị tốt, điều đó có thể dẫn đến trầm cảm và các vấn đề cảm xúc khác. Tình trạng này cũng liên quan đến suy nhược cơ thể và thiếu hụt dinh dưỡng.
May mắn là việc mất hoàn toàn vị giác và khứu giác khá hiếm, và những cách sau đây có thể giúp cải thiện.
Trước hết, hãy đi khám bác sĩ
6 tuần đầu tiên khi giảm khứu giác hoặc vị giác là giai đoạn quan trọng cho chẩn đoán và điều trị. Vì vậy, bạn nên đến gặp bác sĩ tai-mũi-họng (ENT – ear, nose, and throat) càng sớm càng tốt.
Các vấn đề về mũi như polyp, viêm xoang, dị ứng và viêm nhiễm là nguyên nhân phổ biến, và có nhiều phương pháp điều trị như dùng steroid hoặc phẫu thuật tại phòng khám. Mất khứu giác và vị giác cũng có thể do chấn thương đầu, hóa trị và xạ trị, suy giáp, hoặc các loại virus như cảm lạnh thông thường và COVID-19.
Kiểm tra thuốc bạn đang dùng
Hãy trao đổi với bác sĩ về tất cả các loại thuốc kê đơn. Có đến một nửa trong số 100 loại thuốc được kê đơn nhiều nhất – gồm thuốc statin và một số thuốc huyết áp, kháng sinh, thuốc chống trầm cảm và thuốc ngủ – có thể ảnh hưởng tiêu cực đến vị giác hoặc khứu giác. Ngoài ra, một số thuốc như Ozempic và Wegovy có thể làm giảm đáng kể vị giác nhưng không ảnh hưởng đến khứu giác.
Rèn luyện lại khứu giác
Bác sĩ có thể đề nghị phương pháp luyện tập khứu giác – tức là ngửi một loạt mùi hương 2 lần mỗi ngày trong một khoảng thời gian nhất định. 71% người thực hiện phương pháp này trong một năm đã lấy lại được ít nhất một phần khả năng ngửi.
Tăng cường cảm nghiệm ăn uống
Tăng gia vị: Những loại có hương vị mạnh như gừng, hành, tỏi và ớt đặc biệt hữu ích. (Đừng tăng muối vì có thể làm tăng huyết áp).
Tránh khô miệng: Nước bọt giúp lan tỏa hương vị trong khoang miệng. Hãy uống đủ nước và thêm các nguyên liệu chua nhẹ như chanh để kích thích tiết nước bọt.
Nhai kỹ: Giúp các hợp chất tạo hương có nhiều thời gian di chuyển từ miệng lên khoang mũi.
Giữ món ăn đơn giản: Nên tránh các món trộn nhiều thành phần hoặc hầm chung, vì khó phân biệt hương vị riêng lẻ.
Kết hợp nhiều loại: Ví dụ, hãy thử táo cắt lát, cần tây hoặc bánh quy ăn kèm bơ đậu phộng hoặc bơ hạnh nhân để có sự kết hợp giữa giòn và béo mịn.
(nguồn: Consumer Reports on Health)
