Xe ôm

4

Xe ôm sao lại không ôm. Xe ôm mà có ôm hẳn trở thành một dịch vụ nhạy cảm hấp dẫn cánh đàn ông không thua gì bia ôm, cà phê ôm, karaoke ôm. Tất nhiên người lái phải là những cô gái xinh tươi như hoa kia chứ tài xế râu ria, người đầy mồ hôi khét nắng thì đi xe ai mà thèm ôm.  Sở dĩ gọi là xe ôm vì hành khách ngồi sát với tài xế vì rủi khi xe sụp ổ gà ổ voi hay bác tài chạy nhanh quẹo cua gắt khiến hành khách sợ té, phản xạ tự nhiên là đưa tay ôm eo tài xế.

Người miền Trung gọi xe ôm  là xe thồ. Loại chuyên chở này không chính thức có đăng bộ làm phương tiện chuyên chở công cộng ở Sài Gòn thời bấy giờ. Khá nhiều giáo viên tuổi trung niên đồng nghiệp với tôi cho rằng, sau năm 1975 do cuộc sống khó khăn, nhiều người sau giờ dạy phải chạy xe ôm kiếm sống. Anh bạn tôi kể, trên lớp ăn vận quần áo bảnh bao, bỏ cục phấn xuống, xách xe ra ngoài ngã tư đứng chờ khách lại trở thành một thân phận khác. Có lần ngồi ngáp ruồi chờ khách, nghe tiếng gọi xe vội mừng kiếm thêm tiền chợ. Ngẩng mặt lên, nào ngờ con bé học trò lớp mình chủ nhiệm. Cái mặt cả hai thầy trò lúc đó cứng đơ, sượng như củ khoai sùng.

 Xe ôm ôm xe chờ khách - Nguồn: songmoi.com
Xe ôm ôm xe chờ khách – Nguồn: songmoi.com

Trong cuốn “Chuyện đời của phố tập 3” của tác giả Phạm Công Luận có bài viết khá lý thú và chi tiết chỉ ra xe ôm không chỉ xuất hiện ở Sài Gòn mà còn ở tỉnh khác qua phóng sự của nhà báo Lê Hương. “Năm 1969, một nhà văn đoạt giải nhất phóng sự ở Sài Gòn là ông Lê Hương với cuốn sách Chợ trời biên giới Việt Nam – Cao Miên. Khi viết về chợ trời Gò Dầu Hạ ở Tây Ninh, ông cho biết ngoài xe lam và mô tô lôi chở đông người mỗi chuyến thì năm 1967 xuất hiện bốn loại xe mới: Honda ôm, Suzuki ôm, Mobilette ôm, Yamaha ôm”. Ông đánh giá: “Thật là một nghề chóng phát tài hơn hẳn các anh em chở Mỹ ở Sài Gòn”. Tác giả đặt nghi vấn: “Như vậy, phải chăng xe ôm ở Sài Gòn bắt nguồn từ dịch vụ chở người sau sự kiện người Mỹ đến miền Nam năm 1965?”.

Bài viết “Xe ôm có từ khi nào” còn lý thú hơn ở chi tiết xe ôm khởi phát lại dùng xe loại sang Lambretta của ông X. gì đó ở quận 4 vào thời gian đầu phát sinh loại dịch vụ chở lính Mỹ và kéo theo nhiều người khác tham gia. “Lúc đó, khu Kho 18 có hai snack-bar là Rạng Ðông và Thúy Phương. Thấy ông X. làm ăn được, mấy ông từng làm sở Mỹ đang thất nghiệp bắt chước theo và thấy có ăn. Họ mua toàn là xe Lambretta vì xe khác người Mỹ lắc đầu. Từ đó hình thành đội ngũ xe ôm đầu tiên ở Sài Gòn đậu dài dài ở hai bar rượu này, đi cùng một loại xe và chủ yếu phục vụ cho các nhân viên dân sự Mỹ. Họ không chỉ đi uống rượu mà bằng xe ôm, có thể vô các khu hẻm nhỏ tìm người quen, tìm bạn gái, tìm bạch phiến. Còn người dân Sài Gòn bình thường không ai quan tâm đến loại xe này. Ai không có xe máy thì đi taxi, xe buýt hay xích lô máy, xích lô đạp, xe Lambro…”.

