Sự phát triển của mạng xã hội (MXH) đã và đang tạo nên một “kỷ nguyên kiếm tiền” mới, cho phép người dùng có thêm thu nhập từ các nội dung sáng tạo của mình để kiếm tiền trên Internet từ bất cứ đâu. Theo đó, công việc sản xuất nội dung và kiếm tiền trên những nền tảng như YouTube, Facebook, TikTok… đang được nhiều người khai thác khá rầm rộ và ở Việt Nam chuyện này cũng không ngoại lệ!
nguồn: freepik
Câu view “bẩn”: từ thượng vàng đến hạ cám!
Số liệu từ DataReportal cho biết, vào thời điểm cuối năm 2025, VN có khoảng 127 triệu kết nối di động đang hoạt động, tương đương 126% dân số. Đồng thời số người sử dụng internet là 89.6 triệu người, chiếm hơn 85% dân số có kết nối trực tuyến. Riêng về các MXH: Facebook có 68 triệu người dùng tại VN, Zalo 72 triệu người, YouTube 65 triệu người, VN cũng đứng thứ 6 trong top 10 quốc gia có lượng người dùng TikTok lớn nhất thế giới, với khoảng 50 triệu người dùng.
Số người dùng MXH ở VN ngày càng tăng
Cũng vài năm trở lại đây, quy mô thị trường nền kinh tế sáng tạo trực tuyến đã và đang chứng kiến sự phát triển vượt bậc. Rất nhiều người thông qua một số clip viral của họ trên TikTok, YouTube, Facebook đã trở thành các KOL (người có sức ảnh hưởng) hoặc KOC (người tiêu dùng chủ chốt). Việc nổi tiếng quá nhanh và quá dễ như vậy khiến nhiều người rơi vào trạng thái “ảo tưởng quyền lực”. Ở góc độ khác, những video thu hút sự chú ý, lượng xem cao đồng nghĩa với việc số tiền “tác giả” thu được càng nhiều (các trang MXH trả tiền công thông qua hình thức gắn quảng cáo trên các clip). Với sự xuất hiện quá nhiều người làm nội dung càng làm tăng độ cạnh tranh trên các nền tảng này. Tại VN, số liệu cũng cho biết hiện có khoảng 25,000 người đang kiếm tiền từ các nền tảng MXH với doanh thu gần 2000 tỷ VNĐ/năm. Số tiền “khủng” ấy đã góp phần thúc đẩy cuộc đua view và like ngày càng khốc liệt. Cũng từ đây, hầu hết người sáng tạo nội dung thường chọn hướng đi ngắn nhất, bất chấp những chuẩn mực đạo đức. Đó là việc đưa ra những nội dung “độc-lạ-chưa ai làm” để cố tình câu like, câu view từ người dùng.
Thi ăn nhiều, ăn nhanh
Ở nhiều trang MXH…người xem dễ dàng tìm thấy hàng loạt clip người trổ tài thi… ăn kiểu “ăn thùng, uống vại” như kênh “Ẩm thực đồng quê”, “Thằng Mập Food”…. Lại có không ít clip với trào lưu “ăn tươi nuốt sống” (còn gọi mukbang) những thứ sống sít chẳng khác nào con người vào thời ăn lông ở lỗ. Ví dụ kênh @duclaypk1 với những clip có nội dung ăn các loại thực phẩm như thịt, nội tạng động vật, cá, trứng, tôm, lươn, cua, ốc… chưa được nấu chín. Hoặc kênh “Tóc Vàng Hoe” đăng tải các clip ăn đuông dừa, bạch tuộc, óc heo… với hình ảnh người nữ chủ kênh dùng tay bốc từng chiếc óc heo còn dính đầy máu, những con đuông dừa, bạch tuộc đang ngọ nguậy rồi bỏ vào miệng nhai ngấu nghiến. Trong khi ăn, những người này còn liên tục kêu gọi người xem bấm like và chia sẻ những clip kinh dị này (?).
Tương tự, với vài cú nhấp chuột trên YouTube, người xem còn “tận mục sở thị” vô số những clip mang nội dung hết sức nhảm nhí, phản cảm như “thử thách 24 giờ làm chó”, “người ngủ chung với heo”, “dùng băng vệ sinh làm ví tiền”… (kênh Tôn Vlog); “nấu cháo gà còn nguyên lông”, “thắp nhang tế sống em ruột”… (kênh Hưng Vlog). Có những clip người chơi chấp nhận tự làm nhục bản thân mình với các clip “rửa mặt bằng nước mắm”, “cắn dép”, “chui đầu vào bồn cầu… (kênh Vedetter V.T.P)… Tất cả những hành vi này dường như không phải là chuyện “vô thưởng vô phạt” mà cho thấy sự xuống cấp hết sức nghiêm trọng về lối sống và đạo đức của một số người làm nội dung trên các trang MXH.
Biểu diễn ăn đồ sống
Cần nói “không” với câu view “bẩn”
Từ một công cụ ứng dụng với mục đích kết nối mọi người, chia sẻ thông tin dẫn đến một nền tảng giải trí và kinh doanh, các trang MXH ngày càng chứng minh được sức mạnh vượt trội của mình. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển bùng nổ ấy là sự trỗi dậy của một vấn nạn kèm theo rất đáng báo động, đó là hiện tượng câu view, câu like “bẩn”.
Thời gian qua, những hành vi “bẩn” này đã từng bị cộng đồng lên án, chỉ trích gay gắt, thậm chí không ít hiện tượng “giang hồ mạng” như Khá Bảnh, Phúc X.O. Quang “Rambo”, “Thánh chửi” Dương Minh Tuyền… đã phải đối diện với song sắt nhà tù, trả giá cho hành vi kiếm tiền bất chấp của họ trên thế giới ảo cũng như những hành vi phạm pháp khác trong đời thực. Nhưng không vì thế mà vấn nạn này thuyên giảm, ngược lại dường như nó ngày càng “sống dai, sống khỏe”.
Thử thách sống trong… chuồng chó
Như đã nói, trên MXH, những người tạo ra các clip “bẩn” thường biện minh rằng họ chỉ đang làm công việc của một người sáng tạo nội dung, nhằm “chiều theo thị hiếu khán giả”. Song xem ra lập luận này hoàn toàn thiếu cơ sở. Bởi thực chất việc sản xuất các clip này của họ không phải là sáng tạo, mà đơn thuần là sự sao chép, dàn dựng những hành vi, tình tiết rẻ tiền, đi ngược lại giá trị nhân văn. Nói chung những người này đã đánh đổi đạo đức để đổi lấy tiền bạc và danh vọng ảo, qua đó chà đạp lên nhân phẩm của người khác.
Sự lan tràn của các clip “bẩn” còn cho thấy sự suy đồi nghiêm trọng về giá trị cộng đồng. Khi những nội dung độc hại luôn được hô hào, cổ vũ, chắc chắn những giá trị tốt đẹp như sự tử tế, lòng nhân ái sẽ dần bị lu mờ. Hơn nữa, câu view “bẩn” khiến nhiều người hoang mang, không thể phân biệt thế nào là thật, thế nào là sự giả tạo, phù phiếm.
Rõ ràng, vấn nạn câu view, câu like “bẩn” không còn là chuyện riêng lẻ của một vài cá nhân nào, mà đang là hồi chuông cảnh báo về sự suy đồi đạo đức. Để xây dựng một môi trường mạng xã hội lành mạnh, cần có sự chung tay của tất cả mọi người, phải kiên quyết nói “không” với những trò câu view “bẩn”, để MXH thực sự là một không gian hữu ích và văn minh, nơi con người kết nối với nhau bằng những giá trị tốt đẹp…
Phiếu chuyển “tiền lương” của Facebook cho một người dùng đạt nhiều view, like ở VN
Bài và hình NS
