Bệnh đang gia tăng ở người lớn tuổi. Dưới đây là cách để bạn tự bảo vệ mình (tiếp theo)
Con người sống lâu hơn, và do đó tổn thương da tích lũy theo thời gian cũng nhiều hơn. Dưới đây là những điều bạn cần biết để phòng ngừa ung thư da và cách xử trí khi phát hiện dấu hiệu đáng ngờ.
Quy tắc ABCDE để đánh giá nốt da
Asymmetry
(Bất đối xứng):
Hai nửa không giống nhau
Border (Bờ):
Mép không đều, răng cưa
Color (Màu sắc):
Có nhiều màu (trắng, nâu, đỏ) đáng lo hơn
Diameter (Đường kính):
Lớn hơn 6 mm (cỡ cục tẩy viết chì), nhưng cũng có thể nhỏ hơn
Evolving (Tiến triển):
Thay đổi kích thước, hình dạng hoặc màu sắc
Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào như trên, hãy xin đi khám da. Bạn cũng có thể gửi ảnh qua cổng thông tin bệnh nhân để bác sĩ đánh giá sớm.
Bác sĩ sẽ làm gì?
Bác sĩ sẽ sinh thiết (biopsy) vùng nghi ngờ và kiểm tra dưới kính hiển vi. Nếu xác định là ung thư, phẫu thuật cắt bỏ khối u thường là phương pháp điều trị chính.
Đối với vùng nhạy cảm như mũi, mí mắt, tai – nơi ít mô dư – có thể áp dụng phẫu thuật Mohs (cắt từng lớp và kiểm tra ngay), giúp giảm sẹo hơn so với phương pháp thông thường.
Các lựa chọn điều trị khác
Ung thư tế bào đáy (basal cell carcinoma):
Có thể đốt nóng để tiêu diệt tế bào ung thư rồi nạo bỏ. Ngoài ra có thể dùng thuốc bôi như imiquimod (Aldara) hoặc fluorouracil (5-FU).
Ung thư tế bào vảy (squamous cell carcinoma):
Sau phẫu thuật, có thể cần xạ trị nếu nguy cơ cao. Thuốc chích cemiplimab (Libtayo) giúp giảm tái phát hoặc điều trị giai đoạn tiến triển.
Melanoma:
Nếu lan rộng, các thuốc như nivolumab (Opdivo) hoặc ipilimumab (Yervoy) giúp hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào ung thư. Một số thuốc khác như vemurafenib (Zelboraf) và cobimetinib (Cotellic) có thể thu nhỏ khối u có đột biến BRAF.
3 thói quen quan trọng hằng ngày
- Dùng kem chống nắng:
Da mỏng hơn theo tuổi nên dễ bị tổn thương.
họn loại chống được cả tia UVA và UVB, SPF
từ 30 trở lên.
- Thoa lại thường xuyên:
Thoa trước khi ra ngoài 15-30 phút, và lặp lại mỗi 2 giờ hoặc sau khi đổ mồ hôi, khi bơi lội.
- Mặc đồ bảo vệ:
Mặc áo dài tay, quần dài, vải dày. Đội mũ rộng vành để che mặt, cổ, tai và da đầu.
Có cần khám da hằng năm không?
Điều này phụ thuộc vào từng người. The U.S. Preventive Services Task Force cho rằng chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị sàng lọc định kỳ cho người không có dấu hiệu bất thường.
Tuy vậy, người lớn tuổi nên khám da vài năm một lần. Nếu bạn từng bị ung thư da, bác sĩ sẽ lập lịch theo dõi riêng.
Bạn nên khám hằng năm nếu có
– Da, tóc, mắt sáng màu
– Tiền sử gia đình bị ung thư da
– Nhiều nốt ruồi bất thường
(Theo Consumer Report on Health)
