Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến 469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd., Garland, TX 75044
HỎI: Thưa chị Đài Thi, trước hết, tôi rất ấn tượng với những câu trả lời và lời giải thích về thuế của chị trên Mục Thuế Vụ của báo Trẻ. Nay tôi có một thắc mắc, mong chị vui lòng giải đáp.
Trước khi sang Mỹ định cư, tôi có một căn nhà ở Việt Nam và căn nhà này hiện vẫn đang được cho thuê. Tiền thuê nhà hằng tháng tôi vẫn để trong tài khoản ngân hàng ở Việt Nam, chưa chuyển về Mỹ. Năm nay là năm đầu tiên tôi chuẩn bị khai thuế tại Mỹ. Tôi không biết mình có phải khai khoản tiền cho thuê căn nhà ở Việt Nam này hay không? Vì căn nhà nằm ở Việt Nam, người thuê trả tiền tại Việt Nam và tiền cũng vẫn nằm trong ngân hàng Việt Nam, tôi có phải khai báo với Sở Thuế không? Xin chị Đài Thi giải thích giúp. Tôi chân thành cảm ơn.
Đáp: Cảm ơn anh đã quan tâm đến mục Thuế Vụ. Đây là một câu hỏi rất quan trọng, nhất là đối với những người mới sang Mỹ định cư và lần đầu tiên chuẩn bị khai thuế tại Mỹ.
Tôi xin trả lời ngay: Nếu quý vị đã trở thành thường trú nhân có thẻ xanh (permanent resident), hoặc công dân Mỹ (US citizen), hoặc cư dân thuế (tax resident) trong trường hợp không phải là thường trú nhân nhưng ở Mỹ trên 6 tháng trong vòng 3 năm qua, quý vị phải khai thu nhập cho thuê nhà ở Việt Nam, dù tiền thuê vẫn để trong ngân hàng Việt Nam và chưa chuyển về Mỹ.
Lý do là luật thuế Mỹ áp dụng nguyên tắc đánh thuế trên thu nhập toàn cầu đối với công dân Mỹ và người được xem là cư dân thuế Mỹ. Nói cách khác, Sở Thuế không chỉ quan tâm đến thu nhập kiếm được tại Mỹ, mà còn quan tâm đến thu nhập từ nước ngoài.
- Nhà ở Việt Nam, tiền thuê để ở Việt Nam, có phải khai với IRS không?
Phải khai.
Ví dụ, quý vị có một căn nhà ở Việt Nam, mỗi tháng cho thuê được 15 triệu đồng Việt Nam. Nếu quý vị đã là công dân Mỹ hoặc cư dân thuế Mỹ trong thời gian nhận khoản tiền thuê này, thì tiền thuê nhà đó phải được tính vào thu nhập trên hồ sơ thuế Mỹ.
Một điều cần nhớ: Không phải cứ tiền nằm ở ngân hàng Việt Nam, chưa chuyển về Mỹ thì Sở Thuế không tính đến.
- Nếu đây là năm đầu tiên khai thuế tại Mỹ thì tính từ lúc nào?
Đây là điểm tôi muốn đặc biệt lưu ý.
Không phải cứ năm đầu tiên khai thuế là tất cả thu nhập từ Việt Nam trong cả năm đều tự động chịu thuế Mỹ. Nếu quý vị mới sang Mỹ trong năm nay, cần xác định chính xác ngày bắt đầu được xem là cư dân thuế Hoa Kỳ.
Thí dụ, quý vị sang Mỹ và bắt đầu là cư dân thuế vào tháng 7. Từ tháng 1 đến tháng 6, quý vị vẫn ở Việt Nam. Từ tháng 7 trở đi, quý vị đã trở thành cư dân thuế Mỹ. Như vậy thì thu nhập nhận từ tháng 7 trở đi mới phải khai thuế Mỹ.
- Có phải khai toàn bộ tiền thuê nhà hay được trừ chi phí?
Quý vị không nhất thiết phải đóng thuế trên toàn bộ số tiền thuê nhận được.
Quý vị có thể được khấu trừ những chi phí hợp lệ liên quan đến căn nhà, chẳng hạn như chi phí sửa chữa và bảo trì, thuế nhà đất tại Việt Nam, bảo hiểm căn nhà, phí quản lý nhà cho thuê, các chi phí hợp lệ khác, và khấu hao căn nhà (depreciation), nếu hội đủ điều kiện.
