Từ những cánh diều trên bãi biển Galveston và những cánh diều trên cánh đồng Lại Thế ngày xưa, Tim tôi liên tưởng đến những cánh diều ở thành phố Kabul vừa xem trong các trích đọan của cuốn phim The Kite Runner (Kẻ Săn Diều). Những cánh diều ở đây phải nói là hết sức sặc sỡ và hung hăng. Chúng vờn nhau, đâm vào nhau, nhào lộn giữa bầu trời của xứ Hồi Giáo Afghanistan trong tiếng reo hò tở mở của người dân thành phố. Và khuôn mặt của hai cậu bé thả diều thì cực kỳ “khẩn trương”, căng thẳng. Cuốn phim được hãng Paramount dựng theo cuốn tự truyện cùng tên của Khaled Hosseini xuất bản cách đây trên mười năm, nổi tiếng và trở thành bestseller trên văn đàn nước Mỹ. Hình ảnh, coi như chủ đề cuốn truyện, là những cánh diều chợt hiện chợt biến trên bầu trời Kabul. Như thể chúng kể với chúng ta về ba thập niên qua, lấy thời điểm 1975 làm mốc, từ một thành phố Kabul thanh bình với mùi hương của hoa lawla và điệu nhạc rahab vang lên dưới mỗi mái nhà, đến ngày quân Liên Sô tiến vào thành phố và cách mạng Hồi Giáo bùng nổ với sự ngự trị của Taliban gây ra bao thảm cảnh chết chóc, ly tan. A, cách mạng, nhân danh mi người ta đã phạm nhiều tội ác, ở Việt Nam cũng như Afghanistan.
Nhưng thôi. Xin trở lại với những con diều trên thành phố Kabul. Tuy nhiên, trước khi nói về diều, hãy nói về hai đứa bé thả diều và tình bạn của chúng qua những đổi dời và cả cái chết ở Afghanistan. Một người tên Amir và người kia là Hassan. Amir là con ông chủ và Hassan là con người quản gia giúp việc. Amir được đi học và Hassan thì không. Nhưng chúng chơi thân với nhau như ruột thịt, nhất là Hassan tận tình, tội nghiệp hy sinh cho Amir. Hai đứa cùng nhau bày ra nhiều trò chơi: trèo cây, bắn ná, hái những trái lựu đỏ, thả diều. Nhất là thả diều, đúng ra phải gọi là chọi diều (kite fighting). Trò chơi này ở Afghanistann không giống với trò chơi thả diều ở Việt Nam. Thả diều, chọi diều, thường vào mùa đông, lúc tuyết rơi phủ trắng mái nhà thành phố. Thân diều vẽ màu sặc sỡ, dây được nhúng vào dầu hắc đặc quánh, trộn lẫn với keo và miểng chai treo lên cây phơi khô cho cứng và sắc. Mùa đông năm 1975, Amir và Hassan cùng tham dự cuộc thi (tournement) chọi diều ở Kabul. Có tới mấy chục con diều bay lượn trên bầu trời và cả thành phố kéo nhau ra xem, reo hò dậy đất. Đám trẻ cho diều bay tung tăng trên trời, cố điều khiển con diều sao cho sợi dây cắt đứt dây diều của đối thủ. Hai bàn tay của Amir và Hassan chảy máu ròng ròng. Lần lượt các con diều bị chém rụng chỉ còn diều của Amir và một con diều màu xanh đối thủ đuổi vờn nhau. Kết cuộc, diều của Amir thắng, và Hassan chạy đuổi theo để bắt con diều màu xanh kia về cho Amir. Chính lúc ấy xảy ra thảm kịch. Hassan bị lũ trẻ bên kia đánh cho tơi tả, trong khi Amir hèn nhát đứng nhìn… Sau này, khi Amir và cha trốn khỏi Afgahnistan sang Mỹ. Hassan bị kẹt lại và đã hy sinh để bảo vệ ngôi nhà tài sản còn lưu lại của gia đình Amir…
