Công nghệ nhiếp ảnh đã có những bước tiến đáng kể trong 50 năm qua. Mặc dù điều đó giúp chúng ta có được những bức ảnh ngày càng tốt hơn, nhưng vẫn có một lý do thiết yếu để quay trở lại với những điều căn bản.Nếu ai đó đọc bài này sau 10 năm nữa, tất cả những điều đó sẽ trở nên lỗi thời. Nhưng ngay bây giờ, đó là công nghệ tiên tiến nhất.
Dĩ nhiên, mỗi máy ảnh đều có những tính năng độc đáo giúp chúng ta chụp được những bức ảnh đẹp hơn. Do đó, khi xem lại những cuốn sách nhiếp ảnh cũ trong thư viện của mình, tôi nhận thấy phẩm chất hình ảnh đã được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Cho dù bạn sử dụng thương hiệu nổi tiếng nào, hay thậm chí chọn định dạng cảm biến nào, bạn vẫn có thể chụp được những bức ảnh đẹp nếu biết cách sử dụng bất kỳ máy ảnh nào.
Biết cách sử dụng máy ảnh là điều then chốt. Tất cả công nghệ đó có thể khiến chúng ta mất đi kỹ năng. Vì vậy, có những lúc tôi thích tắt máy và quay lại với những điều căn bản. Điều đó giúp duy trì kỹ năng chụp ảnh của tôi, nếu không sẽ bị mai một do thiếu sử dụng. Vì lý do đó, đôi khi tôi tắt tất cả tính năng tự động của máy ảnh. Hoặc, tôi có thể mang theo chiếc máy ảnh SLR phim 35mm cổ điển của mình để trau dồi kỹ năng chụp ảnh.
Kỹ năng của bạn hiện đang ở mức nào? Nếu được giao một chiếc máy ảnh chỉ có chế độ điều khiển thủ công, bạn sẽ xoay trở ra sao?
Dưới đây là số cách bạn có thể giúp duy trì kỹ năng chụp ảnh của mình
Chụp ảnh chim đang bay đòi hỏi những kỹ năng mà có thể bị mất đi khi sử dụng một số cài đặt tự động hiện có.
Lấy nét
Một trong những vấn đề đáng kể của nhiều máy ảnh DSLR là kính ngắm quá nhỏ, khiến việc quan sát chủ thể trở nên rất khó khăn, chứ chưa nói đến việc lấy nét thủ công chính xác. Có lẽ nhà sản xuất cho rằng chế độ lấy nét tự động đã quá chính xác nên không cần thiết phải lấy nét thủ công. Tuy nhiên, các máy ảnh đời cũ, đặc biệt là các máy ảnh cấp thấp, cũng có số điểm lấy nét hạn chế. Do đó, việc bố cục khung hình và lấy nét vào đúng vị trí mong muốn trở nên khó khăn hơn. Hơn nữa, các điểm lấy nét trên cảm biến chủ yếu được định hướng theo chiều dọc hoặc chiều ngang, khiến việc khóa nét vào một chủ thể có cùng hướng trở nên khó khăn.
Khi công nghệ phát triển, số lượng điểm lấy nét tăng lên, và hầu hết các máy ảnh hiện nay đều có hàng trăm cảm biến kiểu chữ thập có thể lựa chọn, đôi khi lên đến hơn 1000, bao phủ 100% khung hình. Thêm vào đó, các máy ảnh tiên tiến hơn còn có hệ thống lấy nét tự động lai kết hợp tốc độ của lấy nét theo pha, giúp nhanh chóng khóa nét vào chủ thể, với độ chính xác của lấy nét theo độ tương phản, giúp tinh chỉnh tiêu cự để đạt được độ sắc nét hoàn hảo. Hệ thống này hoạt động đặc biệt tốt trong điều kiện thiếu sáng. Canon sử dụng một phương pháp hơi khác, hệ thống điểm ảnh kép sử dụng thị sai để tinh chỉnh tiêu cự.
Hơn nữa, máy ảnh có khả năng nhận diện đối tượng, nhanh chóng xác định hình dạng của các đối tượng cụ thể. Do đó, nó sẽ khóa nét vào các đối tượng đã chọn như khuôn mặt, chim, động vật có vú, máy bay, tàu hỏa hoặc phương tiện cơ giới. Tính năng này đã tạo nên cuộc cách mạng trong nhiếp ảnh động vật hoang dã và thể thao.
Các ống kính cao cấp cũng trở nên rất nhanh nhạy trong việc lấy nét chủ thể. Trong khi các ống kính cũ thường phải “tìm kiếm” chủ thể, công nghệ mới cho phép chúng khóa nét tức thì và im lặng.
