Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến
469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd.,
Garland, TX 75044
HỎI: Sau vụ gian lận thuế của vợ chồng chủ chuỗi tiệm nails, nay tiệm cháu hiện đang làm rất xôn xao vì lo sợ bị Sở Thuế IRS sờ gáy. Mấy bạn du học sinh rất hoang mang. Nhưng mấy chị lớn tuổi càng lo hơn vì hầu hết khai thu nhập thấp để hưởng trợ cấp. Có người lãnh hơn 3,000 đô la mỗi tháng tiền trợ cấp cho con và mẹ. Mấy chị này thay xe mới liên tục, có người có 3 cái nhà cho mướn mà mua Obamacare không phải trả đồng nào. Nhiều lúc cháu thấy họ lạm dụng nước Mỹ quá đáng. Đôi khi muốn báo sở Thuế nhưng lương tâm không cho phép. Có cách nào để họ bớt lạm dụng mà không mang tiếng “ác” không cô?
ĐÁP: Chào em, cách ít gây tổn thương nhất là đừng biến mình thành người đi “vạch mặt” từng cá nhân, mà hãy giữ ranh giới sạch cho chính mình và khuyến khích môi trường làm đúng luật.
Em đang khó chịu vì thấy có sự bất công: người khai thấp để hưởng trợ cấp nhưng ngoài đời lại tiêu xài rất thoải mái. Cảm giác khó chịu này rất bình thường. Nhưng công bằng mà nói, mình không biết hết hồ sơ thật của họ. Có người đứng tên nhà nhưng nợ còn nhiều, có người có tài sản là nhờ ở chung với gia đình, có người khai sai thật, nhưng cũng có người chỉ nhìn ngoài thì tưởng giàu. Vì vậy, nếu chưa có bằng chứng rõ, tốt nhất đừng kết luận chắc chắn.
Những cách không mang tiếng “ác” mà vẫn hạn chế bị cuốn vào chuyện này:
- Tách mình khỏi việc làm sai
– Không nhận tiền mặt “ngoài sổ”, không đồng lõa gian lận nhất là khi Sở Thuế đang điều tra chủ tiệm.
– Không cho mượn tên, địa chỉ, giấy tờ, con số thu nhập để ai đó dùng khai trợ cấp hay khai thuế.
– Nếu bạn bè hay người khai thuế rủ: “khai thấp chút cho có lợi” hoặc “khai mẹ đơn phương để được nhiều trợ cấp”, cứ nói đơn giản: “Em không dám dính mấy chuyện giấy tờ hay chuyện thuế.”
– Giữ lại bảng lương pay stub, lịch làm, tin nhắn công việc, W-2/1099, giấy khai thuế của chính mình.
Đây là cách bảo vệ em và cũng là cách không tiếp tay.
- Đừng bàn chuyện chi tiết của người khác trong tiệm
Mấy chỗ xôn xao kiểu này rất dễ thành đồn đoán, chia phe, trả đũa. Em có thể giữ câu trung tính như:
– “Ai đúng sai để cơ quan họ xử, em chỉ lo hồ sơ em cho sạch”.
– “Em không muốn nói chuyện trợ cấp hoặc thuế của người khác.”
Nghe đơn giản nhưng rất hiệu quả. Nó cắt drama mà không tố ai.
- Khuyên “tự sửa trước khi bị sờ”
Nếu em thân với vài người, có thể nói kiểu cảnh báo mềm, không phán xét:
– “Dạo này siết hồ sơ dữ lắm, ai có gì không khớp nên đi gặp người khai thuế đàng hoàng để sửa sớm.”
– “Khai sai để hưởng trợ cấp, lỡ sau này bị truy lại tiền với phạt thì mệt hơn nhiều.”
Cách này giúp họ tự điều chỉnh mà không cần em thành người tố cáo.
- Nếu nơi làm có dấu hiệu sai phạm, xử lý khéo léo
Nếu chuyện không chỉ là cá nhân mà là tiệm trả lương hai sổ, ép khai gian, giấu tiền mặt, sửa giờ làm, thì vấn đề lớn hơn. Khi đó thì tốt hơn hết là: (1) ghi chép lại những gì em trực tiếp biết, (2) chỉ giữ sự thật, ngày giờ, giấy tờ, và (3) không suy đoán.
Nếu cần báo, nên báo về hành vi cụ thể chứ không phải “em thấy chị đó sống sang”. Hành vi cụ thể và chứng cớ rõ ràng mới là thứ các cơ quan chính phủ quan tâm.
- Nếu báo, báo kín và chỉ nói điều mình biết
Trước khi báo, em nên nghĩ kỹ về: (1) có bằng chứng chắc chắn, (2) khả năng em bị lộ, (3) ảnh hưởng tới công việc và sự an toàn của em.