Ông Trần Trinh Đức con của công tử Bạc Liêu chạy xe ôm kiếm sống - Nguồn: HinhanhVN
Ông Trần Trinh Đức con của công tử Bạc Liêu chạy xe ôm kiếm sống
– Nguồn: HinhanhVN

Trong “Chuyện đời của phố tập 3”, tác giả còn dẫn giải thêm bài bút ký của tác giả Lưu Nhơn Nghĩa (mất 2007 tại Úc) là một trong những nhà văn sống ở hải ngoại viết về những chuyện xưa thời thanh niên ở miệt Châu Ðốc sau khi rời xa quê hương “Như cánh chuồn chuồn, Con đường cũ và nhiều bài bút ký nói về cuộc sống Nam bộ mà tôi rất thích”. Trong bài Lải nhải đời tôi 1959 – 1969 có viết: “Dân công chức lương thấp nghĩ cách kiếm sống, dùng xe mình đưa khách kiếm thêm… Lần đầu tiên, nhóm xe taxi, xích lô máy, xích lô đạp xô xát với nhóm xe ôm vì quyền lợi. Lúc đó tương đối còn sống được, sau này đời sống chật vật, cả đến quân nhân, cảnh sát ngạch thấp, công an chìm cũng chạy xe ôm. Rõ ràng là chỉ có xe Nhựt, yên liền rộng, thấp, vừa tầm người Á châu, chỗ gác chân thoải mái mới sử dụng được trong việc kiếm ăn này. Xe Nhựt lại hết sức bền bỉ, ít hao xăng, chạy suốt từ Sài Gòn ra Vũng Tàu không nằm đường”.

Tôi dẫn chuyện xe ôm vào thời điểm cuối thập niên 60 qua nhiều tác giả đề cập trên chẳng qua để có mối liên kết thời gian về phương tiện xe ôm dần dần trở thành một nghề tương đối phổ biến vào thời điểm đầu thập niên 70 sau khi xe gắn máy Nhật nhập cảng vào Sài Gòn khá nhiều. Lúc đó không chỉ có dân công chức kiếm sống, dùng xe mình đưa đón khách có nhu cầu đi lại mà cả một ít dân không nghề nghiệp kiếm sống bằng dịch vụ chở khách chứ chưa xuất hiện nghề xe ôm phổ biến chính thức như bây giờ. Ðó là chuyện Anh Hai Lớn sống ở khu Hoà Hưng làm công việc đưa đón khách ở các quán bar hay vũ trường Sài Gòn thời trước. Tôi tình cờ gặp lại anh ở thành phố Lubbock, Texas trong một lần đi công chuyện có việc khi thả bộ ngang qua một trung tâm thương mại ở một góc phố sầm uất. Chuyện vãn với anh về bà con trong xóm, chuyện làm ăn của anh ngày trước và chuyện đau buồn về thằng bạn tôi, Sáu Nhỏ, người em út của anh mất vì tai nạn xe đụng trước một tuần đi phỏng vấn sang Mỹ định cư do vợ chồng anh bảo lãnh.

Chính quyền có lệnh người ngồi sau xe gắn máy phải ngồi một bên - Nguồn: Anhxuasg
Chính quyền có lệnh người ngồi sau xe gắn máy phải ngồi một bên – Nguồn: Anhxuasg

