Khi bạn bước ra vườn, hay vào một công viên, hãy dừng lại một vài phút, chỉ để lắng nghe. Nghe gì? Trong gió xuân ấm áp, có tiếng líu lo của chim muông, và vạn vật cùng muôn hoa đang bung nở. Thật vậy, chỉ có tiếng chim hót, khi thánh thót, khi trầm, bổng, mới đánh thức được vạn vật tỉnh dậy, đón chào mùa xuân nồng nàn đang đến.

Vợ chồng chim Weaver cùng xây tổ.        

Mùa xuân! Như một bí mật từ lâu dấu kín, giờ khẽ nghiêng mình bước vào thế giới con người. Không khí trở nên êm dịu hơn, mang theo hương thơm của những đóa hoa mới nở và mùi đất ấm, nồng hơi nắng. Rồi, những chú chim xuất hiện. Chúng đến tựa một bản nhạc vừa trở lại sau những chuỗi ngày dài im lặng, đậu trên cành cây, vẽ nên những vòng tròn trên bầu trời, cất tiếng gọi nhau bằng những nốt nhạc trong trẻo và ngân nga. Mỗi tiếng hót dường như là một lời tuyên ngôn nhỏ bé: Ta đang ở đây. Ta đã sống sót. Hãy cùng bắt đầu lại từ đầu. Tình yêu dường như cũng theo bước chân chúng mà đến. Chúng yêu nhau theo mỗi cách riêng của từng chủng loại. Có con yêu trên tổ hoặc một chỗ kín đáo nào đó. Có loại chọn trên cành cây hay bãi cỏ. Con thì ngay trên mặt nước, hay bất cứ chỗ nào chúng thấy thoải mái và vắng bóng loài người.

Chim Red-cheeked cordon-bleus yêu nhau

Bước kế tiếp là xây tổ để có chỗ nương thân và ấp trứng rồi sinh con. Mỗi giống chim xây tổ một khác. Nó hiện hữu trong cách chúng cùng nhau xây tổ, chắt chiu từng cành cây nhỏ một cách đầy cẩn trọng. Có con lười, thì tìm một hốc cây kín đáo an toàn nào đó làm tổ, cho lẹ.

Chim Blue Bird yêu nhau

Có loài hai vợ chồng cùng xây tổ với nhau. Riêng giống chim vàng thợ dệt tổ Weaver rất nổi tiếng với những con chim dệt trống có kỹ năng làm tổ vô cùng tinh xảo. Chúng sử dụng các vật liệu thực vật, như sợi hay nhánh cỏ đan, bện vào nhau trông rất ngoạn mục. Chúng đan những cấu trúc tổ phức tạp và vững chắc. Hơn thế nữa, chiếc tổ đóng vai trò như một minh chứng cho giá trị của con trống, nếu con mái cảm thấy không hài lòng với công trình này, nó có thể phá hủy chiếc tổ, buộc con trống phải bắt đầu làm lại từ đầu !!!

Chim Western grebes Trống mớm mồi cho vợ.

Nếu bạn lạc vào một khung trời hoà bình mà loài chim cùng sống với nhau, bạn có thể thấy hình thù, chất liệu, cách thức xây tổ của chúng rất khác nhau, vô cùng thú vị. Hệt như con người xây nhà vậy, thú vật cũng có sáng kiến, trí thông minh và năng lực sống còn rất tuyệt hảo.

Chim American Avocet yêu nhau

Tổ ấm làm xong, không bao lâu bạn sẽ thấy chim mái nằm ấp trứng và chim trống biến thành kẻ siêng năng và bận rộn cùng cực. Chàng bay đi, bay về kiếm mồi, mớm mồi cho nàng, cho đến ngày trứng nở. Có loài còn thay vợ ấp trứng cho vợ nghỉ ngơi hay đi tìm mồi. Rồi chim con liên tiếp nhau nở ra, chim chíp đòi ăn. Suốt ngày chúng bay đi tìm mồi mang về nuôi con, bảo vệ con và tổ.

Chim Hamerkops yêu nhau

Giống con người, loài chim phân công rõ ràng trong sự lao động như loài chim Bắt Ruồi (Vermillion Flycatcher). Chúng thường cho chim non ăn khoảng 3, 5 lần mỗi giờ. Nếu chim trống đang tích cực kiếm ăn, chim mái có thể dành nhiều thời gian hơn để canh giữ tổ hoặc dọn dẹp tổ bằng cách loại bỏ các túi phân của chim non. Lứa đẻ thứ hai: Loài chim này thường đẻ hai lứa mỗi năm. Sau khi lứa chim non đầu tiên “tập bay” (rời khỏi tổ), chim trống có thể sẽ đảm nhận hoàn toàn việc nuôi dưỡng những chú chim non đã cứng cáp này, trong khi chim mái ngay lập tức bắt tay vào việc xây tổ thứ hai và đẻ lứa trứng mới.

Chim Lesser Flamingo yêu nhau

Nếu bạn nghe những chú chim non kêu la liên tục đòi ăn suốt nhiều giờ liền, tức chúng bị bỏ rơi hay chúng đang gặp nguy hiểm vì bị chim non của loài Brown-headed Cowbird (Chim bò đầu nâu) chiếm hết lương thực. (Chim Cowbird không xây tổ mà lại đẻ lắm trứng, mỗi ngày một trứng, một mùa 40 trứng nên chúng thường đẻ trứng nhờ vào tổ của các giống chim khác, thường là tổ chim Bắt Ruồi). Nếu trong tổ có một “chú chim non” nào đó có kích thước lớn hơn hẳn so với những con còn lại, đó có thể là chim non của loài Cowbird đang cạnh tranh và chiếm hết thức ăn của chính những chú chim non Vermilion Flycatcher. Chim Tu Hú (cuckoo), cũng vậy, là loài có thói quen đẻ nhờ. Chúng thường lén đẻ trứng vào tổ của các loài chim nhỏ hơn như chim chích, chim sẻ, hoặc chim quạ. Sau khi nở, chim tu hú non thường đẩy trứng hoặc chim non của bố mẹ nuôi ra ngoài để độc chiếm thức ăn, hiện tượng này được gọi là ký sinh trùng ổ.

Chim Ruồi mẹ Hummingbird nuôi con.

Chim non được nuôi lớn, đủ lông đủ cánh tập bay rồi tự đi kiếm ăn, cũng là lúc mùa Xuân sẽ qua. Cái nóng gay gắt của mặt trời mùa hè rồi cũng phả xuống để con người và vạn vật cùng nhau nuối tiếc những ngọn gió thơm ngát mùa Xuân. Bạn sẽ thấy bầu trời như thiếu đi những cánh chim bay chấp chới trong ánh hoàng hôn, mỗi buổi chiều tà. Mùa Xuân chẳng hề vội vã đến nhưng nó cũng sẽ thong thả ra đi, trả lại sự tuần hoàn của vũ trụ. Ta cũng sẽ luôn tâm niệm rằng: Xuân đi rồi Xuân sẽ trở lại, sự sống cũng hồi sinh, tình yêu – cũng giống như tiếng chim hót – sẽ luôn tìm được đường quay về.

Tổ chim Hải Âu Frigate.

TTT