Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Chào cô Đài Thi, chồng tôi mất cách đây mấy tháng, có để lại một số cổ phiếu mà ông đã đầu tư từ lâu. Hồi đó ông mua cổ phiếu giá rẻ, sau bao nhiêu năm bây giờ giá trị của những cổ phiếu này khá cao. Nếu bây giờ tôi bán đi những cổ phiếu này thì tôi phải đóng thuế như thế nào? Xin cô giúp dùm. Cám ơn cô.
ĐÁP: Thưa bà, trước hết bà cần xác định giá trị của cổ phiếu vào ngày ông mất, rồi so sánh với giá bà bán được, để tính xem bà lời được bao nhiêu. Sau đó, bà tính xem tổng thu nhập của bà cho nguyên năm là bao nhiêu, để xem bà có phải bị đóng thuế hay không.
Thông thường giá trị của cổ phiếu thừa hưởng được tính theo giá thị trường đúng vào ngày ông qua đời. Cho nên, bà hãy dò xem lại giá của cổ phiếu vào ngày ông mất.
Ví dụ như năm 1999 ông mua cổ phiếu Coca Cola với giá 100 đô. Ngày ông qua đời thì cổ phiếu trị giá 1,000 đô. Bây giờ bà bán được 1,500 đô. Tính theo luật thuế thì bà lời được 500 (1,500 – 1,000 = 500). Nhưng nếu ông còn sống và ông bà bán cổ phiếu thì lời 1,400 (1,500 – 100 = 1,400).
Sau khi bà ước lượng được tiền lời bán cổ phiếu xong, thì bà cộng thêm vào những thu nhập khác, chẳng hạn như tiền lương, hưu v.v. Sau khi khấu trừ thuế, nếu tổng số dưới 48,350 đô thì bà được miễn thuế tiền lời bán cổ phiếu. Nếu trên mức 48,350 đô thì có thể bà phải đóng 15 hoặc 20 phần trăm. Tôi đề nghị bà nên tư vấn với người khai thuế của bà.
HỎI: Vợ chồng tôi có dùng Form 4868 để xin gia hạn khai thuế, theo dạng vợ chồng khai chung (married filing joint), nhưng đến khi khai thuế thì chúng tôi quyết định khai riêng (married filing separately). Sau khi khai xong thì Sở Thuế gửi thư cho vợ tôi phạt tiền khai trễ. Họ không phạt tôi gì cả. Tại sao vậy cô? Vợ tôi nên giải quyết ra sao? Chúng tôi có xin gia hạn đúng ngày mà. Nhờ cô giúp và cám ơn cô nhiều.
ĐÁP: Xin thưa, chuyện này cũng thường xuyên xảy ra. Khi vợ chồng ông xin gia hạn chung thì mẫu gia hạn đó do ông đứng tên chính, vợ chỉ là tên phụ. Vì vậy khi vợ chồng xin gia hạn chung thì Sở Thuế chỉ ghi nhận tên ông là người xin gia hạn chính. Họ không ghi nhận tên người vợ.
Nếu vợ chồng ông khai thuế chung thì sẽ không có vấn đề gì. Nhưng vì khai riêng cho nên Sở Thuế không thấy tờ xin gia hạn riêng của người vợ, thì Sở Thuế gửi thư phạt bà tội khai trễ.
Cách giải quyết cũng đơn giản. Trong thư Sở Thuế có ghi số điện thoại và địa chỉ để liên lạc. Vợ ông có thể gọi cho Sở Thuế, viết thư cho họ, hoặc lấy hẹn gặp họ.
Bà cần giải thích rằng vợ chồng ông bà đã xin gia hạn chung, nhưng cuối cùng lại khai riêng. Nếu gửi thư thì nhớ kèm theo bản sao của mẫu 4868. Nếu gọi điện thoại thì yêu cầu họ xem lại hồ sơ thuế của ông thì sẽ thấy mẫu xin gia hạn chung cho hai vợ chồng. Yêu cầu họ chỉnh sửa lại mẫu gia hạn thì tự động tiền phạt khai trễ của bà sẽ được xóa bỏ.
HỎI: Chào cô Đài Thi, tôi thường theo dõi Mục Thuế Vụ trên báo Trẻ. Đối với tôi thuế là một đề tài rắc rối, nhưng những câu trả lời và giải thích tường tận của cô đã biến đề tài này thành dễ hiểu. Thỉnh thoảng cô có nhắc nhở đồng hương nên lưu ý về những loại tiền phạt khi khai thuế trễ, khai gian v.v. Cô có thể đi sâu vào đề tài khai thuế gian được không ạ? Khi nào thì Sở Thuế kết tội mình gian lận thuế? Cảm ơn cô.
ĐÁP: Xin thưa, đúng là luật thuế rất khô khan và khó hiểu, nhưng ở Mỹ này thuế cũng là một vấn đề rất quan trọng mà mình phải đối mặt, cho nên cần có một chút hiểu biết để tránh bị rắc rối.
Đôi khi vì vô tình hay cố ý, một số người bị Sở Thuế kết tội gian lận thuế. Đây là tội hình sự cho nên chẳng những bị phạt rất nặng mà có khi bị vào tù.
Tuy nhiên, muốn kết tội hình sự gian lận thuế thì: (a) Sở Thuế phải có đủ bằng chứng là mình cố ý gian lận, và (b) Sở Thuế phải đưa mình ra tòa để được xử lý công bằng.
Sở Thuế phải chứng minh được là mình phạm một trong những tội sau đây:
- Tội trốn thuế: Khai thuế gian, cố tình giấu bớt thu nhập, che giấu tài khoản ngân hàng, nhờ người khác đứng tên tài khoản. Nếu bị kết án, tiền phạt có thể lên đến 100,000 đô la cho cá nhân, 500,000 đô cho tập đoàn thương mại, và 5 năm tù.
- Tội không khai/đóng thuế: Không khai thuế hoặc không đóng thuế nhiều năm. Tiền phạt 25,000 đô cho cá nhân, 100,000 đô cho tập đoàn thương mại và 1 năm tù.
- Tội gian lận thuế: Gian lận thuế dưới hình thức khai man, chẳng hạn như cố tình trả lời sai lệch các câu hỏi trên mẫu thuế, ví dụ như “Có tài khoản ở nước ngoài không?”. Tiền phạt gian lận này là 100,000 đô la cho cá nhân, 500,000 đô cho tập đoàn thương mại, và 3 năm tù. (Đó là chưa kể tiền phạt cho việc không khai báo tài khoản ở nước ngoài, và tiền phạt này tuy đứng riêng nhưng cũng nặng lắm).
Tôi xin nhấn mạnh là Sở Thuế phải có bằng chứng rõ ràng là mình cố ý gian lận thuế chứ không phải vô tình.
Tùy vào sự việc và hoàn cảnh, Sở Thuế có thể dùng bằng chứng là mình đã cố ý gian lận một lần hay lặp đi lặp lại nhiều lần. Cố ý có nghĩa là:
– Mình đã biết bổn phận phải khai thuế và đóng thuế nhưng vẫn cố ý vi phạm không khai không đóng.
– Nhận thức được hành vi sai trái nhưng vẫn làm.
– Biết sai nhưng vẫn nhắm mắt làm ngơ và tiếp diễn.
– Có những hành vi lừa dối hoặc che dấu.
– Nhờ người khác đứng tên lãnh dùm tiền thu nhập lợi tức.
– Khai thu nhập thấp đi một cách đáng kể.
– Tiêu hủy hoặc cố tình đánh mất sổ sách giấy tờ.
– Không cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác cho người khai thuế.
– Giữ nhiều bộ sổ sách giấy tờ (bộ đầy đủ chính xác để cất giữ riêng và dùng bộ chỉnh sửa sai lệch để khai thuế).
Không phải trường hợp nào cũng bị Sở Thuế kết án gian lận. Nếu lỡ xui xẻo bị kiểm thuế và bị phạt vì khai man, không khai, không đóng thuế nhiều năm v.v. thì quý vị nên chấp nhận đóng thuế và đóng tiền phạt bình thường.
Nhưng khi thấy Sở Thuế bắt đầu điều tra kỹ và quý vị biết chắc là họ đã nắm được một số bằng chứng trong tay để có thể kết án mình gian lận thuế, thì quý vị nên tìm luật sư ngay. Luật sư có thể bào chữa là mình không hề cố ý gian lận, mà chỉ là vô tình. Có thể họ sẽ dựa vào lý do là mình bị trở ngại về ngôn ngữ cho nên không hiểu rõ về luật thuế Mỹ v.v. Họ sẽ tìm cách để giúp mình thoát được tội hình sự gian lận thuế, vì tội này bị phạt rất nặng và sẽ bị ghi vào sổ bìa đen criminal records ở Mỹ.
NĐT
