Vài kiểu nhà nơi các vùng sông rạch – Kỳ 3

Mấy năm 1976-1980, chúng tôi có dịp đi qua vài vùng thuộc tỉnh Chương Thiện như làng Hỏa Lựu, Cầu Ðúc Cái Sình, Kinh Năm, ngã ba Nước Trong…, thì nhà cửa vùng này không giàu có như ở sông Láng Thé (Càng Long, Trà Vinh) nhưng cũng có điểm gần giống Trà Vinh là nhà cửa cách xa bờ sông vài công đất, đi ghe xuồng dưới sông thường không thấy nóc nhà vì nhà nhỏ lại khuất sau những rừng dừa nước rậm rạp dọc theo bờ sông chạy dài xuống miệt U Minh. Hồi mấy năm ấy, dường như nhà nào ở vùng này cũng lợp lá, ít thấy nhà ngói, nhà tường; mỗi khi có dịp ghé vô nhà nào thì thấy sau nhà là rẫy khóm chạy mút mắt, những cây bình bát mọc rải rác ở mé rừng, ít ai trồng cây ăn trái ngoại trừ vài nhà có trồng mãng cầu gai tháp với gốc bình bát có trái rất lớn.

nha miensongrach 01

Một ngôi nhà ngói nền đất xưa bên vườn sao cao vút vùng Cái Dầu (Lấp Vò). HÌNH TRẦN NHIẾP

Còn như vùng nước ngập sâu vào tháng Chín, tháng Mười âm lịch ở miệt Vĩnh Hội Ðông (An Phú) mà lại bị một vài trận mưa dông lớn với gió chướng nữa thì nhà cửa gần như muốn tốc nóc và người ta vẫn phải ở những nơi đầu sóng ngọn gió ấy…

Nhắc lại vài kiểu nhà xưa vùng sông rạch không thể không nhắc loại nhà bè trên sông. Hồi đời trước cách nay gần cả trăm năm cũng đã có loại nhà bè này rồi. Trong bút ký của nhà văn Nguyễn Hiến Lê có ghi lại loại nhà bè này nơi vùng Chợ Thủ (Chợ Mới, Long Xuyên) hồi những năm thập niên 1940-1950:

nha miensongrach 01

Nhà nền đất của HT. HÌNH TRẦN NHIẾP

“Tôi rất tiếc không có thì giờ dắt anh đi thăm Chợ Thủ. Miền ấy đất giàu mà cảnh đẹp. Dưới sông, nhà bè chen chúc nhau thành một làng nổi. Sát bờ nước là những vườn dâu xanh ngắt, hoặc những vườn trái cây um tùm trồng dừa, xa-bô-ti, quýt, chuối… Rồi tới một con đường trải đá, suốt ngày xe cộ dập dìu. Hai bên đường nhà sàn san sát, nhìn vào thấy những khung cửi, những quan tơ vàng nuỗn và những cô thợ dệt xinh xắn. (Một quan tơ nặng một kí-lô rưỡi, đủ dệt một hai cây vải)(5)

nha miensongrach 01

nha miensongrach 01

Vài nhà sàn trên mặt nước vào mùa nước ngập trên cánh đồng thuộc làng Vĩnh Hội Đông, An Phú (Châu Đốc). HÌNH THÁI LÝ CHỤP

Ngày nay, loại nhà bè này nhiều nhứt là các bến sông vùng chợ Châu Ðốc, Long Xuyên và các vùng chợ búa sung túc khác mà trên bờ không có chỗ cất nhà người ta làm bè và cất nhà trên các bè ấy để ở và bán buôn luôn thể. Người giàu có tiền nhiều thì làm bè rồi cất nhà trên cái bè ấy đã đành, còn người ít vốn hơn thì làm nhà trên chiếc ghe. Loại ghe tam bản, ghe cui, ghe cà vom… làm nền cho những cái nhà trên ghe. Nhà trên ghe rồi cũng có lối ra vào, có mái hiên và có cả cây cảnh, bàn ông thiên như một cái nhà trên mặt đất vậy!

nha miensongrach 01

Nhà bè vùng Cồn Tiên, Châu Đốc với ruộng rau nhút trên một đầm rộng. HÌNH THÁI LÝ CHỤP

Qua vài kiểu nhà nơi các vùng sông rạch miền Tây cho ta có dịp nhìn lại đời sống cư dân nơi các làng quê ấy để thấy mỗi nơi có mỗi kiểu nhà khác biệt. Dù là nhà lá cột tre nền đất, nhà sàn lót ván trên đất khô hay trên mặt nước, nhà ngói vách bổ kho nơi các vùng giàu có hoặc nhà bè, nhà trên ghe nơi các bến sông … mỗi mỗi đều là tổ ấm của mỗi gia đình. Bởi lẽ bạn đi xa tới đâu, bạn làm bất cứ nghề gì rồi bạn cũng nhớ nhà và bạn cũng phải về nhà của bạn; đặc biệt vào những ngày Tết lại càng hối thúc bạn phải mau mau sớm trở về với mái nhà thân yêu của mình, bởi nơi đó, chẳng những là nơi bạn có chỗ ăn chỗ ở, chỗ ngủ chỗ nghỉ mà nó còn là mái ấm gia đình với biết bao kỷ niệm mà bạn không thể tìm được ở bất cứ nơi nào khác ngoài ngôi nhà của mình! Hơn thế nữa, nếu đó là ngôi nhà của các đấng sinh thành, nơi mà bạn đã được cha mẹ sanh ra và nuôi nấng mình cho tới ngày khôn lớn thì lại càng có nhiều kỷ niệm khắn khít, thiêng liêng hơn nữa! Dòng đời thì cứ trôi, trôi mãi theo thời gian, không biết đến khi nào thì ngừng lại; nhưng kẻ lữ hành khi đôi chân bắt đầu thấm mệt, lúc bấy giờ mái nhà là “bến bờ còn lại” sau cùng!

nha miensongrach 01

Làng nhà bè trên sông vùng Cồn Tiên, Châu Đốc. HÌNH THÁI LÝ CHỤP

nha miensongrach 01

Lấy ghe làm nhà trên kinh Vĩnh Tế (Châu Đốc). HÌNH THÁI LÝ CHỤP

nha miensongrach 01

Lấy ghe làm nhà dưới chân núi Sam (Châu Đốc). HÌNH THÁI LÝ CHỤP

HT – Kinh Xáng Bốn Tổng, ngày 06 tháng 11 năm 2015

Cước chú:

5/ Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười của Nguyễn Hiến Lê (sđd), trang 98.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE