Võ Phiến, Một Đời Trăn Trở

Võ Phiến, Một Ðời Trăn Trở” là tác phẩm của Nguyễn Hưng Quốc, do Người Việt Books xuất bản, in tại Hoa Kỳ ngày 28 tháng 10 năm 2015. Theo lời nói đầu của tác giả, “Ðây là ấn bản thứ hai của cuốn Võ Phiến, do nhà xuất bản Văn Nghệ phát hành năm 1996. Dù nhan đề thay đổi một chút, nội dung chính của cuốn sách vẫn như cũ.” [Lời Nói Ðầu – Võ Phiến, Một Ðời Trăn Trở.] Ngoài phần lời nói đầu và phụ lục, quyển sách dày 251 trang này được chia thành 07 chương. Mỗi chương có một chủ đề riêng biệt, chẳng hạn như: “Một Phong Cách, Nhà Lý Luận Văn Học, Nhà Phê Bình Văn Học, Nhà Tạp Luận, Nhà Tùy Bút, Người Viết Truyện, Một Niềm Trăn Trở Không Nguôi.”

Nguyễn Hưng Quốc – một tên tuổi quen thuộc trong lãnh vực phê bình văn học ở hải ngoại. Ông nguyên là chủ bút Tạp Chí Việt [1998-2001], và là đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ. Hiện nay ông là chủ nhiệm Ban Việt Học tại Trường Ðại Học Victoria, Úc Ðại Lợi.

Một người có tên tuổi viết về “Võ Phiến, Một Ðời Trăn Trở” đã giúp độc giả cảm nhận: Trong lãnh vực viết văn, nghề nghiệp và hoàn cảnh sống đúng là có phần nào giới hạn ngòi bút của từng văn sĩ. Nhưng nếu xét ở khía cạnh khác, đây cũng là điều hay. Vì mỗi một nhà văn sẽ cho độc giả thấy được từng khía cạnh xã hội, theo góc nhìn của họ, một điều mà người cầm bút khác không thể nhìn thấy được. Thí dụ như nếu không có một Trần Tế Xương hoạn lộ thất chí, độc giả sẽ không thể có cái nhìn trần trụi về hoàn cảnh xã hội thời của ông.

Riêng Võ Phiến hơi khác hơn quan điểm quen thuộc mà độc giả thường thấy. Văn chương chưa bao giờ là nghề nghiệp của ông. Viết về văn học hay sáng tác đối với Võ Phiến chỉ là nghề tay trái, bởi vì từ trước năm 1975 cho đến khi qua đời, Võ Phiến là công chức. Ông viết trong những ngày lễ nghỉ, trong những giờ giải lao khi ngồi làm việc…Tuy không tự nhận là người cầm bút chuyên nghiệp, nhưng với gần 50 tác phẩm để lại trước khi an giấc ngàn thu, có thể nói năng suất và bản lãnh sáng tác của Võ Phiến không thua kém bất cứ nhà văn nhà thơ chuyên nghiệp nào. Và đặc biệt, một đời trăn trở của ông được hình dung qua nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc đời.

Không phải là nhà văn nhà thơ chuyên nghiệp, chỉ là một công chức cần mẫn làm việc theo thời gian biểu, làm tròn trách nhiệm được giao phó. Vậy thì Võ Phiến – một đời trăn trở những gì? Tác giả Nguyễn Hưng Quốc viết rằng:

“Dù nhìn người như một thể xác hay như một quan hệ xã hội, ở đâu Võ Phiến cũng chỉ bắt gặp một điều: sự nhỏ nhoi, sự yếu ớt. Thân xác con người, dù cực kỳ quan trọng đối với con người, là một cái gì mong manh và dễ hư hỏng biết chừng nào. Trong tác phẩm của các nhà văn khác, chúng ta có thể bắt gặp những nhân vật bệnh tật, nhưng dường như trong tác phẩm của Võ Phiến, chúng ta mới bắt gặp những nhân vật, thật nhiều nhân vật lo lắng một cách thái quá về sức khỏe, thường xuyên bị ám ảnh về bệnh tật, có thể gọi là những người mắc bệnh-sợ-bệnh. Chỉ một cơn gió, một giọt mưa, một cái nhảy mũi, một đêm thao thức…cũng làm họ cuống cuồng. Họ càng chăm sóc thân thể họ, thân thể họ càng tàn tạ dần. Mỗi một tuổi mới đều mang lại một dấu hiệu tàn tạ mới. Bởi vậy, phần lớn nhân vật của Võ Phiến đều thấp thỏm trước năm tháng, đều bị ám ảnh bởi thời gian. Với Hữu, trong Một Mình, thời gian đồng nghĩa với sự mỏi mòn, suy kiệt của thể xác, đồng nghĩa với sự mất dần khả năng giao cảm…Hơn nữa, thời gian còn đồng nghĩa với cái chết…[Trang 181] “Ðã nhỏ nhoi, đã yếu ớt, con người lại bị bao nhiêu là tác động từ bên ngoài. Có những biến động lớn làm thay đổi hẳn con người. Anh Năm Hà trước kia lành đến thế mà bây giờ…Chị Bốn Chìa Vôi trước kia vô tâm đến thế mà bây giờ…Ngay trong cái xóm gò nghèo nàn trong “Về Một Xóm Quê” cũng có cơ man những chuyện bể dâu…” [Trang 182]

Có lẽ những nhân vật được đặt tên trong mỗi một truyện ngắn, mỗi một bài tùy bút của Võ Phiến, chính là những hình ảnh đầy hỉ-nộ-ố-ái-lạc-dục trong bức tranh đời đa dạng, chính là những con người trôi nổi trên sân khấu đời có nhiều khung cảnh và bố cục phức tạp, nên khiến ông phải trăn trở. Bởi vì cũng chỉ là con người ấy, cũng chỉ diện mạo-tên tuổi- chỗ ở ấy, nhưng lúc thế này khi thế khác, biến hóa dị thường. Sự đa nhân cách của một con người như trầm tích biển ẩn giấu thật sâu trong cái tôi của họ, là điều khiến người công chức Võ Phiến trong lúc cầm bút phải chau mày, phải giật mình khi đối diện với những bất ngờ đầy biến động của kiếp phù hoa nhân sinh.

trantro vophien

HNP – 11:03am Thứ Bảy ngày 28 tháng 11 năm 2015

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE