Nhạc sĩ Xuân Tiên, cánh hạc vàng đã bay về trời, sau hơn một thế kỷ gửi thân nơi cõi ta bà và rong chơi cùng âm nhạc. Xin được dâng lên một nén hương lòng để nhớ về một nhạc sĩ tài hoa, hiền lành và kín tiếng.
Nhạc sĩ Xuân Tiên năm 2006
Do được sinh trưởng trong gia đình có truyền thống âm nhạc nên nhạc sĩ Xuân Tiên đã bén duyên với tơ đàn từ lứa tuổi nhi đồng. Mấy mươi năm sống với âm nhạc và bôn ba qua nhiều nơi chốn, trong cũng như ngoài nước, ông đã có nhiều đóng góp đáng kể cho nền âm nhạc nước nhà thuở còn thanh bình, thịnh trị. Nhạc sĩ Xuân Tiên là một trong hiếm hoi thế hệ nhạc sĩ đầu tiên của âm nhạc Việt-Nam còn ở lại với đời sau những hệ lụy đau buồn của đất nước. Ông sáng tác nhiều và rất nhiều tác phẩm của ông được khán, thính giả yêu nhạc ưa chuộng cũng như được lưu truyền cho đến bây giờ như “Hận Ðồ Bàn”, “Khúc hát ân tình”, “Về dưới mái nhà” v.v. Âm nhạc Xuân Tiên đẹp như một cõi thơ, thoang thoáng u buồn nhưng không đậm nét bi lụy.
Cuối thập niên năm mươi, trong một lần dừng chân nơi xứ Huế, ông đã trải qua một mối tình thơ mộng, đẹp đẽ nhưng vô cùng ngắn ngủi. Về lại Sài-Gòn, những cảm xúc vấn vương đó đã giúp ông viết nên ca khúc “Mong chờ” với một niềm tiếc nhớ và một nỗi chờ mong.
Ông ví mình như một lữ khách đang ngóng trông một bóng thuyền đang ngập ngừng trôi trên dòng sông thơ mộng. Thuyền đi, đi mãi và mang người thương khuất bóng khi trăng nước chưa kịp vàng tan ..
“Thuyền ơi sao lênh đênh trôi mãi
Về đâu, ngang qua hãy dừng lại
Dừng lại để tôi nhắn ai vài câu”
Chỉ mới sơ giao mà đã xem như là tri âm, tri kỷ, nhưng cuộc vui lại chóng tàn vì đêm vội vã qua mau. Mới đêm nào, tiếng hát, tiếng đàn đã gieo duyên, cung thương cung sầu được hòa điệu du dương, quyến luyến trong từng âm sắc mà sáng hôm sau đã hai người, hai ngả ..
“Ðàn ai buông tơ bên trăng sáng
Hoà theo câu ca thêm nhịp nhàng
Nhịp nhàng lời ca tiếng nhạc còn vang”
Ðêm ngắn tình dài, tâm tư của ông như đã hòa vào cảnh vật u buồn của xứ Huế trầm mặc, của dòng nước sông Hương lặng lờ và dạt trôi theo con thuyền chưa về bến đỗ ..
“Ơi ơi mong chờ, con thuyền trôi
Thuyền trôi về bến bến ni
Ơi ơi con thuyền ơi, thuyền đừng
Thuyền đừng theo gió gió đi”
Con thuyền đã đi xa và để lại nơi này mênh mông bến vắng, lữ khách dõi theo và chỉ còn biết đợi chờ trong tâm tư héo tàn, phai phôi…
“Nhìn theo xa xa ai buông lái
Mà đi đi sao không dừng lại
Ðể người chờ như hoa héo màu phai”
Huế đẹp, Huế thơ, Huế mơ, Huế mộng đã đi vào cõi nhạc của Xuân Tiên với những lời trách cứ, van nài nhẹ nhàng cùng những âm điệu khoan thai, dìu dặt. Người nghe cảm nhận và thấy lung linh trước mắt mình một trời Huế mơ màng với sông Hương, núi Ngự, với bao lăng tẩm uy nghi của một thời vàng son, rực rỡ giờ đọng lại trong khuôn nhạc của người nhạc sĩ tài hoa.
Bài hát được ra đời vào đầu thập niên sáu mươi và hơn sáu mươi năm sau, khi được nghe lại ở một nơi thật xa, không phải là chốn cũ, cũng không phải quê nhà, bất chợt nghe lòng mình rưng rưng tiếc nhớ. Dòng thời gian đã làm đổi thay nhiều thứ và con thuyền đời bềnh bồng trôi nổi hình như đã đưa bước chân mình đi xa quê nhà thêm chút nữa. Tất cả chỉ còn là kỷ niệm của một nỗi mong chờ. Thời gian trôi đi có bao giờ trở lại và người ta chỉ còn biết lưu luyến, nhớ thương nhau vì quanh mình đã hoa úa, màu phai.
TV
Nhạc sĩ Xuân Tiên
Tên thật là Phạm Xuân Tiên
Sanh ngày 28 Tháng 1 Năm 1921 Tại Hà Nội.
N.S. Xuân Tiên sử dụng được 25 loại nhạc cụ Đông, Tây.Ông có thể sử dụng hầu hết các nhạc cụ cổ truyền Việt Nam, Thái Lan, Lào và Campuchia.
Năm 1952, cả gia đình ông di cư vào Sài Gòn. Giai đoạn từ năm 1944 đến năm 1975, ông điều khiển nhiều dàn nhạc nổi tiếng từ Bắc vào Nam: dàn nhạc Hà Nội (1944-1946), Nam Định (1951 – 1952) và cộng tác với các đài phát thanh tại Sài Gòn gồm Pháp Á, Sài Gòn, Mẹ Việt Nam (1952 – 1975).
Ông vừa qua đời ngày 2 Tháng 6 Năm 2023 tại New South Wales, Úc.
Những nhạc phẩm của ông rất quen thuộc được nhiều người yêu thích như “Khúc hát ân tình”, “Duyên tình”, “Về dưới mái nhà”, “Hận Đồ Bàn”…
