Trong lịch sử nước Úc, hiếm có nhân vật nào gây tranh cãi nhiều như Ned Kelly.
Có người gọi ông ta là tên cướp máu lạnh, kẻ sát nhân chống lại luật pháp Hoàng gia Anh.
Nhưng cũng có người xem ông là biểu tượng phản kháng của tầng lớp dân nghèo Ái Nhĩ Lan bị chính quyền thực dân đàn áp.
Hơn một trăm bốn mươi năm sau ngày bị treo cổ, tên tuổi Ned Kelly vẫn còn sống mãi trong văn chương, điện ảnh, dân ca và ký ức dân gian nước Úc.
Câu chuyện của Kelly xảy ra vào cuối thế kỷ XIX tại thuộc địa Victoria của Úc, thời mà miền quê còn hoang vu, luật pháp lỏng lẻo và khoảng cách giàu nghèo rất sâu sắc. Đó là thời kỳ những người di dân nghèo từ Ái Nhĩ Lan sang Úc thường bị giới cầm quyền gốc Anh xem thường. Cảnh sát thuộc địa nhiều khi hành xử thô bạo, thiên vị địa chủ giàu có và đàn áp dân nghèo ngoài vùng bush – tức vùng rừng núi hoang dã của Úc.
Ned Kelly sinh năm 1854 tại Beveridge, gần Melbourne, thuộc tiểu bang Victoria ngày nay. Cha ông là John “Red” Kelly, một người Ái Nhĩ Lan từng bị đày sang Úc vì tội ăn cắp heo.
Gia đình Kelly nghèo túng, đông con và thường xuyên bị cảnh sát dòm ngó.
nguồn The australian
Sau khi cha qua đời vì bệnh tật và rượu chè, Ned mới mười hai tuổi đã phải đi làm thuê, chăn bò, đốn củi và học đủ mánh sinh tồn nơi miền quê khắc nghiệt.
Thuở nhỏ, Kelly từng cứu một cậu bé khỏi chết đuối và được thưởng một chiếc khăn lụa màu xanh lá. Nhưng cuộc đời của ông sớm rẽ sang hướng khác khi liên tục bị cảnh sát bắt bớ với nhiều cáo buộc trộm ngựa và cướp bóc. Có người cho rằng Kelly thật sự phạm pháp. Nhưng cũng có người tin rằng gia đình ông bị giới cảnh sát cố tình gài bẫy vì xuất thân Ái Nhĩ Lan nghèo khó.
Năm 1878, sự việc dẫn tới bước ngoặt đẫm máu xảy ra tại nhà Kelly ở vùng Greta. Một viên cảnh sát tên Alexander Fitzpatrick tới nhà với lệnh bắt em trai của Ned Kelly. Cuộc xô xát nổ ra. Fitzpatrick tố cáo mẹ Kelly dùng xẻng đánh ông, còn Ned bắn ông vào tay. Gia đình Kelly nói cảnh sát bịa chuyện và say rượu. Dù sự thật thế nào, mẹ Kelly bị bỏ tù, còn Ned cùng em trai Dan Kelly bỏ trốn vào rừng.
Từ đây hình thành băng Kelly Gang nổi tiếng gồm Ned Kelly, Dan Kelly, Joe Byrne và Steve Hart. Họ sống kiểu “bushranger” – tức những tay sống ngoài vòng pháp luật trong rừng núi Úc.
Kelly Gang nhanh chóng trở thành nỗi ám ảnh của cảnh sát Victoria sau vụ đụng độ tại Stringybark Creek, nơi ba cảnh sát bị bắn chết.
Chính quyền thuộc địa nổi giận. Một khoản tiền thưởng khổng lồ được treo cho ai bắt được Kelly Gang. Báo chí thời ấy đăng tin hằng ngày, khiến dân chúng vừa sợ hãi vừa tò mò. Đối với dân nghèo miền quê, Kelly trở thành Robin Hood của nước Úc – người chống lại tầng lớp cai trị. Còn đối với chính quyền Anh, ông chỉ là tên sát nhân nguy hiểm.
Điều làm Ned Kelly nổi tiếng hơn hết chính là bản “Jerilderie Letter” dài hàng chục trang mà ông đọc cho một người bạn ghi lại. Trong đó Kelly tố cáo cảnh sát tham nhũng, đàn áp dân nghèo và bênh vực địa chủ giàu có. Lá thư mang giọng văn nóng nảy, đầy phẫn uất nhưng cũng cho thấy Kelly không phải kẻ vô học như người ta tưởng. Ông biết lập luận, biết kể chuyện và biết dùng dư luận để bảo vệ mình.
