Ngày lễ Mẹ lại về, thế nhân rộn ràng với bao lời chúc, với hoa tươi và những món quà… Những người con lại có phút giây xao lòng hay chạnh lòng nghĩ về Mẹ, tưởng nhớ Mẹ. Những nghệ sĩ lại viết thêm bài nhạc, bài văn hay bài thơ mới về chủ đề Mẹ. Đời sống hiện đại hôm nay vô cùng hối hả và bận rộn, nhiều khi con người ta vô tình lơ đễnh quên đi ơn nghĩa Mẹ Cha. Ngày lễ Mẹ là một ngày lễ đầy tính nhân văn cao cả, giúp đánh động tâm mọi người, nhắc nhở mọi người nhớ về Mẹ ( về đấng sinh thành nói chung).
Ngày lễ Mẹ ở Mỹ vào ngày Chủ Nhật, tuần thứ hai của Tháng 5, đã được quy định thành luật từ năm 1914 bởi Tổng thống Woodrow Wilson. Thế giới có nhiều quốc gia có ngày lễ Mẹ nhưng khác ngày và khác truyền thống, tuy nhiên nhìn chung là đều tôn vinh người Mẹ. Việt Nam không có ngày lễ này nhưng có lễ Vu Lan. Lễ Vu Lan cũng có thể xem như là lễ Mẹ, ngày lễ tưởng nhớ Mẹ hiện tiền cũng như Mẹ quá vãng, tưởng nhớ cả cửu huyền thất tổ.
Lễ Vu Lan vốn xuất phát từ tích Mục Kiền Liên của nhà Phật, là một ngày lễ vừa có tính truyền thống vừa pha tính dân gian… Người dân Việt ngày xưa rất thật thà, rất tâm thành, thương Cha Mẹ biểu hiện bằng hành động:
“Đêm đêm con thắp đèn trời
Cầu cho cha mẹ sống đời với con”
Và việc thể hiện lòng yêu thương Cha Mẹ cũng rất thiết thực, rất cao cả
“Đói lòng ăn hạt chà là
Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng’
Hột chà là làm sao mà ăn được? Nhưng với người con có hiếu thì chẳng việc gì mà không thể, sẵn sàng làm mọi việc vì Mẹ. Người dân quê không biết sáo ngữ, không văn vẻ bóng bẩy, chẳng miệng lưỡi nhiều. Người dân quê rất đơn giản, thật thà chất phác, thậm chí quê mùa, nhưng đằng sau những lời nói bình dị, những việc làm thông thường ấy là sự yêu thương đằm thắm và sâu sắc, là một tâm hồn mẫn cảm rung động.
Trong giai thoại thiền của Nhật Bản có một câu chuyện về Mẹ rất hay, rất nhân bản. Chuyện kể rằng:” Có anh thanh niên nọ học Phật đã lâu, anh ta muốn biết Phật là gì, Phật là ai… nên cất công đi khắp nơi để học hỏi. Ngày tháng dần qua mà anh ta vẫn không hiểu ra, cho đến một hôm anh ta gặp một vị thiền sư và vị ấy bảo anh ta hãy quay về nhà và người đầu tiên anh ta gặp ấy chính là vị Phật. Anh ta nghe lời quay về, khi về đến nhà, thấy người Mẹ mừng rỡ ra mở cửa trong khi chân còn mang đôi dép lộn. Anh ta chợt ngộ rằng: Mẹ chính là một vị Phật!”. Câu chuyện này cũng có ý nghĩa gần với câu ca dao của Việt Nam:
“Tu đâu cho bằng tu nhà
Thờ cha kính mẹ ấy là chân tu”
Ở đây không nói chuyện tu cao thấp, cái ý chính: Cha Mẹ cũng chính là Phật trong nhà, trước khi muốn tu đạo thì phải có hiếu, trước khi muốn thành vị gì thì cũng phải là một người con hiếu trước đã! Đạo Phật là đạo hiếu, phải có hiếu làm nền móng sau đó mới có thể phát triển những mặt khác.
Nước Việt là nước văn minh nông nghiệp lúa nước, con người sống quây quần trong những cộng đồng làng, xã, dòng tộc… rất ít khi rời xa nơi chôn nhau cắt rốn, nếu đi ra khỏi làng đã cho là xa; đi khỏi tỉnh lại xa hơn; đi khỏi miền thì xa thẳm. Nếu một ai đó vì điều gì đó mà phải đi xa, mỗi chiều về nhớ Mẹ thì trong lòng buồn không biết bút mực nào tả nổi
“Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều”
Các bà Mẹ trên đời đều vĩ đại cả, theo như một danh nhân phương Tây từng nói:” Mẹ là món quà tuyệt vời nhất mà thượng đế ban tặng cho loài người”. Dân gian ta thì thiết thực hơn, gần gũi hơn, thân mật hơn:
“Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp một như đường mía lau”
hoặc đơn giản hơn nữa:
“Không chi bằng cơm với cá,
không gì bằng má với con”.
Người Mẹ thân thiết, ngọt ngào và thơm tho như chuối ba hương. Mẹ như đường mía lau, như bát cơm với cá… Không còn gì gần gũi hơn và thiết yếu hơn những món trên. Mẹ, chính là người tạo ra những món trên và cũng là hiện thân như những thứ ấy. Những đứa con lớn lên nhờ những món này, nhờ sự mang nặng đẻ đau, nhờ sự chăm sóc của Mẹ. Những đứa con lớn lên, đủ lông đủ cánh bay xa bốn phương nhưng có mấy ai quên: chuối ba hương, đường mía lau, bát cơm có cá kho… hay nói cách khác có ai quên được người Mẹ tần tảo sớm hôm để rồi có mình hôm nay! Cũng người dân quê, cái tình, cái nghĩa, cái tâm hồn lân mẫn nhớ Mẹ, thương Mẹ:
“Mẹ già như chuối chín cây
Gió lay mẹ rụng con rày mồ côi”
Mẹ là một đề tài vô tận, một nguồn cảm xúc vô biên để cho thế nhân sáng tác. Đã có vô số những bản nhạc, bài thơ, tác phẩm văn, tranh, ảnh, tượng… về Mẹ và sẽ có những sáng tác mới vẫn đang và sẽ tiếp tục tôn vinh người Mẹ, ca tụng Mẹ. Dẫu có thế nào đi nữa cũng khó mà diễn tả hay nói cho trọn công lao của Mẹ (cha mẹ nói chung). Những sáng tác của người nghệ sĩ chỉ là nét chấm phá, chỉ là phản ảnh được từng khía cạnh nào đó mà thôi. Làm sao có thể mô tả trọn vẹn được? Biển cả mênh mông không thể dùng chung rượu mà lường; hư không bao la, không thể dùng thước thợ may để đo. Ai đó đã viết nên câu này (giờ thường thấy ở những dòng thư pháp):
“Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ
Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha”
TLTP
Ất Lăng thành, tháng ngày nhớ Mẹ
