Morocco huyền bí & nỗi nhớ

Những nét vẽ ngoằn ngoèo, bí ẩn, màu vàng nâu đậm trên hai cánh tay trần của những cô bạn người Ả Rập mỗi khi họ về nước thăm gia đình và quay trở lại sở làm, những nét vẽ huyền bí ấy cứ thu hút ánh mắt tôi. Tôi tự hỏi không biết những hình vẽ ấy thể hiện điều gì, hay chỉ là nghệ thuật thôi?

Ghislaine, cô bạn thân người Ả Rập làm cùng phòng giải thích:

– Mỗi người có một tên khác nhau, người vẽ sẽ dựa vào tên, ngày sinh và tính cách của mình mà tạo hình, do vậy ý nghĩa khác nhau, cái biểu tượng cho niềm vui, tình yêu, sự sung túc và câu chúc phúc. Ví dụ hình vẽ tròn gọi là mandala nói lên sự trọn vẹn; những đường con ngoằn ngoèo như những sợi dây leo, nói lên hy vọng và dẫn đến sự thành công. Con mắt theo lối hình học gọi là henna để trừ khử sự xấu, xui xẻo… Phụ nữ Ả Rập rất tin vào nét vẽ henna này, họ xem như bùa hộ mệnh của mình. Nó không chỉ là văn hóa, tín ngưỡng mà còn là thời trang nữa.

Tôi ngẩn người lắng nghe. Ghislaine tiếp tục giải thích về ý nghĩa của những hình vẽ trông như những ma trận bí hiểm trên mu bàn tay kéo dài lên cổ tay của nàng. Nàng còn tặng tôi một chai dầu nhỏ, màu vàng đậm của hạt argan, mỉm cười:

– Người ta lấy trái argan, tách lấy hạt, ép bằng cỗ máy đá để lấy dầu, dầu này giúp tóc mềm, bóng, thậm chí mọc tóc, nó còn giúp da dưỡng ẩm, làm biến mất nét nứt nẻ ở da bụng cho phụ nữ mới sanh con,  vì nó rất giàu vitamin E và chống oxy hóa. Ai đến Morocco cũng mua về làm quà. Bạn dùng rồi cho mình biết kết quả nhé.

Tôi tròn mắt nghe Ghislaine kể về Casablanca, Rabat- Morocco, ở một đất nước nằm ở phía Tây Bắc Châu Phi, sát với Đại Tây Dương và biển Địa Trung Hải cứ như những điều huyền bí đang tồn tại giữa thế giới hiện đại này.

Tôi mơ được đến nơi này để tận mắt nhìn thấy vùng sa mạc rộng lớn với những con lạc đà rảo bước trên nền cát nóng như trong những câu chuyện thần thoại đã đọc, những ngôi nhà làm bằng lá, đất, vôi và nước để giữ nguồn mát giữa khí nóng lên đến 40 độ C vào mùa hè. Tôi chợt hào hứng:

– Mình sẽ đến thăm đất nước của bạn!

– Thật không?

Morocco

Morocco là một trong những đất nước đã thôi miên tôi ngay giây phút đầu tiên, từ khi quen những người bạn Ả Rập, hay trong phim Gladiator, cảnh sa mạc và đấu trường được quay ở đất nước này; The Mummy (xác ướp) nổi tiếng với đoàn lạc đà, đền cổ Ai Cập, cũng mượn sa mạc Morocco, đặc biệt hơn cả là khu Ait Ben Haddou, của Ouarzazate được gọi là Hollywood của Morocco.

Tôi muốn tận mắt nhìn ngắm thành phố cổ màu đỏ ở Marrakesh, Fes; màu xanh cobalt của Chefchaouen, những con hẻm màu xanh lơ da trời mát mắt; màu vàng chói của sa mạc với những cồn cát cháy bỏng của Erfoud.

Đã có rất nhiều bài ca ngợi về Casablanca, về Marrakech, Fes, cái nôi của du lịch, giữa hiện đại và cổ xưa hòa nhịp trong một thành phố; về Chefchaouen đầy thơ nằm trong vùng núi Rif, phía Bắc Morocco, gần biển Địa Trung Hải… về Sahara, sa mạc nóng lớn nhất thế giới, rộng lớn tưởng như vô tận, ban ngày nóng bốc lửa, ban đêm lạnh tê người, gió thổi từng cơn làm cát đổi hình thay dạng đầy mê hoặc.

Những điều khác thường

Trong cùng một đất nước Morocco mà mỗi thành phố có đặc điểm riêng, khác biệt nhau rõ nét. Khi máy bay đáp xuống Casablanca-Morocco vào 7:00 giờ sáng của một ngày tháng Năm, tôi đinh ninh trời sẽ mát mẻ như ở Orange County, nhưng câu giải đáp là một cơn gió nóng hừng hực phà vào mặt khiến tôi không thở nổi, tưởng mình đang ở trong lò nướng bánh mì mà ngọn lửa đang để mức cao nhất. Tôi chợt nhớ đến bộ phim mang cùng tên Casablanca, với câu chuyện tình lãng mạn, ngang trái nhưng đầy lý tưởng giữa chàng Rick và nàng Ilsa trong bối cảnh Đệ nhị Thế chiến đã chạm đến chiều sâu cảm xúc của khán giả đô thị miền Nam trước 1975, những người cũng đang sống trong bầu không khí thời chiến và những cuộc chia ly.

Bước vào Hassan II mosque, một nhà thờ Hồi giáo đẹp và lớn nhất thế giới, nằm sát bên bờ Đại tây dương, với những ngọn sóng nhẹ nhàng nhấp nhô bên dưới, lãng mạn, hùng vĩ. Quanh đây san sát những quán café cho mọi người ngắm cảnh, đẹp  nhất là khi hoàng hôn xuống.

Rabat, thủ đô của Morocco, yên tĩnh, sạch sẽ, có cơ quan chính phủ, có cung điện hoàng gia với lính canh thay đổi theo giờ, mặc quân phục, ngồi trên ngựa trông rất oai phong. Nhà cửa ỏ đây xây theo kiểu Châu Âu, trồng nhiều hoa dưới những cây dừa cao ngất nghễu hai bên đường.

Tangier ngay cửa ngõ của Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, thành phố của gió biển, không khí mát mẻ, càng gây cảm giác mát mẻ hơn với những ngôi nhà sơn bằng màu xanh lơ dịu mắt.

Xe đi tiếp đến Chefchaouen, thành phố xanh màu cobalt của bầu trời, nằm giữa lòng núi Rif, quang cảnh thật thanh bình.

Ouazzane hiện ra với những đồi núi trùng trùng xanh rì cây olive, chà là và những ngôi nhà thờ với những chiếc loa treo bốn hướng chuẩn bị cho những buổi cầu nguyện của đạo Hồi. Nơi đây ai cũng che khăn chỉ thấy hai con mắt, tôi hiếm thấy khách du lịch ở đây. Buổi trưa nắng chói chang, mọi người cũng rút vào nhà tránh nóng. Đặc biệt nơi đây rất nhiều mèo con, các con chó thì hiền khô nằm lim dim phơi nắng, không buồn nhướng mắt khi thấy khách lạ lội ngang bước dọc.

Thời gian ngừng trôi

Ngừng lại đặc biệt ở Fez hai đêm mới nhận thấy được thành phố cổ này có vẻ chưa bao giờ chạm đến bước chân thời đại, tất cả toàn thủ công. Mới ở đầu ngoài thị trấn đã ngửi thấy mùi hôi thối của nước ngâm da thuộc,  cả trăm thùng to, vuông tròn đầy ắp nước đủ màu, những người thợ vẫn làm việc giữa trưa nắng hừng hực. Họ xắn quần nhảy vào thùng nước nhuộm. Người chủ phát cho khách một nhánh cây rau thơm bạc hà, để xua bớt mùi hôi, ông giải thích:

– Ở đây chúng tôi dùng phân chim bồ câu để thuộc da vì phân có chứa ammonia và chất kiềm, giúp làm mềm da, loại bỏ lông và mỡ còn sót lại. Đầu tiên da được ngâm trong nước và vôi, sau 3 ngày thì trộn phân bồ câu vào để  làm da mềm và tách lông. Sau đó phải rửa sạch phân, rồi mới nhuộm màu. Chúng tôi chỉ dùng màu từ cây lá và khoáng chất thiên nhiên chứ không dùng màu hóa học….

Ông cũng chỉ cho chúng tôi cách phân biệt da thật, giả ra sao, da nào mềm, cứng tùy độ giặt, ngâm trong phân bồ câu nhiều hay ít ngày.

Mồ hôi chảy nhễ nhại khi bước ra khỏi xe có máy điều hòa, Erfoud nóng như lò lửa với sa mạc Sahara, những cồn cát đỏ au, ngút ngàn, tua cưỡi lạc đà và những chiếc xe jeep nhảy cẫng, quăng khách từ trái qua phải hay đập đầu ình ình lên trần xe. Nơi đây là một thành phố hóa thạch cổ xưa, rất nhiều khung đá bằng marbre “ngâm” cách sinh vật hóa thạch hàng triệu năm.

Tôi cảm thấy ái ngại khi tiếp xúc với những người làm việc trong sa mạc, nhất là khi biết đời sống họ rất thấp, nghèo đói, có những gia đình sống ở làng bên cạnh gần sa mạc Sahara cả mấy chục năm chưa từng bước chân ra khỏi nơi này. Họ không cần thiết phải ra ngoài làng, vả lại cũng không có phương tiện để đi, họ sống bằng nghề dắt lạc đà, bán những đồ trang sức lặt vặt, nhà không có điện, không đủ ăn, sống nhờ vào tiền tips của du khách chứ không có lương tháng ổn định.

