Hầu như các nhà độc tài trên thế giới đều có điểm chung là muốn sống lâu. Ông Vladimir Putin cũng không ngoại lệ, thậm chí còn muốn nhiều hơn những nhà độc tài khác vì đưa nỗ lực nghiên cứu về trường thọ thành một ưu tiên của quốc gia.
Trong một khu rừng thẳm, một quả trứng đại bàng rơi khỏi tổ và lọt vào ổ gà rừng. Một con đại bàng con nở ra giữa đàn gà.
Ngày ngày nó bới đất tìm giun, thỉnh thoảng mới vỗ cánh bay những quãng ngắn. Một buổi chiều, nó trông thấy một con chim khổng lồ đang sải cánh uy nghi bay ngạo nghễ giữa trời xanh, lướt trong mây trắng. Đôi cánh mạnh mẽ, đường bay vút cao khiến nó vô cùng ngưỡng mộ và thán phục. “Chim gì mà trông đẹp vậy mẹ?” – nó ngạc nhiên hỏi.
Con gà mái ngẩng đầu lên nhìn, rồi đáp: “Đó là đại bàng, chúa tể của loài chim. Nhưng con ơi, chúng ta là gà. Gà sinh ra chỉ để sống dưới mặt đất thôi. Đừng mơ mộng viển vông.”
Con đại bàng con cúi đầu tiếp tục bới đất tìm giun, sống an phận như một con gà.
Trong chuyến viếng thăm Bắc Kinh hồi tháng 9 năm ngoái, người ta tình cờ nghe được đoạn nói chuyện khi chiếc micro vẫn chưa tắt, trong đó Putin nói với Tập Cận Bình rằng con người có thể đạt được sự bất tử bằng cách thay thế các cơ quan nội tạng. Lúc đầu có một số người cho rằng đó chỉ là cuộc trò chuyện kỳ quặc tầm phào giữa hai nhà độc tài lớn tuổi.
Tuy nhiên, trong cuộc trò chuyện, ông Putin còn đi vào chi tiết mô tả về một sáng kiến kéo dài tuổi thọ do điện Kremlin hậu thuẫn và nay là một trong những dự án khoa học hàng đầu của Nga.
Giống nhiều nhà tỷ phú Hoa Kỳ như Jeff Bezos, Sam Altman và Peter Thiel, ông Putin từ lâu đã bị lôi cuốn bởi các cuộc nghiên cứu chống lão hóa. Nhưng ở Nga, nỗ lực ngăn chặn sự suy giảm sức khỏe do tuổi tuổi tác gây ra của ông Putin hiện là ưu tiên quốc gia, dựa trên các phương pháp đa dạng như chế tạo nội tạng nhân tạo (bằng kỹ thuật 3D-printing), nuôi cấy nội tạng trong loài heo đẹt và ngâm mình trong nhiệt độ cực thấp.
Tháng 4 vừa qua, chính phủ Nga đưa ra thông báo nó rằng các nhà khoa học đang phát triển một phương pháp điều trị bằng liệu pháp gen (gene-therapy) nhằm làm chậm quá trình lão hóa tế bào như một phần của sáng kiến “Kỹ thuật Bảo tồn Sức khỏe Mới” – một chương trình nghiên cứu kéo dài tuổi thọ trị giá $26 tỷ của ông Putin.
Nỗ lực nghiên cứu
Các nhà khoa học của Nga được ông Putin bổ nhiệm có trách nhiệm tập trung nghiên cứu vào hai kỹ thuật then chốt: in sinh học (bioprinting), sử dụng kỹ thuật 3D-printing để chế tạo các mô sống; và cấy ghép dị loài (xenotransplantation), tức là nuôi cấy các cơ quan nội tạng của con người bên trong loài heo đẹt, là một giống heo được cho là tương thích về mặt di truyền với con người. Các nhà khoa học Nga làm việc với các cơ quan chính phủ tuyên bố là đã in sinh học thành công mô sụn của con người và tuyến giáp của chuột, với mục tiêu là sẽ đạt được thành công trong việc thay thế nội tạng người vào năm 2030. Một mốc thời gian tương tự cũng đã được thảo luận trong việc nghiên cứu nuôi cấy nội tạng bên trong heo.
Sáng kiến về nỗ lực kéo dài tuổi thọ của Nga được lãnh đạo bởi hai nhân vật thân cận với ông Putin: con gái ông – Maria Vorontsova, một bác sĩ nội tiết đang giám sát các chương trình di truyền học được nhà nước bảo trợ; và nhà vật lý Mikhail Kovalchuk, người đứng đầu Viện Kurchatov – trung tâm nghiên cứu hạt nhân từ thời Xô Viết.
Ông Kovalchuk – em trai của Yuri Kovalchuk, một đồng minh thân cận của Putin, đồng thời là một chủ ngân hàng kiêm nhà đầu tư truyền thông – trở thành đầu não của nỗ lực nghiên cứu kéo dài tuổi thọ của điện Kremlin. Kovalchuk tin rằng khoa học sẽ sớm cho phép con người sửa chữa và thay thế các bộ phận cơ thể một cách vô thời hạn (nghĩa là sẽ trường sinh).
Không giống như các nghiên cứu tương tự được tài trợ bởi các tỷ phú Bezos, Altman hay Thiel, những công trình được giới thân cận của ông Putin thúc đẩy cho tới nay hầu như không tạo ra được nghiên cứu nào được giới chuyên môn thẩm định và đăng tải trên các tạp chí quốc tế uy tín. Do vậy, nhiều nhà nghiên cứu uy tín trên thế giới tỏ ra nghi ngờ về sự thành công của nỗ lực nghiên cứu nói trên và cho rằng những người thân cận của ông Putin cốt chỉ nói những điều ông ta muốn nghe để còn tiếp tục nhận được nguồn tài trợ từ chính phủ.
Ám ảnh của Putin
Ông Putin còn cho thấy lòng tin tưởng của ông trong việc kéo dài tuổi thọ đối với cả những phương pháp trị liệu ít được bảo chứng về mặt chuyên môn.
Trong một cuộc gặp tại điện Kremlin vào năm 2018, ông Putin đã khuyên Thủ tướng Áo khi đó là Sebastian Kurz nên thử ngồi trong buồng liệu pháp lạnh (cryotherapy) – một dạng “phòng xông hơi ngược”, nơi cơ thể được tiếp xúc với mức nhiệt độ thấp tới -170 độ F. Sau này, ông Kurz hồi tưởng lại về sự ngạc nhiên của mình khi thấy ông Putin tỏ ra nhiệt tình giải thích về những lợi ích của việc thường xuyên đứng trong buồng lạnh buốt đó trong trạng thái khỏa thân.
Ông Putin, năm nay 73 tuổi, đã dành nhiều thập niên để xây dựng hình ảnh về một nhà lãnh đạo có thể lực sung mãn thông qua những màn phô diễn nam tính được dàn dựng công phu – như cởi trần đi săn thú, chơi khúc côn cầu và lái những chiếc mô tô Harley-Davidson trong những bộ trang phục đen bó sát người, chỉ để nhằm khắc họa sức khỏe bền bỉ của một nhà lãnh đạo quyền lực dường như không hề chịu sự bào mòn của thời gian.
Tuy nhiên, ẩn sau vẻ nam tính được dàn dựng ấy lại là một nhà lãnh đạo luôn mang nỗi ám ảnh khác thường về sự suy thoái của cơ thể. Trong trận đại dịch Covid-19, ông Putin đã áp dụng các quy định cách ly vô cùng nghiêm ngặt và phức tạp, bao gồm việc lắp đặt các đường hầm khử trùng nối liền phòng làm việc và nơi tiếp khách và yêu cầu cách ly dài ngày đối với những ai muốn đến gặp ông. Những chiếc bàn dài tiếp khách nổi tiếng của ông đã trở thành biểu tượng cho cả sự cách biệt về mặt chính trị lẫn nỗi sợ hãi tột độ đối với vi trùng.
Giới truyền thông Nga và phương Tây cũng đã dấy lên những lời đồn đoán về việc ông Putin có sử dụng các phẫu thuật thẩm mỹ hay không, khi mà diện mạo của ông ngày càng trở nên láng mịn hơn theo năm tháng.
Truyền thống lâu đời
Hầu hết các phụ tá và đồng minh thân cận nhất của Putin cũng đều đang ở độ tuổi 70, bao gồm gia đình Kovalchuk cùng những nhân vật chủ chốt trong bộ máy nhà nước như Yuri Ushakov, Sergei Chemezov và Nikolai Patrushev. Nỗ lực của ông Putin nhằm thoát khỏi quy luật suy thoái của cơ thể, cũng như sự cởi mở của ông đối với những phương pháp khoa học phi truyền thống, phản ánh một truyền thống lâu đời vốn tồn tại trong giới độc tài chuyên chế tại Nga.
Vào thập niên 1920, các thí nghiệm về liệu pháp truyền máu giúp trẻ hóa của Alexander Bogdanov, một nhà bác học Nga đa tài thời Liên Xô, đã thu hút sự chú ý của điện Kremlin; tuy nhiên, ông này qua đời ở tuổi 55 do chính những liệu pháp mà ông tự áp dụng lên bản thân mình. Một thập niên sau đó, bác sĩ Oleksandr Bogomolets đã tổ chức một hội nghị đầu tiên trên thế giới về chủ đề trường thọ, đồng thời nhận được lời tán dương từ Joseph Stalin nhờ những nghiên cứu khẳng định rằng con người hoàn toàn có thể sống thọ tới 150 tuổi. Bogomolets sau đó qua đời ở tuổi 65.
Nước Nga hiện vẫn đang phải đối mặt với một trong những tỷ lệ tử vong tồi tệ nhất trong số các quốc gia thuộc thế giới phát triển. Theo số liệu thống kê chính thức, tuổi thọ trung bình của nam giới tại Nga hiện nay chỉ đạt mức 68 tuổi, so với mức 76 tuổi tại Hoa Kỳ và hơn 80 tuổi tại hầu hết các quốc gia Tây Âu.
Được sống lâu không chỉ là ước mơ mà có lẽ còn là nỗi ám ảnh lớn nhất của ông Putin. Trong suốt một phần tư thế kỷ trong vai trò lãnh đạo quốc gia, ông Putin đã thâu tóm hết tất cả mọi quyền lực, kiểm soát hầu hết các sinh hoạt trong xã hội Nga, và nay ông còn muốn kiểm soát luôn cả cái chết nữa. Tuy nhiên, nỗ lực này của ông nhiều phần sẽ đưa tới thất bại.
VH
