Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
Email: bientap@trenews.net
Nhắn tin (text only) câu hỏi đến
469-328-3453
hoặc gởi thư về tòa soạn:
3202 N. Shiloh Rd.,
Garland, TX 75044
HỎI: Thưa chị Đài Thi, tôi ở Việt Nam mới qua Mỹ định cư hơn 3 năm. Tôi làm nghề nails, đi làm tiệm thì không được vui với một số anh chị trong nghề lâu năm cho nên tôi quyết định làm riêng. Tôi không có khả năng mở tiệm nên làm theo dạng mướn bàn, hay gọi là “rent booth”. Chủ tiệm đưa cho tôi mẫu thuế 1099-NEC, cho biết tôi phải tự khai thuế và đóng thuế thu nhập.
Tôi thấy mọi thứ quá lạ lẫm và không rõ chủ tiệm (nơi cho tôi mướn booth) có làm đúng luật không, hay họ thấy tôi lơ ngơ rồi chèn ép như nơi cũ tôi đã làm. Xin chị vui lòng giải thích giúp tôi. Cảm ơn chị rất nhiều.
ĐÁP: Thưa chị, chủ tiệm đưa cho chị mẫu 1099-NEC cũng có thể là làm đúng luật thuế, nếu thật sự chị hoàn toàn tự làm chủ, và chị chỉ mướn booth thôi.
Cái vấn đề mướn booth nó không đơn giản chỉ là nói miệng mướn booth thì sẽ nhận mẫu 1099. Chủ và chị phải hội đủ nhiều điều kiện.
Tôi không rõ chị và chủ đã thỏa thuận những gì, nhưng mẫu 1099 dành cho những ai làm tự do, tự mướn booth, tự mua vật dụng và đồ nghề, tự kiếm khách riêng, tự định giá cả, tự mua bảo hiểm nếu bị khách hàng thưa kiện, tự quyết định giờ giấc, tự chọn làm ít hay làm nhiều, không ăn chia với chủ, và quan trọng nhất là không phải tuân theo quy luật của chủ.
Nói nôm na là chị tự làm chủ, chị chỉ mướn một bàn để tiếp khách của chị thôi. Giống như ở Việt Nam, chị mướn một sạp ở chợ để buôn bán riêng vậy, lời lỗ chị tự chịu. Nhưng trường hợp này hơi khác với mướn sạp, là vì chị làm dưới tên tiệm, khách vào thì chủ vẫn phải tiếp như khách của tiệm. Và nếu tôi đoán không lầm thì trong trường hợp của chị thì chủ vẫn phải có một phần trách nhiệm trong vấn đề thu tiền từ khách, chủ chịu trách nhiệm mọi thưa kiện từ khách hàng. Nếu vậy thì chưa chắc chị thật sự mướn booth.
Vì chủ phải khai thuế tất cả những thu nhập của tiệm, cho nên khi họ chuyển một số tiền nào đó qua cho chị thì họ phải được khấu trừ thuế khoản tiền đó. Họ đưa cho chị mẫu 1099 là một trong những cách để họ khấu trừ thuế hợp lệ. Có nhiều cách để thỏa thuận việc chia tiền giữa chủ và chị. Và cũng tùy vào cách chủ giữ sổ sách như thế nào để trả lời với Sở Thuế khi bị kiểm toán thuế.
Còn về phần chị, chị có thu nhập thì phải khai thuế. Chị phải biết thu nhập của chị bao nhiêu, phải có sổ sách riêng của chị, cho dù chị có nhận được mẫu 1099 từ chủ tiệm hay không. Vì chị tự làm riêng, coi như một doanh nghiệp nhỏ của chị, cho nên chị được khấu trừ tất cả các chi phí có liên quan đến doanh nghiệp này.
Sẵn đây tôi cũng xin chia sẻ một chuyện hơi ngoài lề một chút. Sở Thuế cho rằng chỉ có những người thật sự làm riêng và mướn booth thì chủ tiệm mới được đưa mẫu 1099. Còn tất cả những thợ nào phải tuân theo giờ giấc và quy định của chủ, thì phải được xem là nhân viên của tiệm, và chủ phải đưa mẫu W-2 chứ không được đưa 1099-NEC.
Đó là luật thuế mà có nhiều chủ và thợ đều không thích và cũng không muốn tuân thủ. Có một số chủ cũng muốn đưa mẫu W-2 cho hợp lệ nhưng thợ không chịu, thợ thích 1099 hơn vì họ tự cho rằng họ “kinh doanh” riêng thì khấu trừ thuế thoải mái hơn. Chủ đành phải chìu theo ý thợ.
Sở Thuế đã kiểm toán thuế nhiều tiệm nails trên toàn quốc và thường xuyên phạt vấn đề 1099 này. Chủ bị phạt rất nặng vì đưa mẫu 1099 là sai luật. Bị phạt xong thì bắt buộc phải chuyển thợ thành nhân viên hết, và từ đó phải đưa cho thợ mẫu W-2.
Tuy thợ không bị phạt, nhưng khi “bị” chuyển qua dạng nhân viên và lãnh mẫu W-2 thì họ không được vui lắm. Họ hỏi tôi rằng có nên đổi qua tiệm khác làm không để tiếp tục lãnh mẫu 1099, sau khi nghe tôi giải thích thì họ hiểu rằng thật sự mẫu W-2 có lợi hơn nhiều về lâu về dài để được hưởng các quyền lợi an sinh xã hội, thì họ vui vẻ chấp nhận.
Với mẫu W-2, chủ bị tốn kém nhiều hơn, vì bị bắt buộc phải đóng thuế an sinh xã hội cho nhân viên. Thêm vào đó, chủ phải đóng tiền thuế thất nghiệp, để phòng khi thất nghiệp thì nhân viên có thể xin được trợ cấp tạm thời. Ngoài luật thuế ra, chủ còn phải tuân theo luật của Bộ Lao Động, chẳng hạn như phải trả mức lương tối thiểu, làm trên 40 tiếng một tuần thì phải trả lương phụ trội overtime v.v… Tuy rằng mẫu W-2 tốn kém hơn cho chủ tiệm, nhưng đó là luật, chủ không thể không tuân thủ luật.
Khai man là thợ mướn booth để đưa cho thợ mẫu 1099-NEC là sai luật, chỉ trừ khi thợ thật sự mướn booth và hoàn toàn làm việc tự do. Thanh tra Sở Thuế sẽ có cách moi móc để biết thật sự thợ làm tự do hay có phải làm việc theo quy tắc của chủ tiệm hay không.
HỎI: Chào chị Đài Thi, có phải là ngay khi mùa khai thuế mới vừa xong thì Sở Thuế bắt đầu kiểm toán thuế không chị? Nếu sau mùa thuế mà họ không gửi thư gì cho mình hết thì khi nào mình yên tâm, xem như là thoát nạn, ăn ngon ngủ yên được? Cám ơn chị.
ĐÁP: Xin thưa, Sở Thuế gửi thư quanh năm suốt tháng chứ không phải chờ mùa khai thuế xong thì mới gửi thư. Bộ phận chuyên lo về giải quyết các giấy tờ thuế thì họ rất bận, nhất là vào mùa khai thuế. Nhưng các bộ phận lo về kiểm toán, truy thu thuê v.v… thì họ cứ làm việc đều đều quanh năm.
Đa số những lá thư được gửi ra ngay sau khi mùa khai thuế vừa dứt là bởi vì hồ sơ thuế khai sai hay thiếu sót gì đó. Những lá thư này được gửi tự động bằng máy vi tính, tự máy vi tính so sánh giấy thuế của mình với những dữ kiện Sở Thuế đã chứa sẵn trong hệ thống của họ. Thấy có gì khác biệt là máy tự động in thư ra ngay.
Còn thư kiểm toán thuế hay thư truy thu thuế thì có nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu cũng do máy vi tính chọn lựa. Giai đoạn sau thì những hồ sơ thuế này sẽ được giao cho thanh tra giải quyết.
Tùy theo loại thư, cách giải quyết cũng hoàn toàn khác nhau cho nên cần phải biết loại thư nào. Đa số các lá thư có mang số đặc biệt trên cùng góc phải, ngoại trừ thư kiểm toán thuế.
Nói tóm lại, thư nào Sở Thuế gửi ra cũng có lý do và cho mình thời hạn để trả lời hoặc giải quyết vấn đề. Họ làm việc rất đúng quy luật. Mình làm lơ thì họ sẽ mạnh tay hơn, lúc đó chẳng những tiền phạt sẽ tiếp tục tăng mà còn có thể sẽ bị nhiều hệ lụy khác. Vì vậy khi nhận thư của Sở Thuế thì đừng làm lơ, hãy tìm gặp người chuyên môn giúp ngay. Giải quyết càng sớm thì càng đỡ tốn kém.
NĐT