Các cơ quan chính phủ đều có các kênh báo gian thuế và gian lận trợ cấp. Chị chuyên về thuế cho nên sẽ chia sẻ cách báo với Sở Thuế:
– Mẫu 3949-A: Cá nhân hay doanh nghiệp gian lận thuế. Có thể báo nặc danh. Không có tiền thưởng.
– Mẫu 211: Cá nhân hay doanh nghiệp gian lận thuế nhiều. Có tiền thưởng 15% đến 30%.
– Mẫu 14157: Các dịch vụ khai thuế gian.
– Mẫu 14242: Các công ty hứa hẹn giúp bạn trốn thuế như lập quỹ tín thác Trust.
– Mẫu 13909: Các tổ chức vô vụ lợi và các quỹ hưu có hành vi phạm luật.
– 1-800-366-4484: Nhân viên Sở Thuế lạm dụng quyền hành, làm sai luật.
- Điều quan trọng nhất cho các bạn du học sinh
Với du học sinh, rủi ro thường là vi phạm giờ làm, nhận lương không đúng cách, hoặc khai thuế sai, nên càng cần hồ sơ sạch để tránh bị trục xuất.
Mấy bạn đó nên: (1) khai thuế đúng thu nhập thật, (2) không làm vượt phạm vi visa cho phép, và (3) không nghe người khác chỉ kiểu “ai cũng làm vậy”.
Rất nhiều người nghĩ rằng gian một chút không sao, nhưng khi bị rà thì hậu quả thường tới trễ nhưng rất nặng. Chị có những khách hàng trốn thuế 5-10 năm sau mới bị Sở Thuế sờ gáy.
Nói tóm lại, em không cần cứu cả một hệ thống gian lận. Chỉ cần không tiếp tay, không hùa theo, không để hồ sơ mình bẩn, và nếu có nói thì nói theo hướng khuyên họ tự chỉnh. Đó là cách vừa có lương tâm vừa không phải đóng vai người “ác”.
HỎI: Chị Đài Thi thân mến, cảm ơn chị đã giúp cộng đồng người Việt nói chung và cộng đồng nails nói riêng. Em đã học hỏi được từ chị rất nhiều về luật thuế ở Mỹ. Hiện nay em là chủ tiệm nails, nhưng trước đây cũng đã từng làm thợ cho nhiều tiệm khác nhau. Chị cũng đã biết, ngành nghề nails ở cả nước Mỹ đang bị lung lay vì vụ án gian lận thuế khổng lồ gần đây. Ai cũng khao khát nhận được những thông tin hoặc hướng dẫn đáng tin cậy để sửa sai, để tránh bị Sở Thuế dòm ngó, để làm đúng luật. Trên mạng đầy dẫy những clips thế này thế nọ, có thông tin đúng, nhưng cũng có cái sai. Có cái nói chung chung không tới nơi tới chốn làm cho những người như em không biết phải bắt đầu từ đâu. Em ước gì chị lên mạng xã hội như facebook và hướng dẫn cách xử lý đúng luật, để nhiều người xem và chia sẻ lan rộng hơn. Cảm ơn chị.
ĐÁP: Chân thành cảm ơn em đã chia sẻ cảm nghĩ và có thiện tâm muốn sửa sai và muốn tuân thủ luật thuế.
Trong mấy số báo vừa qua, chị vẫn lên tiếng, vẫn chia sẻ về những khía cạnh thuế có liên quan đến ngành nails, và vẫn hướng dẫn cách sửa sai. Tuy nhiên, chị chọn lựa chia sẻ kiến thức qua các bài viết vì nó phù hợp với chị hơn, chứ chị không thích xuất hiện trên video.
Thật ra thì cũng có lần chị phá lệ, đã nhận lời mời tham dự một buổi họp mặt “kín” của các chủ tiệm nails để chị chia sẻ những nguy cơ có thể bị Sở Thuế sờ gáy, nhưng giờ phút cuối họ hủy bỏ lời mời vì họ sợ gặp mặt cựu thanh tra Sở Thuế thì … bất lợi cho họ. Lên mạng mò tin thì họ yên tâm hơn vì không ai biết ai. Chị tôn trọng cách suy diễn và “nỗi sợ” của họ. Đó cũng là lý do chị quyết định vẫn tiếp tục chia sẻ kiến thức qua bài viết để mọi người yên tâm rằng chị không biết độc giả là ai.
Báo Trẻ tuy có giới hạn số in ấn nhưng mọi người có thể xem báo online, vừa lẹ vừa tiện, dễ dàng lưu giữ và chia sẻ. Ghi danh nhận báo online qua baotrehaingoai@gmail.com.
NĐT
