Cô Nguyễn Đài Thi là cựu Thanh Tra của Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) và cũng là cựu Thanh Tra của Bộ Ngân Khố (U.S. Treasury Inspector General). Cô có bằng IRS Enrolled Agent do Sở Thuế cấp. Với hơn 30 năm kinh nghiệm làm việc cho Sở Thuế và Bộ Ngân Khố, cô Đài Thi đã từng kiểm toán (audit) thuế doanh nghiệp và cá nhân. Khi làm việc cho Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố, cô cũng đã từng audit-Sở Thuế. Với kinh nghiệm đặc biệt này, chẳng những cô Đài Thi rất rành rẽ về luật thuế, mà còn hiểu tường tận về cơ cấu và nội bộ của cơ quan IRS. Cô thường xuyên chia sẻ các đề tài thuế vụ qua các đài radio và TV tại Dallas. Trẻ hân hạnh được cùng cô Đài Thi cộng tác để hướng dẫn đồng hương về luật thuế liên bang và giải đáp các vấn đề rắc rối với Sở Thuế. Độc giả ở khắp nơi có thể gửi thư bưu điện hoặc email cho tòa soạn Trẻ, ghi chú “Mục Thuế Vụ”.
HỎI: Chào chị Đài Thi, Tổng Thống Trump đã sa thải rất nhiều nhân viên chính phủ, trong đó có nhân viên Sở Thuế. Có nghĩa là Sở Thuế thiếu nhân sự. Theo chị nghĩ thì Sở Thuế có còn truy thu thuế và kiểm toán thuế nữa không?
ĐÁP: Thưa anh, chắc chắn là việc sa thải nhân viên chính phủ nói chung và nhân viên Sở Thuế nói riêng sẽ ảnh hưởng đến công việc hàng ngày, không ít thì nhiều. Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên Sở Thuế thiếu nhân sự. Trong quá khứ, đã có những thời gian dài Quốc Hội Mỹ cắt giảm ngân sách của Sở Thuế trầm trọng, làm cho Sở Thuế thiếu nhân sự lẫn tài chánh, nhưng Sở Thuế vẫn tiếp tục hoàn thành trọng trách thu thuế cho chính phủ Mỹ.
Thông thường thì đảng Dân Chủ tăng ngân sách cho Sở Thuế, và đảng Cộng Hòa thì cắt bớt. Sở Thuế đã quá quen thuộc với những trồi sụt này cho nên họ cũng xoay sở rất hay. Lần này thì thiếu nhân sự hơi nhiều cho nên Sở Thuế tập trung sử dụng điện tử máy móc nhiều hơn, và chỉ dùng nhân sự cho những hồ sơ hoặc trường hợp đáng kể. Chẳng hạn như họ kiểm toán thuế bằng thư tín nhiều hơn, thay vì cử thanh tra đi kiểm toán.
Hầu như Sở Thuế là cơ quan duy nhất đem tiền vào cho chính phủ Mỹ để trang trải mọi chuyện trong nước và ngoài nước. Quốc Hội thành lập ra Sở Thuế và trao cho nhiều quyền hành để giúp Sở Thuế hoàn thành trách nhiệm toàn vẹn.
Sở Thuế phải thường xuyên báo cáo kết quả và tình hình công việc của họ cho Quốc Hội, bất kể nhân sự và tài chánh được tăng hay bị giảm. Thêm vào đó, Bộ Tổng Thanh Tra Ngân Khố (“sếp” lớn của Sở Thuế) liên tục kiểm tra Sở Thuế. Vì vậy, Sở Thuế sẽ không bao giờ ngừng truy thu thuế và kiểm toán thuế. Có thể họ sẽ bị khựng một chút, có thể những cuộc truy thu thuế sẽ chậm một chút, và những cuộc kiểm toán thuế có thể sẽ kéo dài hơn bình thường, nhưng cuối cùng rồi thì họ vẫn sẽ hoàn thành công việc của họ.
Theo tôi nghĩ, ảnh hưởng trước mắt trong mùa thuế này là sẽ khó liên lạc với Sở Thuế hơn, họ sẽ trả lời điện thoại chậm hơn và giải quyết các vấn đề thuế cũng lâu hơn. Có thể những ai đang chờ nhận được tiền hoàn thuế sẽ phải chờ lâu hơn một chút, nhất là khi gửi giấy thuế bằng đường bưu điện. Tốt nhất là nên khai thuế điện tử (e-file).
Có một số người nghĩ rằng họ sẽ lợi dụng tình thế này mà trốn thuế hoặc gian lận thuế, và cho rằng Sở Thuế sẽ không đụng đến họ. Nhưng đây là một sự hiểu lầm nghiêm trọng. Mặc dù có thể sẽ có một số vấn đề hoặc công việc của Sở Thuế bị tạm đình trệ một ít, nhưng tôi không nghĩ rằng Sở Thuế sẽ quên lãng trọng trách của họ.
Chúng ta nên nhớ rằng Sở Thuế có 3 năm để kiểm toán thuế và 10 năm để truy thu thuế. Có nghĩa là thuế chúng ta khai bây giờ, cho năm 2025, thì sau năm 2029 mới yên tâm là Sở Thuế sẽ không kiểm toán nữa, và đến năm 2036 thì Sở Thuế mới thả lỏng chuyện truy thu thuế.
Cho nên công việc của Sở Thuế có bị đình trệ vài tháng đi nữa thì họ cũng vẫn còn nhiều thời gian để “sờ gáy” những ai trốn khai thuế và nộp thuế. Và khi Sở Thuế có bằng cớ là mình cố tình gian lận (fraud) thì họ có thể truy lùng mình bất cứ lúc nào, hoàn toàn không bị giới hạn gì cả, cho nên cái mốc thời gian 3 năm hoặc 10 năm không áp dụng cho trường hợp gian lận thuế.
Công bằng mà nói, không phải lúc nào Sở Thuế cũng là hung thần. Không phải lúc nào họ cũng áp dụng quyền hành chỉ để kiểm toán thuế và truy thu thuế.
Ít ai biết là Sở Thuế làm nhiều việc phục vụ cho quyền lợi của dân Mỹ. Ví dụ như họ bảo vệ các quỹ hưu trí 401(k) của nhân viên, để các công ty không lạm dụng, biển thủ, hoặc thiếu minh bạch, bê bối giấy tờ cho các tài khoản này. Công ty có bị thua lỗ hoặc khai phá sản thì các tài khoản hưu trí của nhân viên vẫn an toàn. Sở Thuế bảo vệ các tài khoản hưu trí này bằng cách liên tục kiểm toán.
Một ví dụ khác là khi nào chính phủ muốn trợ cấp tiền gì đó cho dân là Sở Thuế phải cấp tốc thi hành, dù chẳng có liên quan gì đến thuế lợi tức. Điển hình là tiền trợ cấp Covid. Trong một thời gian rất ngắn Sở Thuế đã giải quyết được hàng tỷ tiền trợ cấp Covid để giúp phục hồi kinh tế bị kiệt quệ.
Và cũng ít ai biết là Sở Thuế không có sẵn nhân viên để làm những việc cấp tốc bất thường này. Khi đại sự xảy ra, họ chuyển nhân viên từ những nơi khác về để giải quyết công việc. Có khi những nhân viên này vừa phải làm công việc hàng ngày của họ, vừa phải đảm nhận việc cấp tốc đặc biệt.
Tôi không bênh bực cũng không có ác cảm với Sở Thuế. Họ chỉ làm tròn trách nhiệm mà chính quyền và Quốc Hội Mỹ đã giao cho họ. Sở Thuế vẫn bình thản xử lý công việc hàng ngày, không để cho cuộc sa thải nhân viên lần này làm chấn động và xáo trộn mùa thuế năm nay. Riêng về việc kiểm toán thuế và truy thu thuế thì Sở Thuế đã uyển chuyển thu xếp, thậm chí có nhiều người mấy năm qua tưởng “né” và thoát được, mà bây giờ đang bị Sở Thuế sờ gáy.
Cho nên, nói tóm lại thì Sở Thuế vẫn còn sờ sờ ra đó, luật thuế Mỹ vẫn áp dụng hằng ngày. Ngân sách bị sụt không đồng nghĩa là Sở Thuế lơ là trách nhiệm của họ.
HỎI: Tôi đang ăn tiền già, nhưng rảnh rỗi đi làm thêm cho vui, chủ yếu ba chuyện lặt vặt, như sửa hàng rào, đóng mấy giàn mướp hay xây các bồn trồng hoa v.v… Do tôi làm cũng khéo tay nên công việc khá bận rộn. Một số người nước ngoài thường trả check, con trai tôi đứng tên và đưa lại cho tôi tiền mặt. Tôi biết con tôi đã “hy sinh” chịu tiền thuế, vì thu nhập ở hãng nó khá cao, lại có thêm phần hùn với tiệm nails của bạn nó nên mỗi năm đóng cho chính phủ cũng nhiều. Tôi muốn trả lại phần trăm thuế thì nó không nhận, xin cô Đài Thi vui lòng cho tôi lời khuyên cách nào cho công bằng, vì tôi đi làm thêm để vận động cho sức khỏe và có niềm vui, chứ nhu cầu đời sống hàng ngày của tôi không cao, tôi không cần thêm thu nhập.
ĐÁP: Xin thưa, ông về hưu rồi mà còn sức khỏe làm việc “lặt vặt” cho vui như ông nói thì tốt quá.
Theo như ông nói thì cậu con trai của ông đứng ra nhận tiền khách trả. Tôi đề nghị là cậu ta nên xem công việc này là một kinh doanh của cháu, có nhận thu nhập và có chi phí để khấu trừ. Như vậy thì sau khi khấu trừ chi phí vật liệu, xăng nhớt v.v. thì cháu không phải đóng thuế nhiều.
Cháu cũng có thể trả lương cho ông để cháu được khấu trừ thuế. Tuy ông đang lãnh tiền hưu, nhưng ông vẫn được quyền đi làm và có thu nhập. Tùy theo tuổi của ông, số tiền thu nhập có thể bị ảnh hưởng chút ít tiền hưu, hoặc hoàn toàn không ảnh hưởng gì cả.
Luật thuế không cho phép mình nhờ người khác đứng ra lãnh thu nhập dùm. Ví dụ như mình đi làm nhưng không được nhờ người khác lãnh lương / paycheck dùm. Nhưng trong lãnh vực kinh doanh thì mình có thể uyển chuyển sắp xếp cơ cấu doanh nghiệp sao cho hợp lý.
NĐT