The Kite Runner đã đưa Tim tôi về lại thời thơ ấu, với những trò chơi giống như đôi bạn nhỏ Amir và Hassan. Trèo cây, bắn ná, hái trái, lội sông, bẻ trộm bắp… Nhớ những trận banh của Tim và các bạn trên thửa ruộng trước trường Thế Dạ tới tối mịt mới về và bị ăn đòn. Nhớ những chiều thả diều trên cánh đồng làng Lại Thế, mơ chiếc diều có đủ dây để có thể bay lên cao đụng tới mặt trăng! Nhớ những cơn mưa đông và nắng hè trên dãy bàng và mái tranh thôn ổ. The Kite Runner cũng nhắc Tim nhớ tới những đứa bạn nhỏ tóc húi cua, bây giờ không biết chúng đi đâu về đâu…
Đọc The Kite Runner, nhìn những cánh diều bay trên thành phố Kabul, Tim không khỏi nhớ tới Sài Gòn thân yêu. Đã có một thời, đứng ở một góc đường nào đó, ở sân nhà thờ Tân Định hay trên bến Bạch Đằng, hoặc giả ở chỗ vào sân bay Tân Sơn Nhất, ngước mắt lên trời khi gió lên, ta thấy những cánh diều bay lơ lửng. Những cánh diều này không bị ai hạ và cũng không bị ai săn đuổi. Tất nhiên, có sinh thì có diệt, và khi chết xác chúng treo trên những đường dây điện thành phố. Đây, Tim mời các bạn nghe nhà văn Bình Nguyên Lộc tả trong một bài tạp bút về Sài Gòn:
“Những xác ấy bị treo lủng lẳng như vậy, có xác rơi xuống đất sau vài hôm, một tuần, một tháng, mà cũng có xác trơ gan cùng tuế nguyệt cho đến mùa mưa mới chịu để cho phong võ làm rả thịt mục xương.
Diều sống có cá tánh riêng biệt khi bay lượn, mà chết, xác diều cũng có cá tánh nữa. Không phải xác nào cũng giống xác nào về lối chết và lối an nghỉ ngàn thu trên dây điện…
Diều ơi, diều có phải gốc người Tây Tạng hoặc người của vài bộ lạc Châu Phi mà khi chết xác không thổ táng, hỏa táng mà lại không táng?”
The Kite Runner movie – Acmodasi India
Khi bộ đội Cộng Sản tiến vào Sài Gòn coi như cuộc đời mỗi người chúng ta đã hết. Với Taliban, nước Afghanistan thời tuổi trẻ của Amir cũng đã chết. Mọi cái đều đã chết, kể cả sự tử tế của con người. Chết chóc ở mọi nơi. Ôi Kabul, ôi Sài Gòn, nỗi sợ hãi có mặt cùng khắp, trên phố xá, ở các quán chợ, dưới từng mái nhà. Đêm đêm, chỉ sợ có tiếng người gõ cửa. Như một nhà báo viết: Nỗi lo sợ trở thành một phần của đời sống. Chết trên rừng trên biển hoặc sống ở những trại tị nạn ở Pakistan (hay ở Malaysia?) -và, vẫn lời nhà báo nọ, đôi khi chết may mắn hơn sống. Người lê lết kiếm ăn khắp cùng đường phố, trong số những người này có kẻ có trình độ đại học, hoặc từng là giáo sư trung học, nhà văn và cả triết gia.
Amir trở về Kabul tìm được cậu bé Sohrab con của Hassan. Nơi đây, trong những ngày bi kịch, đã có lúc Hassan mơ, mơ thấy những đóa hoa lawla sẽ nở lại trên những thảm cỏ thành phố, nhạc rahab trỗi lên nhộn nhịp dưới mỗi mái nhà và những cánh diều bay rợp trời Kabul trong khi chờ đợi người bạn thơ ấu trở về -điều không bao giờ Hassan có được. Và dòng đời vẫn trôi. Phước hạnh thay, ở hồi kết cuộc, Amir cùng Sohrab và vợ là Soraya tìm lại được hạnh phúc trong một buổi chiều trên cánh đồng ở Fremont, nước Mỹ. Amir chạy theo con diều, nhưng làm sao trở lại ngày xưa với Hassan…
Vậy, chờ khi gió mùa thổi, những cánh diều lượn bay trên đồng cỏ, hứng khởi nổi lên, Tim Nguyễn sẽ trở lại với Kẻ Săn Diều (The Kite Runner). Chuyện cảm động tới dứt tim luôn.
TN
