Tôi rất thích “bịnh nghiện” mua sắm thiết bị (GAS). Nói thiệt đó. Nhưng vì “không có tiền” nên tôi rất hạn chế trong việc mua sắm. Tuy nhiên, nếu có đủ điều kiện, tôi sẽ mua sắm thỏa thích tất cả những thứ mới mẻ hào nhoáng. Đó là tiếng gọi quyến rũ mà ai cũng từng nghe. “Chắc chắn nếu mình có được món thiết bị này – hãy điền vào đây một món đồ nào đó – thì những bức ảnh của mình cuối cùng sẽ trở nên đẹp nhất.”
Hãy cùng phân tích ý tưởng về việc có những mẫu máy ảnh mới nhất, tốt nhất hoặc công nghệ mới nhất có thể biến chúng ta thành những nhiếp ảnh gia giỏi hơn. Từ kinh nghiệm cá nhân tôi biết khoảng cách về hiệu năng giữa thế hệ máy ảnh hiện tại và thế hệ trước đó nhỏ hơn nhiều so với khoảng cách về kỹ năng cần thiết để thực sự quan sát thiên nhiên. Chỉ tập trung vào thiết bị hiếm khi là theo đuổi chất lượng; đó là một cái bẫy tâm lý – một hình thức trì hoãn mang lại cảm giác tiến bộ giả tạo.
Trong bài viết này, tôi muốn khám phá những động lực của chủ nghĩa tiêu dùng, quy luật lợi ích giảm dần trong các thông số kỹ thuật, và tất nhiên, những khoản đầu tư không liên quan đến thiết bị mang lại những cải tiến thực sự và lâu dài: thời gian, thực hành có chủ đích và tầm nhìn tổng thể cho công việc của bạn.
Cạm bẫy tâm lý của chủ nghĩa tiêu dùng
Dường như ngành công nghiệp máy ảnh đang gởi gắm một thông điệp ngầm rất rõ ràng. Đó là nhắm vào tiềm thức của chúng ta: “Sự sáng tạo của bạn bị giới hạn bởi thiết bị hiện tại.”
– Thiết bị như một hình thức trì hoãn: Tạo ra cảm giác thiếu tự tin dai dẳng mà chúng ta được cho biết chỉ có việc mua sắm đồ mới, mới có thể giải quyết được. Cách thức tiếp thị này cho cả người chuyên nghiệp và người đam mê khiến việc mua một chiếc máy ảnh mới dường như là con đường dễ dàng hơn, mang lại sự thỏa mãn tức thì hơn so với việc bỏ công sức học hỏi các kỹ thuật thực tế, thành thạo xử lý hậu kỳ nâng cao, nghiên cứu lý thuyết ánh sáng hoặc thực hiện các bài tập khó khăn. Có thể nói, đối với nhiều người, chiếc máy ảnh mới là một con đường tắt tiện lợi và tốn kém, giúp họ tránh khỏi công việc tự hoàn thiện bản thân. Việc nhập số thẻ tín dụng dễ dàng hơn so với việc dành bốn giờ dưới trời mưa để thành thạo một bố cục ảnh.
Khi chưa nắm vững những kiến thức căn bản, rất dễ đổ lỗi sai cho thiết bị về những khiếm khuyết kỹ thuật. Bạn thấy nhiễu cao hoặc lấy nét mờ và cho rằng cảm biến đã lỗi thời, trong khi thực tế, lỗi nằm ở việc thiếu hiểu biết về phơi sáng hoặc tốc độ màn chập chẳng hạn. Thiết bị trở thành vật tế thần cho sự thiếu hiểu biết của chính chúng ta.
Quy luật lợi ích giảm dần trong thông số kỹ thuật
Khi nhìn lại lịch sử máy ảnh kỹ thuật số, đã từng có thời kỳ những bước tiến vượt bậc. Nếu bạn chuyển từ một chiếc máy ảnh point-and-shoot đơn giản sang một chiếc máy ảnh không gương lật tầm trung hiện đại, sự khác biệt về công nghệ là rất đáng kể. Nhưng khi so sánh một chiếc máy ảnh không gương lật tầm trung với một chiếc máy ảnh cao cấp hàng đầu hiện nay, “khoảng cách hiệu năng” đã thu hẹp lại rất nhỏ.
Chúng ta thường bị thuyết phục bởi những “lợi ích nhỏ” mà hầu như không có tác động gì đến công việc của người chụp ảnh thông thường.
Những khoản đầu tư thực sự: Thời gian, giáo dục, và sự tập trung
Có rất nhiều việc bạn có thể làm để đầu tư “thực sự” vào sự phát triển của bản thân mà không cần phải chạy theo những thứ hào nhoáng được quảng cáo rầm rộ mỗi năm. Hãy gọi đây là Danh mục Không liên quan đến Thiết bị.
Làm thế nào để đo lường phẩm chất “ảnh chụp tốt hơn”
Khi chúng ta chuyển hướng khỏi các tiêu chí tập trung vào thiết bị, chúng ta cần định nghĩa lại thế nào là “nhiếp ảnh tốt hơn”. Sự tiến bộ thực sự không liên quan gì đến thiết bị.
Các thước đo thành công mới:
– Hình dung trước: Khả năng hình dung một cảnh trong tâm trí và hiện thực hóa tầm nhìn đó ngay cả trong điều kiện ánh sáng phức tạp và khó khăn.
– Khắc phục trục trặc: Bảo đảm lấy nét và phơi sang chính xác trong điều kiện áp lực, dù là tại một đám cưới hay trong một cơn bão thay đổi nhanh chóng.
– Tính nhất quán: Khả năng duy trì một phong cách mạnh mẽ, độc đáo xuyên suốt toàn bộ portfolio. Khi bạn bắt đầu nhìn nhận mọi thứ theo cách khác, bạn sẽ bắt đầu hiểu điều gì định nghĩa nên con người bạn.
– Kết nối cảm xúc: Khả năng khiến người xem dừng lại và cảm nhận điều gì đó. Nếu hình ảnh của bạn khiến ai đó phải dừng lại, đó là một thành tựu lớn hơn nhiều so với việc sở hữu những điểm ảnh sắc nét nhất trên internet.
Phần kết luận
Tóm lại, điều quan trọng cần nhớ là: thiết bị chỉ là công cụ, không phải tài năng. Lợi ích thu được từ việc đầu tư vào việc tự hoàn thiện bản thân sẽ luôn vượt trội so với những nâng cấp thiết bị nhỏ nhặt mà chúng ta liên tục trang bị mỗi năm. Nói tóm lại: người chụp ảnh giỏi hơn là người có khả năng quan sát tốt hơn, chứ không phải người mua sắm thiết bị tốt hơn.
– Lưu ý: Hãy tạm gác lại những tin tức về thiết bị và đánh giá sản phẩm đang tràn ngập thuật toán YouTube của bạn. Thay vào đó, hãy dành tuần này cho một bài tập rèn luyện kỹ năng duy nhất, tập trung vào một lãnh vực cụ thể — như hậu kỳ sản xuất hoặc làm chủ kỹ thuật xử lý ảnh đen trắng có độ tương phản cao. Hãy sử dụng công cụ bạn đang có đến mức tối đa, chẳng hạn như chiếc máy ảnh Sony a7 III đang nằm trong túi bạn ngay lúc này.
AN
Nhiếp ảnh gia; cộng tác viên Trẻ Magazine. Hiện cư ngụ tại Breslau, Canada.
