Xuân xưa

Sáng nay, chạy xe trên đường nắng sớm vẫn còn se lạnh, không gian như bàng bạc hơi sương. Hai hàng cỏ ven đường bung nở những cánh hoa tóc tiên là tôi biết mùa xuân đang về. Nghe như trong từng cơn gió những nốt nhạc du dương khẽ rung trong hồn. Trên con đường tôi đi, rộn rã tiếng cười, mọi người đưa con đi sắm Tết, những cặp tình nhân dạo gót trên phố hoa. Ngày xuân len lỏi trong từng mái nhà.

Ngày xưa ông bà ta thường nói “Tháng giêng là tháng ăn chơi”, đây là lúc nhà nông thảnh thơi với việc đồng áng. Mọi người nô nức trẩy hội, các thi nhân nhàn tản du xuân, Nguyễn Bính từng miêu tả:

Thong thả nhân gian nghỉ việc đồng

Lúa thì con gái mượt như nhung

Ðầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng

Ngào ngạt hương bay bướm vẽ vòng.

Với Hàn Mặc Tử thì

Trong làn nắng ửng: khói mơ tan, 

Ðôi mái nhà tranh lấm tấm vàng. 

Sột soạt gió trêu tà áo biếc, 

Trên giàn thiên lý bóng xuân sang. 

(Mùa xuân Chín)

xuan-xua1
Chơi bài tam cúc – nguồn CultureMagazin.com

Trong không gian ngập tràn sắc xuân ấy, là những trò vui ngày Tết, đánh lôtô hát bài chòi, chơi đập niêu, kéo co, nhảy sạp, đánh đu và không thể thiếu những chiếu bài vui như Bầu Cua Tôm Cá, chơi bài tứ sắc, bài Cào, xì lát ăn tiền hay quẹt lọ nồi. Một trong những bài thơ tôi yêu thích nói về thú chơi bài ngày Tết là bài thơ “Cây Tam Cúc” của Hoàng Cầm miêu tả thú vui của các gia đình nông thôn Miền Bắc thật nên thơ, với ổ rơm thơm mùi rạ mới làm chiếu bài, chị em quây quần, làm nhớ cảnh thanh bình dung dị nơi thôn dã.

Cỗ bài tam cúc mép cong cong 

Rút trộm rơm nhà đi trải ổ 

Chị gọi đôi cây 

Trầu cay má đỏ 

Kết xe hồng đưa Chị đến quê Em.

Nghé cây bài tìm hơi tóc ấm 

Em đừng lớn nữa Chị đừng đi 

Tướng sĩ đỏ đen chui sấp ngửa 

Ổ rơm thơm đọng tuổi đương thì.

Ðứa được 

Chinh chuyền xủng xoẻng 

Ðứa thua 

Ðáo gỡ ngoài thềm

Em đi đêm tướng điều sĩ đỏ 

Ðổi xe hồng đưa Chị đến quê Em.

Năm sau giặc giã 

Quan Ðốc đồng áo đen nẹp đỏ 

Thả tịnh vàng cưới Chị võng mây trôi 

Em đứng nhìn theo Em gọi đôi.

Bài thơ chơi bài Tam Cúc ngày xuân, nhưng đọc lên lại mang một âm hưởng buồn. Người đọc như thấy được tình yêu ngây thơ trẻ con của cậu bé với người chị láng giềng bên nhà, câu thơ “Em đừng lớn nữa Chị đừng đi”như một ước mơ không bao giờ thành hiện thực.

Ở Miền Trung, tôi không biết chơi bài Tam Cúc, những ngày Tết tôi vẫn nhớ buổi tối mấy chị em ngồi bên cỗ bài chơi Xì lát, bài Cào, ai thua bị quét lọ nồi, lũ chúng tôi cười nghiêng ngả với những chú hề vẽ mặt. Hình ảnh ngày xuân bên chiếu bài vẫn luôn gợi nhiều kỷ niệm khó quên. Có ai trong cuộc đời, không một lần cầm trên tay con bài chơi ngày Tết.

Ngày xuân cũng không thể thiếu những câu đối Tết, cụ đồ thảo chữ trên chiếu hoa, tôi vẫn thuộc lòng bài “Ông Ðồ” của Vũ Ðình Liên:

Mỗi năm hoa đào nở 

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tàu, giấy đỏ 

Bên phố đông người qua

Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài 

Hoa tay thảo những nét 

Như phượng múa, rồng bay

Thời Nho học đã qua, hình ảnh ông Ðồ thảo chữ Hán không còn nữa. Nhưng  ngày nay, với tinh thần hoài cổ nhiều người vẫn thích treo trong nhà câu đối Tết bằng chữ Quốc ngữ được phóng bút theo kiểu xưa. Hình ảnh cụ Ðồ viết chữ ngày xuân được thay bằng hình ảnh các sinh viên khoa Ngữ Văn viết thư pháp bằng tiếng Việt theo lối chữ rông, với những câu thơ mà họ yêu thích.

xuan-xua
Trò chơi đánh đu ngày Tết – nguồn tranh dan gian

Nói đến câu đối ngày Tết, không thể không nhớ đến giai thoại chuyện tình của Bà Chúa Thơ Nôm Hồ Xuân Hương với Tổng Kình người làng Tứ Xá, khi nhỏ tên Cóc, nên dân làng gọi ông là Tổng Cóc. Thân phụ Hồ Xuân Hương là cụ Ðồ Xứ, Tổng Cóc và một số chàng trai khác chiều 30 Tết mang quà biếu Tết cụ Ðồ, tinh nghịch nàng đưa ra câu đối:

“Tối ba mươi khép cánh càn khôn kẻo nữa ma vương đưa quỷ tới”

Tổng Cóc đối lại:

“Sáng mồng một mở then tạo hóa để cho thiếu nữ rước xuân vào”

Cụ Ðồ Xứ khen hay, phải chăng vì mến tài chàng Tổng có khiếu văn chương nên Xuân Hương  sau này bằng lòng làm thứ thiếp của ông.

Quang cảnh lễ hội mùa Xuân, cũng được các văn nhân đưa vào thi ca. Nổi tiếng là bài thơ “Ðánh Ðu” của Hồ Xuân Hương. Bà vẽ lại bức tranh quê sống động của các nam thanh nữ tú trong ngày Tết. Khi chàng trai nhấn đu cô gái trong tư thế tay nắm chặt, chân duỗi thẳng cho dễ bay bổng. Khi độ cao giảm đến lượt cô gái nhún đẩy, chàng trai lại chờ đón, cứ thế cả hai phối hợp nhịp nhàng, vừa khoe nét đẹp tươi khỏe của chàng trai, vừa lộ rõ vẻ mềm mại đáng yêu của cô gái, trong tiếng vỗ tay rần rật cười giòn của người xem phụ họa. Hình ảnh chiếc đu bay trên trời xanh, phấp phới tà áo thiếu nữ thật đẹp. Nét bút của nữ sĩ Xuân Hương bao giờ cũng dí dỏm, giàu hình ảnh liên tưởng, đậm chất phồn thực:

Trai đu gối hạc khom khom cật,

Gái uốn lưng ong ngửa ngửa lòng

Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới

Hai hàng chân ngọc duỗi song song

Trò chơi “đánh đu” ngày xưa đã lùi vào quá khứ. Trong thời đại kỹ thuật số, người trẻ hôm nay phần lớn thích lao mình vào các game, làm bạn với máy tính, con người càng  thu mình trong thế giới cô độc, không có được niềm vui như tuổi trẻ ngày xưa với những trò chơi mang tính cộng đồng,  giúp trẻ học cách giao tiếp, sống thân thiện vui vẻ, hòa ái trong các trò chơi đánh đáo, đánh bi, đánh quay, chơi ô ăn quan, kéo co, nhảy lò cò… trong mảnh sân vườn lộng gió, rộn rã tiếng cười.

Thời gian trôi qua, mỗi khi Xuân về tôi không còn náo nức trông đợi như những ngày thơ ấu. Cái háo hức của đứa trẻ mong ngóng Tết về để được tiền lì xì, được nghỉ học vui chơi cùng lũ bạn cứ mỗi năm mỗi lụi tàn, làm sao tìm được những vô tư hồn nhiên xưa khi ba ngày Tết trôi qua đã là nuối tiếc, và bắt đầu nhẩm tính từng ngày cho cái Tết năm sau.

Càng lớn, tôi càng thấu hiểu vì sao Chế Lan Viên đã từng ao ước:

Ai đâu trở lại mùa thu trước

Nhặt lấy cho tôi những lá vàng?

Với của hoa tươi, muôn cánh rã,

Về đây đem chắn nẻo xuân sang!

Sáng nay, xuân về trên từng con phố, trong góc công viên nhỏ người ta dựng lên những chiếc chòi tranh giữa thảm cỏ thi hát bài chòi, đánh lôtô. Góc kia là các thanh tre cao chót vót được đóng khung vững chãi để chơi đánh đu. Xa hơn một chút là những nồi đất được giăng dây căng thành hàng cho khách du xuân chơi trò đập niêu, rồi nhảy sạp, chơi ô ăn quan…

Sắc xuân tràn mọi nẻo.

Trước hiên nhà, tiếng Phong Linh đêm nay khẽ rung những nốt nhạc trầm bling… bling… bling…

BM – Quy Nhơn, 12/01/2017

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 24 tháng 08 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tommy Pham (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Động đất ở Virginia (Truyện Ngắn) - Phạm Thành Châu
  • - 10 đức tính thiết yếu trong văn hóa Tây phương (Kiến Thức Trẻ) - Tom Lickona
  • - Thời đại thu phí (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Kỳ thị và bạo động ở Hoa Kỳ (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • - Ứng xử với bạn bè (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Chọn địa điểm (Phong Thủy) - Bảo Sơn
  • - Hương vị anh đào (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Thống phong (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Chết mà vẫn… “sống mãi” (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cỏ cây biết ghi nhận? (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Chăm sóc sức khỏe cho trẻ em trước ngày tựu trường (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Thơ lưu hà (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cao cao hoàng thu phố (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • - Canh dưa hường giải nhiệt (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Chiếu khán Đầu Tư Trực Tiếp EB5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ thị nghè ngày xưa (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Vệ sinh lưới stove hood filter (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Bia hun khói Schelenkerla Rauchbier (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Có vẻ như kỹ năng của Google Home thua xa Amazon (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Hồ sơ bảo lãnh hôn phu/hôn thê đồng tính (Hỏi Đáp Visa) - Huy Tôn
  • - Hai hình ảnh hai xã hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Cư xử với gia đình nhà chồng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Giấc mơ của biển (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Một tầm nhìn xa cho mỹ thuật Việt Nam (Tùy Bút) - Trịnh Cung
  • - “Chữ” trong văn chương Mai Thảo (Tản Mạn) - Trần Doãn Nho
  • - Vetement thời trang phá mùa (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Đinh Tiến Đạo họa sĩ tranh tường (Sắc Màu Cuộc Sống) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sở cảnh sát & bạo hành gia đình (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Khí công hoàng hạc và Y-Võ-Nhạc (Tạp Ghi) - Hoa Duyên
  • - Bão Thép trích đoạn bút ký chiến trường (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Phần mềm báo vỏ xe bị xì hơi (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Quán cà phê Donald Trump tại Bangladesh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Tiết kiệm đại học phí (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Châu Âu, đau đầu chuyện Hồi giáo (Tạp Ghi) - Di Nguyen
  • - Sơn sàn xi măng (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Logan lucky (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Nhạc mẫu và hiền tế?! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Đọc văn Đỗ Trung Quân (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Trính tã (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Trong, đục ao nhà (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Làm thế nào để chọn ảnh trắng đen (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Queen lớn hơn cả Beatles? (Something And Anything) - Ian Bui
  • - Tuổi thơ trâu lá mít (Tạp Ghi)
  • - Chú sáu vespa & bà Đàm Bích Thủy (Sổ Tay Thường Dân)
  • - Bồn tắm bị nghẹt, máy rửa chén bị xì nước (Bạn Có Biết)
  • - Tưởng (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Đua xe trên biển (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Con trai Tổng thống (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
SHARE

NO COMMENTS