Chiếc bánh may mắn

Mỗi lần ghé quán ăn Tàu, tại Hoa Kỳ và tại nhiều quốc gia khác trên thế giới, món cuối đi cùng với tờ hóa đơn tính tiền là một vài chiếc “bánh may mắn”, Dế Mèn dịch tạm từ chữ “fortune cookie”

Bánh may mắn là bánh gì và nguồn gốc từ đâu Dế Mèn chưa hề nghe nói đến khi còn sống ở quê nhà, người láng giềng Trung Hoa kềnh càng ở ngay bên cạnh cả mấy ngàn năm mà chuyện chiếc bánh may mắn kia chẳng có ai nhắc đến? Bánh nướng, bánh dẻo, bánh bò, bánh tiêu… thập cẩm những món bánh, sao lại thiếu bánh “may mắn”?

Bánh may mắn là một chiếc bánh hình bán nguyệt bẻ gập ở giữa, giòn, ngọt và có mùi vani, bên trong gói một tờ giấy nhỏ in câu ngụ ngôn, danh ngôn nào đó. Ðại loại… ở hiền gặp lành…, năng chào thời quen… và cả một dãy con số mà đã có người dùng để mua vé số và trúng xổ số!

Tối hôm nọ, trong bữa ăn với một vài người bạn từ Âu Châu, mấy chiếc bánh may mắn kia cũng xuất hiện cùng với một đĩa cam tươi cắt miếng. Thế là đám bạn bè xoay ra bàn cãi về chiếc bánh may mắn, rồi họ “googling” tìm kiếm bằng mấy chiếc Blackberry ngay tại bàn ăn rồi đùa giỡn ỏm tỏi. Câu chuyện theo Dế Mèn về nhà, rồi tò mò tìm kiếm, bây giờ mách lại với bạn…

chiec-banh-may-man1

Người Trung Hoa nhận bánh may mắn là của họ, và kể lể rằng vào thế kỷ thứ 13 & 14, khi tổ nghiệp nhà Minh Chu Nguyên Chương liên kết với các nhóm quân đội trong cuộc chiến tranh chống lại nhà Nguyên (Mông Cổ), đã bỏ những tín hiệu vào bánh nướng, một hình thức truyền tin kín đáo. Nghĩa là việc bỏ một mảnh giấy vào chiếc bánh là chuyện năm xưa do tổ tiên người Trung Hoa nghĩ ra. Từ đó trong những dịp lễ Tết đặc biệt, người Trung Hoa cũng bỏ những lời chúc tụng vào bánh trái. Tục lệ này theo chân những di dân Trung Hoa đầu tiên đến Hoa Kỳ để làm đường rầy xe lửa, những người dân công có tên là the “Chinese 49’ers” của đầu thế kỷ thứ 19. Không có bánh nướng, những di dân kia đã chế ra bánh ngọt, cũng có những mảnh giấy bên trong… Giả thuyết này coi bộ không xuôi chút nào, di dân thủa ấy nghèo xác xơ, lấy chi mà mày mò làm bánh, in giấy rồi gói vào bánh, vừa nhiêu khê vừa tốn kém, suốt ngày quần quật sức đâu nghĩ chuyện xa vời? Dế Mèn đoán như thế nên hổng tin!

Giả thuyết thứ nhì cũng do người Trung Hoa chế biến. Họ nói rằng ông David Jung, chủ nhân của xưởng the Hong Kong Noodle Company tại Los Angeles đã biến chế chiếc bánh may mắn đầu tiên năm 1918. Thấy những người nghèo đói quanh quẩn trước xưởng nhà, ông Jung kia chế ra những chiếc bánh gói bên trong là những câu nói an ủi do một mục sư nhánh Presbyterian viết hộ, rồi đem cho những người nghèo đói kia; nghĩa là vừa đỡ đói bụng vừa đỡ đói (tấm) lòng.

Người Nhật Bản lại bảo rằng bánh may mắn do một người Hoa Kỳ gốc Nhật biến chế: Ông Makoto Hagiwara, một nhân công tại Japanese Tea Garden trong công viên Golden Gate ở San Francisco. Ông Hagiwara bị đuổi việc một cách bất công, sau đó được vị thị trưởng tân nhiệm mướn lại. Ðể tỏ lòng tri ân bạn bè, những người đã giúp đỡ và an ủi lúc thất thế, ông Hagiwara chế ra chiếc bánh và bỏ một miếng giấy để chữ “cám ơn” bên trong rồi đem biếu bạn bè (năm 1914). Chiếc bánh may mắn Hagiwara được đem trưng bày trong cuộc triển lãm the Panaman-Pacific Exhibition, trong Hội Chợ Thế Giới tại San Francisco năm 1915.

Ðến đây thì ta có hai phe, phe Los Angeles và phe San Francisco, họ cãi nhau ỏm tỏi và nhờ một vị Chánh Án phân xử trong một phiên tòa không chính thức (quasi-legal process), Historical Review, tại San Francisco năm 1983. Vị quan tòa xử phần thắng về phe Nhật Bản. Phe Trung Hoa phụng phịu ra về, bĩu môi chê trách phiên tòa và cả vị quan tòa!

Khi đọc xong những chi tiết này thì Dế Mèn nhận ra một điều, dù chiếc bánh may mắn kia do người Mỹ gốc Nhật Bản hay gốc Trung Hoa chế biến, chiếc bánh xuất phát từ Hoa Kỳ! Vừa hớn hở chuyển mấy bản tin kia cho bạn bè qua điện thư thì nhận được thư M. Anh chàng gửi lại cho Dế Mèn mấy tấm ảnh kèm thêm một hàng chữ “bánh may mắn xuất phát từ Kyoto” và cả một mớ tài liệu liên hệ!

Như thế này, bạn ạ! Năm 1994, cô Yasuko Nakamachi xuất bản cả một cuốn sách viết về chiếc bánh may mắn và nguồn gốc của nó! Cô này đã tiêu xài 6 năm ròng rã để tìm kiếm, loại bỏ cũng như xác nhận các giả thuyết về chiếc bánh kia từ khi còn là sinh viên ban Cao Học về Lịch Sử tại Ðại Học Kanagawa. Tác giả trưng ra nhiều bằng cớ chứng minh lập luận của mình. Bằng cớ lâu đời nhất là bức tranh vẽ Moshiogusa Kinsei Kidan trong một cuốn truyện xuất bản từ năm 1878. Cuốn truyện này kể chuyện học việc từ một tiệm làm bánh hay “senbei”. Người Nhật Bản gọi các loại bánh giòn giòn là “senbei”, và chiếc bánh may mắn được gọi là “tsujiura senbei”, “omikuji senbei” hoặc “suzu senbei”. Bức tranh vẽ hình người học việc đứng trước khuôn bánh nướng trên lò than, những khuôn bánh vẫn còn được sử dụng tại các lò bánh ở Kyoto cho đến bây giờ; lò bánh Hogyokudo vẫn nướng và bán những chiếc bánh tương tự. Những chiếc “tsujiura senbei”có hình dạng chiếc bánh may mắn mà ta thấy ngày nay!

chiec-banh-may-man
Bức tranh vẽ Moshiogusa Kinsei Kidan, năm 1878 – nguồn wikiwand.com/ja

Như thế giả thuyết do cô Nakamachi trưng ra là hợp lý hơn cả, vừa có hình ảnh vừa có tài liệu cổ xưa để chứng minh. Chiếc bánh may mắn kia có nguồn gốc từ Kyoto, Nhật Bản và có thể ông cụ Hagiwara chế biến theo lối cổ truyền vào những năm đầu thế kỷ thứ 20 tại Hoa Kỳ? Mấy chú Ba thì chắc thấy hay mắt nên nhận vơ và kiếm bộn bạc qua việc thương mại? Còn Dế Mèn thì hoan hô tác giả Nakamachi tìm kiếm đến nơi đến chốn để Dế Mèn và bạn bè không còn thắc mắc ỏm tỏi bàn luận nữa.

Xin mời bạn một chiếc bánh may mắn và chúc bạn một năm mới may mắn, an vui!

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 24 tháng 08 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tommy Pham (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Động đất ở Virginia (Truyện Ngắn) - Phạm Thành Châu
  • - 10 đức tính thiết yếu trong văn hóa Tây phương (Kiến Thức Trẻ) - Tom Lickona
  • - Thời đại thu phí (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Kỳ thị và bạo động ở Hoa Kỳ (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • - Ứng xử với bạn bè (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Chọn địa điểm (Phong Thủy) - Bảo Sơn
  • - Hương vị anh đào (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Thống phong (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Chết mà vẫn… “sống mãi” (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cỏ cây biết ghi nhận? (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Chăm sóc sức khỏe cho trẻ em trước ngày tựu trường (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Thơ lưu hà (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cao cao hoàng thu phố (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • - Canh dưa hường giải nhiệt (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Chiếu khán Đầu Tư Trực Tiếp EB5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ thị nghè ngày xưa (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Vệ sinh lưới stove hood filter (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Bia hun khói Schelenkerla Rauchbier (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Có vẻ như kỹ năng của Google Home thua xa Amazon (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Hồ sơ bảo lãnh hôn phu/hôn thê đồng tính (Hỏi Đáp Visa) - Huy Tôn
  • - Hai hình ảnh hai xã hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Cư xử với gia đình nhà chồng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Giấc mơ của biển (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Một tầm nhìn xa cho mỹ thuật Việt Nam (Tùy Bút) - Trịnh Cung
  • - “Chữ” trong văn chương Mai Thảo (Tản Mạn) - Trần Doãn Nho
  • - Vetement thời trang phá mùa (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Đinh Tiến Đạo họa sĩ tranh tường (Sắc Màu Cuộc Sống) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sở cảnh sát & bạo hành gia đình (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Khí công hoàng hạc và Y-Võ-Nhạc (Tạp Ghi) - Hoa Duyên
  • - Bão Thép trích đoạn bút ký chiến trường (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Phần mềm báo vỏ xe bị xì hơi (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Quán cà phê Donald Trump tại Bangladesh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Tiết kiệm đại học phí (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Châu Âu, đau đầu chuyện Hồi giáo (Tạp Ghi) - Di Nguyen
  • - Sơn sàn xi măng (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Logan lucky (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Nhạc mẫu và hiền tế?! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Đọc văn Đỗ Trung Quân (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Trính tã (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Trong, đục ao nhà (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Làm thế nào để chọn ảnh trắng đen (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Queen lớn hơn cả Beatles? (Something And Anything) - Ian Bui
  • - Tuổi thơ trâu lá mít (Tạp Ghi)
  • - Chú sáu vespa & bà Đàm Bích Thủy (Sổ Tay Thường Dân)
  • - Bồn tắm bị nghẹt, máy rửa chén bị xì nước (Bạn Có Biết)
  • - Tưởng (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Đua xe trên biển (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Con trai Tổng thống (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)

NO COMMENTS