Năm 1880 xảy ra trận chiến cuối cùng tại thị trấn Glenrowan thuộc bang Victoria. Kelly Gang dự tính phá đường rầy để làm trật đoàn tàu chở cảnh sát, rồi tuyên bố nổi dậy chống chính quyền thuộc địa. Nhưng kế hoạch bị bại lộ khi một giáo viên địa phương bí mật báo tin cho nhà chức trách.
Cuộc vây ráp Glenrowan kéo dài suốt đêm. Trong ánh đèn leo lét và tiếng súng vang rền, Kelly bất ngờ xuất hiện trong bộ áo giáp bằng thép tự chế nặng hơn bốn mươi ký. Bộ giáp được làm từ lưỡi cày cũ, che kín đầu và ngực, khiến đạn súng lục bắn vào gần như vô hiệu.
Nhiều cảnh sát tưởng mình gặp quỷ dữ giữa đêm tối khi thấy một bóng người bằng sắt bước ra từ sương mù, đạn bắn không hề hấn gì. Nhưng bộ giáp chỉ che phần trên cơ thể. Cuối cùng Kelly bị bắn vào chân và ngã xuống. Những đồng bọn còn lại chết cháy bên trong quán trọ Glenrowan.
Phiên tòa xử Ned Kelly diễn ra tại Melbourne vào tháng 10 năm 1880. Quan tòa Redmond Barry tuyên án tử hình. Khi nghe bản án, Kelly đáp lại: “Tôi sẽ gặp ông ở nơi tôi sắp đi.” Điều kỳ lạ là chỉ ít tuần sau, chính vị quan tòa ấy cũng qua đời.
Bức tượng Ned Kelly khổng lồ tại Glenrowan Victoria- nguồn victoriashighcountry.com.au
Ngày 11 tháng 11 năm 1880, Ned Kelly bị treo cổ tại nhà tù Melbourne Gaol. Trước giờ chết, ông được cho là nói câu nổi tiếng: “Such is life” – “Đời là vậy đó.”
Dù có tranh cãi về tính xác thực của câu nói, nó đã trở thành câu cửa miệng gắn liền với huyền thoại Kelly.
Sau khi chết, Ned Kelly không biến mất khỏi trí nhớ dân chúng. Trái lại, ông bước vào huyền thoại quốc gia Úc. Các họa sĩ, thi sĩ và đạo diễn liên tục dựng lại hình tượng Kelly như biểu tượng chống bất công. Bộ áo giáp của ông hiện được trưng bày tại State Library Victoria và luôn thu hút đông đảo khách tham quan.
Điều đáng nói là xã hội Úc hiện đại vẫn còn tranh luận về Kelly.
Một phe cho rằng không nên thần tượng hóa kẻ giết cảnh sát.
Phe khác lại cho rằng cần hiểu bối cảnh xã hội thời thuộc địa – nơi người nghèo Ái Nhĩ Lan thường bị chèn ép bởi guồng máy cai trị của Đế quốc Anh.
Câu chuyện Ned Kelly phản ảnh một sự thật muôn đời: khi luật pháp không đem lại công bằng cho mọi tầng lớp dân chúng, xã hội sẽ sản sinh những kẻ nổi loạn. Có người nổi loạn vì tham lam, nhưng cũng có người nổi loạn vì cảm thấy mình bị dồn tới đường cùng. Bi kịch của Kelly nằm ở chỗ ông vừa là nạn nhân của xã hội thuộc địa, vừa là người gây ra bạo lực.
Nước Úc ngày nay hiện đại, văn minh và ổn định hơn rất nhiều so với thời Kelly. Nhưng hình ảnh người thanh niên mặc áo giáp sắt bước ra giữa làn đạn tại Glenrowan vẫn còn ám ảnh ký ức quốc gia. Nó nhắc người đời nhớ rằng lịch sử không bao giờ chỉ có trắng và đen. Một con người có thể vừa là tội phạm, vừa là huyền thoại. Và đôi khi, chính những nhân vật gây tranh cãi nhất lại phản chiếu rõ nhất linh hồn của một dân tộc.
ĐXT