Mặc dù đã có nhiều cải tiến, đôi khi vẫn cần phải điều chỉnh lại tiêu cự. Nhiều máy ảnh không gương lật (và một số máy ảnh DSLR chỉ có chế độ Live View) có tính năng làm nổi bật vùng lấy nét (focus peaking). Tính năng này cho phép bạn nhìn thấy các vùng đã được lấy nét được làm nổi bật, giúp dễ dàng xác định những gì sắc nét khi xoay vòng lấy nét. Có những trường hợp tính năng này rất hữu ích.
Chế độ lấy nét tự động đã được điều chỉnh thủ công để có được bức ảnh này.
Phương pháp tiếp cận theo kiểu Luddite đối với việc lấy nét
Như tôi đã đề cập trước đó, lấy nét thủ công đôi khi là cần thiết. Do đó, việc luyện tập kỹ năng này có thể thực sự hữu ích khi bạn thực sự cần đến nó.
Một lỗi phổ biến mà tôi thấy nhiều nhiếp ảnh gia mới vào nghề mắc phải trong nhiếp ảnh phong cảnh là lấy nét vào đường chân trời, trong khi thông thường cần phải lấy nét ở vị trí gần máy ảnh hơn. Thực hành lấy nét thủ công có thể giúp bạn biết nên lấy nét ở đâu trong khung cảnh, đặc biệt là khi sử dụng tính năng làm nổi bật vùng lấy nét (focus peaking) để giúp làm nổi bật các vùng sắc nét trong ảnh.
Việc lấy nét cũng liên quan đến độ sâu trường ảnh, hay mức độ sắc nét của bức ảnh. Thay đổi tiêu cự, khoảng cách đến chủ thể và khẩu độ đều ảnh hưởng đến độ sâu trường ảnh.
Đo sáng và phơi sáng
Chúng ta đều đã quen với việc sử dụng chế độ đo sáng TTL (Through-the-Lens) trong máy ảnh. Tuy nhiên, cách thức tính toán độ phơi sáng chính xác của nó có những hạn chế, điều mà tôi đã đề cập trong bài viết gần đây về chủ đề này. Hơn nữa, chúng ta có thể để máy ảnh tự động thực hiện các thao tác phức tạp.
Ví dụ, khi chụp ảnh động vật hoang dã, tôi chụp ở chế độ ưu tiên khẩu độ, thiết lập khẩu độ để đạt được độ sâu trường ảnh mong muốn và cũng xem xét điểm lấy nét tối ưu của ống kính. Sau đó, tôi đặt ISO ở chế độ tự động với mức tối đa là 25,600, vượt quá mức này ảnh sẽ bị nhiễu quá nhiều. Tôi cũng đặt tốc độ màn chập tối thiểu khoảng 1/2000 giây. Khi một đàn chim bay qua mặt nước, va vào cây cối, rồi bay lên bầu trời, ánh sáng thay đổi rất nhanh. Thiết lập máy ảnh theo cách này có nghĩa là nó có thể bắt kịp những thay đổi đó.
Những thay đổi đột ngột về điều kiện ánh sáng có thể dễ dàng được xử lý ở chế độ ưu tiên khẩu độ khi tốc độ màn chập và các thông số ISO được thiết lập.
Cách tiếp cận của người theo chủ nghĩa Luddite đối với việc chụp ảnh
Sức hấp dẫn của nhiếp ảnh cũng tương tự như săn bắn, nhưng điểm khác biệt lớn là chúng ta không giết chết con mồi mà mình chụp. Giống như tổ tiên chúng ta đã cẩn thận rình rập con mồi để nuôi sống bộ lạc, các nhiếp ảnh gia động vật hoang dã cũng sử dụng những kỹ thuật tương tự để tránh làm phiền đối tượng chụp. Có những lợi ích tinh thần to lớn khi giữ bình tĩnh và chú tâm để nắm bắt khoảnh khắc quyết định.
Hơn nữa, nó đòi hỏi kỹ năng cao. Thay vì lưu trữ 50 hoặc thậm chí 120 khung hình thô trong giây lát trước khi bạn nhấn nút chụp, bạn nên chuyển sang chế độ chụp từng khung hình một. Phải thừa nhận rằng, điều này có nghĩa là bạn sẽ bỏ lỡ một vài khoảnh khắc, nhưng cảm giác thành tựu khi bạn chụp được bức ảnh hoàn hảo là vô cùng lớn.
AN
Nhiếp ảnh gia; cộng tác viên Trẻ Magazine. Hiện cư ngụ tại Breslau, Canada.