Thí dụ minh họa, trong năm quý vị nhận được tiền thuê là 12,000 đô la sau khi quý vị đổi sang Mỹ kim. Nếu có 4,000 đô chi phí hợp lệ và khoản khấu hao được phép trừ là 2,000, thì thu nhập cho thuê có thể là 6,000 đô (12,000 – 4,000 – 2,000).
- Nếu đã đóng thuế cho thuê nhà tại Việt Nam thì có phải đóng thuế thêm ở Mỹ không?
Có thể có.
Nếu quý vị đã đóng thuế thu nhập tại Việt Nam, trong một số trường hợp có thể được xin Foreign Tax Credit (tín thuế đã đóng cho nước ngoài) để giảm số thuế phải đóng tại Mỹ.
Tuy nhiên, không phải cứ đóng bao nhiêu thuế tại Việt Nam thì Mỹ sẽ tự động cho trừ lại đúng bấy nhiêu. Sở Thuế có những giới hạn và cách tính riêng.
- Tài khoản ngân hàng ở Việt Nam có phải khai báo riêng không?
Đây là một vấn đề khác với việc khai tiền thuê nhà. Ngoài hồ sơ khai thuế thu nhập, người có tài khoản ngân hàng ở nước ngoài còn có thể phải khai báo tài khoản đó.
Nếu tổng giá trị của tất cả tài khoản nước ngoài cộng lại vượt quá 10,000 đô la vào bất cứ thời điểm nào trong năm, quý vị phải khai báo.
Ví dụ vào ngày 30 tháng 12, quý vị có 11,000 đô la trong tài khoản ở Việt Nam. Trong ngày hôm đó hoặc ngày hôm sau 31 tháng 12, quý vị rút hết tiền ra hoặc rút chút đỉnh, chỉ để lại 9,000 trong tài khoản, thì quý vị vẫn bị bắt buộc phải khai báo, vì vào thời điểm ngày 30 tháng 12, tài khoản đã vượt quá con số 10,000 đô la.
Cho nên, vào bất cứ thời điểm nào trong năm, tiền vào tài khoản trên 10,000 đô, dù tiền chỉ nằm trong tài khoản vài phút là được rút ra ngay, thì quý vị phải khai báo cho năm đó.
Xin lưu ý, khai báo chứ không phải đóng thuế. Không khai báo sẽ bị phạt rất nặng. Tiền phạt là 10,000 đô la + tiền lãi suất cho mỗi năm không chịu khai báo.
Nói tóm lại, tôi muốn nhắc quý vị một điều rất quan trọng: Khi đã trở thành công dân hoặc cư dân thuế Hoa Kỳ, quý vị không chỉ khai thu nhập kiếm được tại Mỹ mà còn phải khai thu nhập từ nước ngoài.
Căn nhà ở Việt Nam, tiền cho thuê vẫn nằm trong ngân hàng Việt Nam, không có nghĩa là khoản tiền đó tự động được miễn khai thuế Mỹ.
Tuy nhiên, khai thu nhập không đồng nghĩa với việc phải đóng thuế trên toàn bộ tiền thuê. Quý vị có thể được trừ các chi phí hợp lệ, khấu hao căn nhà và trong một số trường hợp được trừ thuế đã đóng ở Việt Nam.
Đặc biệt, người mới sang Mỹ cần xác định đúng ngày bắt đầu cư trú để tránh khai thiếu hoặc khai thừa thu nhập của năm đầu tiên.
Một việc nữa: thuế thu nhập và khai báo tài khoản ngân hàng nước ngoài là hai nghĩa vụ khác nhau. Đừng vì đã khai tiền thuê nhà mà nghĩ rằng mình đã hoàn tất mọi nghĩa vụ báo cáo tài khoản ở Việt Nam.
Tốt nhất, hãy trình bày đầy đủ với người khai thuế về căn nhà, tiền thuê, ngày nhận tiền, các khoản thuế đã đóng tại Việt Nam và số tiền tài khoản ngân hàng.
Quý vị cần tìm người khai thuế chuyên môn. Không phải người khai thuế nào cũng biết khai thuế thu nhập ở nước ngoài, vì một số luật thuế khai thu nhập nước ngoài khác với khai thu nhập trong nước. Làm đúng ngay từ năm đầu tiên sẽ giúp quý vị tránh nhiều rắc rối về sau.
NĐT