Đi tiếp nữa, đến vùng Todgha Gorge, với những hẻm núi sâu, vách đá cao hàng trăm thước nhìn muốn gãy cổ, nhiều người ví như Grand Canyon tại Bắc Phi. đường đèo uốn lượn ngoằn ngoèo ngoạn mục, cây cọ mọc xen giữa núi đá làm giảm bớt sự khô khan, hai bên đường người địa phương bày bán những khăn quàng cổ, vòng đeo tay, mũ nón bằng da, đồ trang trí… tạo nên một cảnh tượng nhộn nhịp hiếm có giữa núi đồi hoang vu.

Thủ phủ phim sa mạc lớn nhất Châu Phi, được gọi là Hollywood của Morocco là vùng Ouarzazate, nơi đây có Atlas studios, các phim quay tại sa mạc và thành cổ đất đỏ Ait Benhaddou như Games of Thrones, Lawrence of Arabia, Stars Trek… Thành phố cổ này là di sản Unesco. Trên núi cao nhìn xuống là một lòng chảo rộng lớn bát ngát vùng đất đỏ, tưởng tượng đến cảnh những vó ngựa phi tung bụi đất, những màn đấu súng của nhiều phim đã được quay tại nơi đây.

Kết thúc ở Marrakesh, một thế giới kiểu cổ tích sa mạc, với những chợ đêm nhiều màu sắc, người thổi sáo rắn, vẽ bói kiểu henna, nửa thành phố với khu chợ souks cổ, truyền thống, treo đầy đồ da, đèn bằng đồng, quần áo, ồn ào náo nhiệt và nửa thành phố mới hiện đại, kiến trúc màu đất nung đỏ cam khi ánh nắng rọi, nhìn từ trên cao như một thành phố sa mạc cổ đại.

Nếu có ai hỏi tôi vài nét đặc biệt về Morocco, tôi xin tóm tắt như sau:

Nếu Chefchaouen là màu xanh lãng mạn, mộng mơ, Sahara màu vàng cát huyền bí của ngàn lẻ một đêm, Fes cổ xưa truyền thống, Casablanca hiện đại tân thời, Gorges Valleys hùng vĩ mê hoặc, Ouarzazate thành phố điện ảnh, thì Marrakesh là ánh mặt trời đêm sôi động, huyền ảo.

Ghislaine gặp tôi sau chuyến thăm đất nước quê hương của cô ta:

– Cám ơn bạn đã đến thăm đất nước tôi, bạn đã tận mắt nhìn cuộc sống, con người và sinh hoạt của mọi người rồi đấy! Tôi hãnh diện đã được sanh ra nơi đó, đất nước tôi tài nguyên thiên nhiên phong phú lắm, nhưng vẫn nằm bất động, chưa được khai thác. Dân tôi khổ và nghèo lắm, vì vậy chúng tôi phải di cư qua Âu Châu, bắc Mỹ… chúng tôi chỉ có thể về thăm nhà khi thấy nhớ cha mẹ già, nơi mình sanh ra thôi.

Tôi nắm lấy tay bạn:

– Đất nước mình cũng vậy thôi. Giàu tài nguyên nhưng nghèo lãnh đạo. Mình là những người may mắn, đang được sống ở đất nước tự do và nhiều cơ hội. Chúng ta sẽ không bao giờ quên cội nguồn, nhưng cũng không bao giờ phụ lòng quê hương thứ hai này.

SN – Montreal, Mai’26

Trước 1975, người miền Nam rất chuộng cá đóng hộp nhập từ Maroc “cá sardine Maroc” bán tràn lan ở các cửa tiệm. Hương vị sốt cà chua rất hợp khẩu vị người Việt, là món ăn quen thuộc trong quân đội, ký túc xá sinh viên, gia đình công chức.

Đến nay Morocco vẫn là một trong những nước xuất cảng cá mòi đóng hộp lớn nhất thế giới nhờ sản lượng cá dồi dào và kỹ thuật đóng hộp do Pháp thành lập.

Vương quốc Maroc  là một quốc gia tại Bắc Phi, giáp Algérie về phía đông, giáp Địa Trung Hải và Đại Tây Dương về phía bắc và Đông, giáp Sahara về phía Nam, đối diện với Tây Ban Nha qua Eo biển Gibraltar.

Trước kia, từ năm 1912 đến năm 1956, Maroc là thuộc địa của Pháp và Tây Ban Nha. Nên có 2 tên gọi Morocco theo cách người Anh và Maroc lối Pháp.

Diện tích 446.550 km2, lớn hơn Việt Nam 35%.  Thủ đô là  Rabat, thành phố chính là Casablanca. Tuy diện tích lớn hơn Việt Nam nhưng dân số chỉ bằng 1/3, tầm 28 triệu. Mặc dầu bị Pháp và Tây Ban Nha đô hộ nhưng ngôn ngữ chính ở Maroc  vẫn là tiếng Ả Rập, với 99.68% dân số theo đạo Hồi.

GPD $424  tỉ. Bình quân đầu người $11,250 đô la /năm.