Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Vợ chồng tôi có một căn nhà cho thuê đã lâu. Đầu năm 2025 chúng tôi ly dị và bán căn nhà đó được 320,000 đô la. Sau khi đã trừ tất cả các chi phí bán nhà, chúng tôi lời được 150,000 đô và tôi chia cho vợ cũ phân nửa, có nghĩa là 75,000. Tuy nhiên, văn phòng dịch vụ làm giấy tờ nhà (Title Company) gửi cho tôi mẫu 1099-S ghi là tôi nhận được trọn số tiền bán nhà 320,000. Như vậy là không đúng và tôi sẽ bị đóng thuế rất nhiều. Nhờ cô giúp làm sao để tôi chỉ phải đóng thuế phần tiền lời của tôi là 75,000. Cảm ơn cô Đài Thi.
ĐÁP: Xin thưa, khi tài sản thuộc sở hữu chung và lợi nhuận được chia hai, thì điều này nên được thảo luận trước với văn phòng Title để họ chia hai số tiền lời và phát hai mẫu 1099-S riêng cho ông và người vợ cũ.
Đằng này họ chỉ phát một mẫu 1099-S chung cho cả hai vợ chồng. Nhưng không sao, ông vẫn được khai thuế cho phần của ông.
Khi khai thuế, cần phải kèm theo lời giải thích tại sao ông chỉ phải chịu trách nhiệm khai và đóng thuế cho một nửa số tiền lời. Nhớ ghi tên và số An Sinh Xã Hội của người vợ cũ đã nhận được phân nửa số tiền đó.
Có một vấn đề quan trọng liên quan đến việc bán bất động sản đã dùng vào việc đầu tư, là ông phải cộng lại và khai tất cả số tiền khấu trừ hao tán (depreciation) trước đây. Cho dù trước đây ông không có khấu trừ thì khi bán cũng phải khai.
Điều này thuộc vào luật thuế chuyên nghiệp cho nên có thể hơi khó hiểu cho ông. Ông chỉ cần nhắc nhở người khai thuế điều này thì họ sẽ biết khai sao cho đúng.
HỎI: Chào chị Đài Thi, em có 2 đứa con, 5 tuổi và 8 tuổi. Em muốn mở một tài khoản cho con em để sau này dùng số tiền đó để trả chi phí đại học cho các con. Em nghe nói rằng tiền lãi đầu tư của tài khoản này không phải đóng thuế. Có đúng vậy không chị? Nếu đúng vậy thì nhờ chị hướng dẫn cách mở tài khoản đại học này. Cám ơn chị nhiều và chúc chị vui khỏe.
ĐÁP: Bạn nói rất đúng. Tiền lãi của các quỹ tiết kiệm hoặc các tài khoản đầu tư dùng để trả chi phí đại học thì được miễn thuế. Tuy nhiên, muốn được miễn thuế thì phải hội đủ hai điều kiện sau đây:
- Phải tạo tài khoản tiết kiệm đại học dưới dạng 529. Nhớ tạo tài khoản để tên bạn (cha hoặc mẹ), chứ không phải để tên các cháu. Các cháu chỉ đứng tên là người thừa hưởng “beneficiary”. Chỉ cần mở 1 tài khoản để dùng cho cả 2 cháu.
Bạn đến các ngân hàng hoặc công ty như Vanguard, Fidelity, hoặc Charles Schwab để mở tài khoản 529. Đặc biệt là Vanguard và Fidelity có những quỹ đầu tư khá tốt và lệ phí rất thấp so với những nơi khác. Vanguard có quỹ VTSAX hoặc VTI, và Fidelity có FSKAX. Hoặc bạn cũng có thể chọn đầu tư theo thời gian các cháu sẽ hoàn tất đại học và cao học, chẳng hạn như năm 2040.
- Tài khoản 529 phải được dùng để trả chi phí đại học như học phí, sách vở, máy vi tính, nội trú, mướn phòng ở. Không được dùng vào tiền ăn, xe cộ, vật dụng hàng ngày.
Nhưng có một điều rất quan trọng bạn cần lưu ý, là nếu thu nhập và tài sản của bạn thấp, thì các cháu sẽ được chính phủ cho học bổng hoặc hỗ trợ tiền chi phí đại học. Nếu bạn đứng tên tài khoản 529 thì số tiền trong tài khoản này sẽ được tính vào tài sản của bạn và có thể sẽ ảnh hưởng đến tiền chính phủ hỗ trợ đại học cho các cháu.
Nếu tài khoản 529 do người thân nào khác đứng tên, chẳng hạn như ông bà nội ngoại, thì sẽ không được tính vào tài sản của bạn, mặc dù các cháu vẫn được là người thừa hưởng tài khoản đó. Tuy nhiên, khi ông bà đứng tên thì số tiền đó hoàn toàn thuộc về sở hữu của ông bà, và chỉ có ông bà mới có quyền rút tiền ra.
HỎI: Vợ tôi làm nail, không có giữ receipt khi mua supply, nhưng khi khai thuế thì có khai khấu trừ chi phí vật dụng. Nếu trừ nhiều thì có sao không? Tôi thấy nhiều nơi khai thuế họ trừ nhiều cho người khác hơn chỗ tôi hay đi khai. Chỗ tôi tới làm thuế họ nói rằng nếu tôi không có giấy tờ chứng minh thì sẽ bị audit. Có những người bạn quen làm lương gần bằng chúng tôi, hoàn cảnh cũng giống nhau, đi khai thuế chỗ khác còn đem về được trong khi chúng tôi phải đóng lại và không trừ được nhiều. Cảm ơn báo Trẻ và cô Đài Thi.
ĐÁP: Xin thưa, đây là một câu hỏi rất phổ biến trong cộng đồng người Việt nói chung và ngành nghề nails nói riêng.
Trước hết tôi cảm phục ông đã tìm đến một văn phòng khai thuế cẩn thận. Họ khuyên ông nên có giấy tờ chứng minh cho những gì ông khai trừ thuế là đúng. Vì luật thuế bắt buộc mình phải có giấy tờ, và nếu khi nào bị audit thì phải trình ra những giấy tờ này. Ông chỉ cần chuẩn bị giấy tờ thôi chứ không cần đưa cho người khai thuế kiểm lại hoặc xác nhận.
Tuy nhiên, không phải ai trừ thuế nhiều hoặc không có giấy tờ chứng minh đều bị audit. Thật ra là Sở Thuế không biết mình có giấy tờ hay không, nhưng họ có một hệ thống tinh vi để chọn ra những hồ sơ thuế đáng nghi ngờ để audit. Họ rất rành rẽ về các chi thu của ngành nails, cắt tóc, tiệm giặt coin laundry v.v. Vì vậy, Sở Thuế dễ dàng nhận ra được những gì mình khai không “hợp tình hợp lý”.
Nếu chẳng may bị audit, và mình khấu trừ thuế nhiều mà không có giấy tờ thì thanh tra Sở Thuế sẽ điều tra thêm, và thậm chí audit thêm cả những năm khác, để xem coi vấn đề ở đây có phải là tại giấy tờ thiếu sót bê bối hay là tại khai thuế gian lận nhiều năm. Từ đó họ sẽ quyết định phạt thuế nặng hay nhẹ.
Những ai lâu nay đã lấy tiền thuế về nhiều hoặc đóng thuế ít bằng cách khấu trừ thuế thật nhiều mặc dù không có giấy tờ, mà vẫn chưa bị Sở Thuế hỏi thăm sức khỏe, thì thật ra là do may mắn. Sở Thuế thiếu nhân sự cho nên họ không thể audit hết tất cả những hồ sơ thuế đáng nghi ngờ.
Tôi chỉ xin nhắc nhở là nếu chẳng may bị audit thì Sở Thuế sẽ phạt quý vị chứ không phạt người khai thuế, vì quý vị đã ký tên và xem như đã chứng nhận những con số khai trong hồ sơ thuế là đúng sự thật.
NĐT
