Nữ ca sĩ Lệ Thu tên thật là Bùi Thị Oanh (16.07.1943-15.01.2021), sinh quán tại Hải-Phòng và theo gia đình di cư vào Sài-Gòn năm 1953. Lệ Thu thành danh ở Sài-Gòn cũng như tại hải ngoại và là một trong những giọng ca chinh phục được nhiều tầng lớp khán thính giả yêu âm nhạc. “Lệ Thu, như cái tên tiền định của một đời nghệ sĩ hát bằng nước mắt yêu thương, bàng bạc như tơ sương của khung trời mùa thu đất Bắc lại đến với tiếng hát ái ân qua một loạt tác phẩm tuyển chọn thành danh trên 15 năm sân khấu cùng với sự đua tài của 3 dàn nhạc danh tiếng nhất thủ đô”. Đó là lời giới thiệu rộn ràng, sôi nổi đã mở đầu cho cuốn băng nhạc Sơn Ca số 9 dành riêng cho tiếng hát Lệ Thu. Cuốn băng này do hãng băng nhạc Sơn Ca thực hiện với giám đốc nghệ thuật là nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và được phát hành vào dịp lễ giáng sinh năm 1974 tại Sài-Gòn với số lượng tiêu thụ kỷ lục giữa lúc cuộc chiến ở miền Nam Việt-Nam đang đi vào giai đoạn cuối.
Ca sĩ Lệ Thu thời sơn trẻ
Ngược dòng thời gian từ những sinh hoạt trong ca đoàn Công giáo cho đến khi cộng tác với ban Tâm Lý Chiến, Lệ Thu chập chững vào con đường ca hát với từng bước đi tự tin. Hai cô ca sĩ trẻ măng, Trúc Mai và Lệ Thu trong chiếc áo dài trắng đơn sơ tìm đến và ngỏ ý xin được góp tiếng hát nơi phòng trà của nhạc sĩ Mạnh Phát nhưng bị từ chối vì tuổi tên còn quá non trẻ và xa lạ.Thời gian đôi khi cũng là liều thuốc tiên và đã chắp đôi cánh thiên thần cho hai tiếng hát đó bay vào khung trời âm nhạc diễm ảo, mỗi người một hướng đi riêng biệt và hòa với không khí rộn ràng, tự do của đất Sài-Gòn hoa lệ.
Sài-Gòn bị đứt phim và tiếng hát Lệ Thu còn kẹt lại giữa một khoảng trời giông bão. Một sáng thứ hai của năm 1979, buổi chiếu phim “chiêu đãi” văn nghệ sĩ của mấy chục đoàn nghệ thuật hoạt động tại Sài-Gòn đã lôi cuốn hầu hết những gương mặt quen thuộc trong làng giải trí, từ ca nhạc, ảo thuật cho đến kịch nghệ và cải lương. Những hàng ghế trên lầu cũng như dưới nhà của rạp Quốc Tế trên đường Phạm Ngũ Lão dường như không còn một chỗ trống. Thời đó, những cuốn phim có hình ảnh hay nội dung “nhạy cảm” thường bị cấm trình chiếu, cho dù đó là phim được thực hiện trong nước hay những quốc gia thuộc khối xã nghĩa Đông Âu. Hôm đó, nghệ sĩ và thân hữu được thưởng thức cuốn phim – đang bị cấm chiếu – “Cánh cửa mở rộng” do nước Cộng Hòa Dân Chủ Đức (Đông-Đức) thực hiện và cuốn phim mới toanh của Ba-Lan mang tên “Con hủi”. Hiếm hoi lắm mới có được những xuất chiếu phim “đãi ngộ” như vậy giữa thời buổi khó khăn, kiếm ăn từng bữa.
Nghệ sĩ của Sài-Gòn ăn diện quần là, áo lụa và duyên dáng, lịch sự trong từng sắc áo. Ca sĩ Phương Đại lịch lãm trong chiếc áo sơ-mi trắng vội vàng gửi chiếc xe Suzuki ở bãi đậu xe trước cửa rạp hát rồi ung dung theo lối hướng vào khán phòng. Hai ca sĩ Lệ Thu và Thanh Lan từng bước thướt tha trong những tà áo dài đẹp lộng lẫy làm ngẩn ngơ đám “dép râu, nón cối” và đó cũng là lần sau cuối, giới thưởng ngoạn còn nhìn thấy được Lệ Thu ở Sài-Gòn. Không lâu sau đó, chị xuống tàu đi vượt biển.
Hình ca sĩ Lệ Thu trên bìa cuốn băng Sơn Ca 9, 1974
Tiếp theo chuyến vượt biển thành công, tiếng hát đó lần nữa được cất cao ở một nơi rất xa, không phải là quê nhà lung linh lụa nắng hay bảng lảng trên hàng phố bâng khuâng. Hai mùa mưa nắng ở chốn cũ đã trôi xa và thời gian bốn mùa nơi đất khách cũng trôi đi vội vã. Tiếng hát Lệ Thu đã chinh phục được hầu hết khán thính giả tị nạn Việt-Nam trên nhiều quốc gia tự do và trải dài suốt mấy chục năm tại nhiều châu lục trên thế giới, hầu hết các tiểu bang ở Hoa-Kỳ, Gia-Nã-Đại, các nước Tây Âu và miệt Nam bán cầu Úc châu xa xôi.
Cơn đại dịch đã cuốn đi tiếng hát “vàng mười” để khán giả gần xa bồi hồi với bao nỗi niềm xót thương, tiếc nhớ. Ánh đèn sân khấu vẫn lung linh mà người năm cũ đã khuất bóng, xa hình. Vĩnh biệt ca sĩ Lệ Thu, vĩnh biệt tiếng hát hoài cảm đã bảng lảng trôi trên mảnh đất quê người giữa một chiều đông rét mướt ..
“Đưa em vào huyệt đất sâu
Một chiều đông mưa giăng tơ sầu
Tiếng kinh cầu, lệ thương đau
Ðưa em vào huyệt đất sâu
Một chiều đông vương bao u sầu
Tiếng kinh cầu, gọi thương đau
Em đi vào cuộc hư vô
Còn gì đây trong nhân gian này
Tiếng thở dài, hận thiên thu” (*)
TV
(*) nhạc phẩm “Tình Chết Như Mùa Đông” của Trần Văn Bùi
