Bạn ơi, chuyện tim vỡ, vỡ tim thì xưa như quả đất, điển hình là chuyện chàng Trương Chi yêu Mỵ Nương từ thủa vua Hùng Vương trị nước Văn Lang. Yêu không đặng nên chàng sầu hận mà chết; chết rồi, trái tim hóa ra viên ngọc, khi Mỵ Nương nhỏ lệ thương tiếc thì tim mới …vỡ ra và tan biến. Tương truyền là như thế, và các cuộc tình lâm ly bi đát đã dắt díu nhau đi vào tình sử cũng như văn học sử, tốn biết bao nhiêu giấy mực! Chuyện tim vỡ thì cũ lắm rồi nhưng chuyện “vỡ tim” thì lại là chuyện mới, cũng tốn giấy mực không kém và đi vào y sử đàng hoàng!
Hiện tượng tim vỡ được mấy ông bác sĩ chuyên khoa về tim tại đại học Y Khoa Johns Hopkins gọi nôm na là “the broken heart syndrome”. Tạm dịch “hội chứng tim vỡ”.
Vào thập niên 90 của thế kỷ trước, các chuyên viên Nhật Bản mô tả và đặt tên hiện tượng này là “tako-tsubo cardiomyopathy”, dựa trên hình chụp quang tuyến. Trái tim nở lớn và trông giống cái hũ dùng để bẫy bạch tuộc tại địa phương! Nhưng sách vở ghi chép có ngần ấy và mãi đến năm 2005, Bác Sĩ Ian S. Wittstein người đầu tiên đã hô hoán lên rằng, chuyện tim vỡ là hiện tượng có thật, và “vỡ tim” không phải chỉ là danh từ để diễn tả nỗi thất vọng, niềm đau đớn của con người trong khi quả tim vẫn mạnh cùi cụi, không sao hết trọi!
Thế rồi từ đó đến nay, các bác sĩ chuyên khoa vẫn tiếp tục tìm hiểu và sau hai cuộc nghiên cứu khá quy mô, họ đi đến một kết luận chắc chắn. Trong hiện tượng tim vỡ, thật ra trái tim tuy không vỡ tan… ra như tim cụ Trương Chi năm xưa nhưng cũng từ chối không làm việc một vài ngày.
Sách vở ghi chép về hội chứng tim vỡ như sau: Bệnh nhân có những triệu chứng in hệt như trụy tim (heart attack), tim đập mạnh, đau trong lồng ngực, khó thở, tê tay, đổ mồ hôi … sau khi gặp những tình huống gây đau đớn, xúc động quá mức. Đây là câu chuyện của 3 bệnh nhân đầu tiên, khi nghe tin người phối ngẫu qua đời thình lình, họ ôm ngực rồi té quỵ. Những bệnh nhân này khi được chẩn bệnh thì bác sĩ tìm ra rằng những mạch máu nuôi cơ tim (coronary vessels) vẫn bình thường, không bị nghẽn, máu cũng không nhiều những phân hóa tố (enzyme), như creatine kinase 2- MB, CK2, chỉ xuất hiện trong máu khi cơ tim bị hư hoại, phân huỷ. Tóm lại là bệnh nhân không bị trụy tim theo định nghĩa của y học. Vậy mà những cơ tim cứ …ì ra không nhúc nhích, và trái tim không chịu làm công việc bình thường của nó là cái máy bơm (máu). Chưa hiểu đích xác cớ sự làm sao, nhưng người ta đặt tên cho hiện tượng này là “the broken heart syndrome”.
Kết quả nghiên cứu của Bác Sĩ Wittstein cho thấy rằng khi con người bị xúc động quá mức, cơ thể tiết những loại kích thích tố gọi là “stress hormone” như adrenalin và những chất liên hệ gọi chung là catecholamines. Khi lượng adrenalin lên quá cao, trở thành độc tố kích thích tim đến độ nó ì ra và đình công, tiếng Mỹ họ gọi nôm na là “quit job”!
Khác với chứng trụy tim khi cơ tim bị huỷ hoại và tim chỉ làm việc “bán phần” sau đó; việc đình công của cơ tim trong ‘hội chứng tim vỡ’ chỉ tạm thời. Vài ngày sau, những cơ tim tê liệt (tạm thời) này làm việc trở lại như bình thường, và bệnh nhân ra về thơ thới (dù chẳng hân hoan). Chứng đau tim cấp tính này do đó được gọi là “”stress cardiomyopathy” để phân biệt với chứng nhồi cơ tim / trụy tim (heart attack) hoặc những chứng đau tim khác có tính cách lâu dài (cardiomyopathy) với biến chứng có thể trầm trọng. Các nội tiết tố [do áp lực] ấy “sốc” cơ tim khiến chúng ngưng hoạt động cấp thời.
Bác Sĩ Scott Sharkey, tại Minneapolis Heart Institute, đã ví von ‘hội chứng tim vỡ’ là «trụy tim do xúc động». Kết quả nghiên cứu của ông Sharkey cho thấy một số chi tiết khác: Người bị «vỡ tim» thường là phụ nữ trong tuổi mãn kinh. Tim vỡ rất hiếm khi xảy ra, chỉ xuất hiện trong 1-2% dân số. Thoạt tiên mọi bệnh nhân đều được chữa trị như chứng trụy tim, sau đó được chẩn bệnh chính xác hơn và bệnh nhân thường không bị biến chứng sau cơn bệnh.
Các dấu hiệu của ‘hội chứng tim vỡ’ thường bao gồm bất thường tâm động đồ (ECG/EKG); phân hóa tố [từ] cơ tim xuất hiện trong máu ở một lượng thấp; X-ray mạch máu tim (Cardiac catheterization/Angiogram) tương đối bình thường, mạch máu không nghẽn; Echocardiogram cho thấy tâm thất trái (left ventricle) sưng phồng.
Lúc “tim vỡ” xảy ra, sự hoạt động của tim giảm sút rất nhanh và có thể chỉ bơm máu ở mức 20% bình thường. Tuy nhiên chỉ 48-72 tiếng sau đó, người bệnh phục hồi nhanh chóng và trở lại mức bình thường sau 1-4 tuần lễ. Có bệnh nhân khi trải qua kinh nghiệm “tim vỡ” đã mô tả cảm giác đau đớn như “cả một chiếc xe lửa đã chạy ngang qua ngực tôi và nghiến nát lồng ngực”; sự đau đớn nọ khiến ông ta té xỉu. Các bệnh nhân khác đã mô tả triệu chứng xuất hiện rất bất ngờ sau khi chịu áp lực quá mức:
– Lồng ngực đau nhói hoặc như bị nén chặt
-Ngạt thở
-Tim đập loạn nhịp
-Chóng mặt, té xỉu
-Cơ thể bỗng dưng bại xụi, mất sức lực
Như thế chuyện tim vỡ, vỡ tim không còn là huyền thoại và do đó, nhớ nhé, khi bạn quyết định nói “sayonara, goodbye, thôi nhé em/anh…” với người không còn … yêu, hãy nghĩ đến tình trạng tim vỡ, vỡ tim này mà nhẹ tay một tị?
TLL