Hồi thiếu niên, tôi thường đến nhà Sáu Nhỏ ở xóm trên vì có chung thú vui đá gà đá cá. Thằng bạn bằng tuổi tôi nhưng vóc dáng cao to hơn tôi nhiều vậy mà trong nhà gọi nó là Nhỏ. Ngược lại anh Hai thằng bạn nhỏ con so với một thanh niên trưởng thành lại gọi là anh Hai Lớn. Không biết anh Hai thằng bạn làm nghề gì nhưng sáng đi chiều về trên chiếc xe Suzuki đàn ông. Cạnh nhà bên, có cô gái hình như lớn hơn anh chừng hai ba tuổi. Cô ấy đẹp, sang trọng và nghe thằng bạn nhỏ to là cô làm gái bán bar ở Vũng Tàu. Có lần tôi đang ngồi ngoài hiên nhà thằng bạn cùng anh Hai Lớn xem con gà chọi mới mua thì cô hàng xóm bước sang nhờ anh chở ra bến xe. Mặt anh Hai sáng ra, đứng dậy ngay. Thằng bạn thầm thì với tôi: “Ảnh mê gái rồi, tuần nào cũng vậy nghe kêu là xách xe đi liền. Ông già mua cho chiếc Su chở khách, không biết chở gái ảnh có lấy tiền hay ôm eo ếch trừ tiền”.

Nghe là nghe như vậy chứ lúc đó tôi không để ý đến chuyện anh Hai chở khách bằng chiếc Su kiếm sống. Ðúng ra tuổi của anh bị bắt đi quân dịch nhưng bàn tay phải của anh không hiểu sao bị mất ngón trỏ nên được miễn dịch. Có bốn ngón tay vậy chứ anh Hai đàn vọng cổ nghe mùi lắm. Nhưng một ngày cuối năm 1972, cô gái nhà bên không còn nhờ anh chở ra bến xe nữa. Hôm đó anh xách cây đàn so dây cất giọng cải lương buồn rười rượi trong khi tôi và Sáu Nhỏ ngồi nhìn sang nhà bên cạnh qua tấm lưới mắt cáo nhìn đám đông người đến như ngày lễ cưới. Con nít bu kín ngoài tường gạch xem chú rể người Mỹ bận quân phục vái chào cha mẹ vợ. Nhà bên đang vui còn bên vách lưới rào anh Hai nốc cạn chai đế trắng.

Khi nhắc lại chuyện này, anh Hai Lớn cười cười: “Trái đất tròn, tình cũ không rủ cũng đến. Ngày đó, chị H. theo chồng về Mỹ. Năm 1992 khi anh chồng bệnh chết, chị trở về thăm gia đình, rồi lại nhờ anh chở đi chỗ này chỗ nọ. Anh vẫn còn chạy xe ôm kiếm sống nuôi hai đứa con, bà xã anh đi “bán muối” hồi mấy năm trước cũng do tai nạn xe đò. Anh kể nghề lái xe chở khách trước năm 1972 không nhiều người làm công việc này, tuy vậy kiếm cơm cũng không có dư. Cuộc sống lúc đó còn khó khăn nhưng đời sống sau năm 1975 càng khó khăn hơn, ngược lại anh lại có nhiều mối xe chạy cả ngày. Có ai ngờ thằng xe ôm cuộc đời long đong, chân dép tổ ong lại có ngày theo bà chủ về dinh trở thành ông chủ tiệm Nail. Ai nói xe ôm không ai ôm là trật lất.

Chuyện của anh Hai Lớn có thể chứng minh được nghề chở khách đã hình thành từ khi lính Mỹ có mặt ở VN và tự thân nó phát triển âm thầm liên tục theo nhu cầu đi lại của nhiều người, của nhiều thành phần. Cho dù ngày nay, hầu như ai cũng có xe gắn máy nhưng xe ôm phát triển thành một nghề nghiệp chính thức ở khắp mọi nơi. Sài Gòn bây giờ có dịch vụ xe ôm tính cước, xe ôm UberMOTO, xe ôm Grabbike sử dụng đặt dịch vụ qua điện thoại cầm tay, xem như một bước “văn minh tiến bộ”. Tất nhiên, xe ôm truyền thống bị cạnh tranh không là điều tránh khỏi. Chỉ cần một cái chạm màn hình, là alô xe tới ngay cho dù người gọi ở trong con hẻm ngoằn ngoèo.

 Xe ôm UberMOTO - Nguồn: UberMOTO
Xe ôm UberMOTO
– Nguồn: UberMOTO

 TN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE