Chiếc bánh may mắn

Mỗi lần ghé quán ăn Tàu, tại Hoa Kỳ và tại nhiều quốc gia khác trên thế giới, món cuối đi cùng với tờ hóa đơn tính tiền là một vài chiếc “bánh may mắn”, Dế Mèn dịch tạm từ chữ “fortune cookie”

Bánh may mắn là bánh gì và nguồn gốc từ đâu Dế Mèn chưa hề nghe nói đến khi còn sống ở quê nhà, người láng giềng Trung Hoa kềnh càng ở ngay bên cạnh cả mấy ngàn năm mà chuyện chiếc bánh may mắn kia chẳng có ai nhắc đến? Bánh nướng, bánh dẻo, bánh bò, bánh tiêu… thập cẩm những món bánh, sao lại thiếu bánh “may mắn”?

Bánh may mắn là một chiếc bánh hình bán nguyệt bẻ gập ở giữa, giòn, ngọt và có mùi vani, bên trong gói một tờ giấy nhỏ in câu ngụ ngôn, danh ngôn nào đó. Ðại loại… ở hiền gặp lành…, năng chào thời quen… và cả một dãy con số mà đã có người dùng để mua vé số và trúng xổ số!

Tối hôm nọ, trong bữa ăn với một vài người bạn từ Âu Châu, mấy chiếc bánh may mắn kia cũng xuất hiện cùng với một đĩa cam tươi cắt miếng. Thế là đám bạn bè xoay ra bàn cãi về chiếc bánh may mắn, rồi họ “googling” tìm kiếm bằng mấy chiếc Blackberry ngay tại bàn ăn rồi đùa giỡn ỏm tỏi. Câu chuyện theo Dế Mèn về nhà, rồi tò mò tìm kiếm, bây giờ mách lại với bạn…

chiec-banh-may-man1

Người Trung Hoa nhận bánh may mắn là của họ, và kể lể rằng vào thế kỷ thứ 13 & 14, khi tổ nghiệp nhà Minh Chu Nguyên Chương liên kết với các nhóm quân đội trong cuộc chiến tranh chống lại nhà Nguyên (Mông Cổ), đã bỏ những tín hiệu vào bánh nướng, một hình thức truyền tin kín đáo. Nghĩa là việc bỏ một mảnh giấy vào chiếc bánh là chuyện năm xưa do tổ tiên người Trung Hoa nghĩ ra. Từ đó trong những dịp lễ Tết đặc biệt, người Trung Hoa cũng bỏ những lời chúc tụng vào bánh trái. Tục lệ này theo chân những di dân Trung Hoa đầu tiên đến Hoa Kỳ để làm đường rầy xe lửa, những người dân công có tên là the “Chinese 49’ers” của đầu thế kỷ thứ 19. Không có bánh nướng, những di dân kia đã chế ra bánh ngọt, cũng có những mảnh giấy bên trong… Giả thuyết này coi bộ không xuôi chút nào, di dân thủa ấy nghèo xác xơ, lấy chi mà mày mò làm bánh, in giấy rồi gói vào bánh, vừa nhiêu khê vừa tốn kém, suốt ngày quần quật sức đâu nghĩ chuyện xa vời? Dế Mèn đoán như thế nên hổng tin!

Giả thuyết thứ nhì cũng do người Trung Hoa chế biến. Họ nói rằng ông David Jung, chủ nhân của xưởng the Hong Kong Noodle Company tại Los Angeles đã biến chế chiếc bánh may mắn đầu tiên năm 1918. Thấy những người nghèo đói quanh quẩn trước xưởng nhà, ông Jung kia chế ra những chiếc bánh gói bên trong là những câu nói an ủi do một mục sư nhánh Presbyterian viết hộ, rồi đem cho những người nghèo đói kia; nghĩa là vừa đỡ đói bụng vừa đỡ đói (tấm) lòng.

Người Nhật Bản lại bảo rằng bánh may mắn do một người Hoa Kỳ gốc Nhật biến chế: Ông Makoto Hagiwara, một nhân công tại Japanese Tea Garden trong công viên Golden Gate ở San Francisco. Ông Hagiwara bị đuổi việc một cách bất công, sau đó được vị thị trưởng tân nhiệm mướn lại. Ðể tỏ lòng tri ân bạn bè, những người đã giúp đỡ và an ủi lúc thất thế, ông Hagiwara chế ra chiếc bánh và bỏ một miếng giấy để chữ “cám ơn” bên trong rồi đem biếu bạn bè (năm 1914). Chiếc bánh may mắn Hagiwara được đem trưng bày trong cuộc triển lãm the Panaman-Pacific Exhibition, trong Hội Chợ Thế Giới tại San Francisco năm 1915.

Ðến đây thì ta có hai phe, phe Los Angeles và phe San Francisco, họ cãi nhau ỏm tỏi và nhờ một vị Chánh Án phân xử trong một phiên tòa không chính thức (quasi-legal process), Historical Review, tại San Francisco năm 1983. Vị quan tòa xử phần thắng về phe Nhật Bản. Phe Trung Hoa phụng phịu ra về, bĩu môi chê trách phiên tòa và cả vị quan tòa!

Khi đọc xong những chi tiết này thì Dế Mèn nhận ra một điều, dù chiếc bánh may mắn kia do người Mỹ gốc Nhật Bản hay gốc Trung Hoa chế biến, chiếc bánh xuất phát từ Hoa Kỳ! Vừa hớn hở chuyển mấy bản tin kia cho bạn bè qua điện thư thì nhận được thư M. Anh chàng gửi lại cho Dế Mèn mấy tấm ảnh kèm thêm một hàng chữ “bánh may mắn xuất phát từ Kyoto” và cả một mớ tài liệu liên hệ!

Như thế này, bạn ạ! Năm 1994, cô Yasuko Nakamachi xuất bản cả một cuốn sách viết về chiếc bánh may mắn và nguồn gốc của nó! Cô này đã tiêu xài 6 năm ròng rã để tìm kiếm, loại bỏ cũng như xác nhận các giả thuyết về chiếc bánh kia từ khi còn là sinh viên ban Cao Học về Lịch Sử tại Ðại Học Kanagawa. Tác giả trưng ra nhiều bằng cớ chứng minh lập luận của mình. Bằng cớ lâu đời nhất là bức tranh vẽ Moshiogusa Kinsei Kidan trong một cuốn truyện xuất bản từ năm 1878. Cuốn truyện này kể chuyện học việc từ một tiệm làm bánh hay “senbei”. Người Nhật Bản gọi các loại bánh giòn giòn là “senbei”, và chiếc bánh may mắn được gọi là “tsujiura senbei”, “omikuji senbei” hoặc “suzu senbei”. Bức tranh vẽ hình người học việc đứng trước khuôn bánh nướng trên lò than, những khuôn bánh vẫn còn được sử dụng tại các lò bánh ở Kyoto cho đến bây giờ; lò bánh Hogyokudo vẫn nướng và bán những chiếc bánh tương tự. Những chiếc “tsujiura senbei”có hình dạng chiếc bánh may mắn mà ta thấy ngày nay!

chiec-banh-may-man
Bức tranh vẽ Moshiogusa Kinsei Kidan, năm 1878 – nguồn wikiwand.com/ja

Như thế giả thuyết do cô Nakamachi trưng ra là hợp lý hơn cả, vừa có hình ảnh vừa có tài liệu cổ xưa để chứng minh. Chiếc bánh may mắn kia có nguồn gốc từ Kyoto, Nhật Bản và có thể ông cụ Hagiwara chế biến theo lối cổ truyền vào những năm đầu thế kỷ thứ 20 tại Hoa Kỳ? Mấy chú Ba thì chắc thấy hay mắt nên nhận vơ và kiếm bộn bạc qua việc thương mại? Còn Dế Mèn thì hoan hô tác giả Nakamachi tìm kiếm đến nơi đến chốn để Dế Mèn và bạn bè không còn thắc mắc ỏm tỏi bàn luận nữa.

Xin mời bạn một chiếc bánh may mắn và chúc bạn một năm mới may mắn, an vui!

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 24 tháng 05 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Những lực sĩ giàu nhất (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Gãy cọ (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • - Ba ngành học góp phần thay đổi thế giới (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Bản năng nguy hiểm (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Chuyến công du đầu tiên (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Cha và con trai nhỏ Làm chung, chơi chung (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Tiếng ve khơi dậy… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Tấm lòng lớn đối với thương binh (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Táo bón (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Người đẹp nhờ lụa (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Về insulin (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Ly dị vì em thương anh (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Tiếng ve mùa cũ (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • - Gỏi bưởi (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Chương trình EB-5 gia hạn đến ngày 30/9/2017 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Quà vặt Sài Gòn ngày trước (Tạp Bút ) - Trang Nguyên
  • - Giữ cho xe hơi luôn sạch (Tạp Ghi) - Hoàng Hương
  • - Cochinita Pibil - Heo sữa thui (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Sau Kaby Lake đến Cannonlake, và ryzen (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Những điều không nên hỏi tiếp viên hàng không (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Ngày của mẹ (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Đánh má hồng cho từng khuôn mặt (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Những chàng trai của Hỏa tinh (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Người do thái (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • - Tình Chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • - Nguyễn văn tuyên (Tạp Ghi) - Thanh Thư
  • - Giày dép Xuân/Hè 2017 (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Một vòng chợ đêm houston (Ký Sự ) - Trần Mộng Tú
  • - Đám tang xưa, đám tang nay (Tạp Ghi) - Hỷ Long
  • - Tình Yêu và Hoàng Tộc (Tảm Mạn) - Trần Mộng Tú
  • - Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Những cách tiết kiệm tiền (Tạp Ghi) - Quỳnh Như
  • - Phòng tắm nhỏ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Kỹ thuật mới áp dụng trong giải phẩu ung thư (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Đảo Bình Ba bây giờ (Phóng Sự) - Thanh Tú
  • - Bị cảnh sát chặn đường vì bố con không giống nhau (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Thì tương lai của kết hôn (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Hữu Loan người đi bộ ngược chiều (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Về duy thanh (Tùy Bút) - Trịnh Cung
  • - Nikon D3400 - một DSLR $397 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Nửa trái dưa hấu (Trang Bạn Đọc) - Mai Trà
  • - Đám cưới xưa, đám cưới nay (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Hồ Chí Minh & lời ai điếu (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Tin thể thao (Thể Thao) -
  • - Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Mắt nào đẹp? (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Phẫu thuật đôi (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Ngày này trong lịch sử (Thế Giới)
  • - Đồ rẻ (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments