Vài kiểu nhà nơi các vùng sông rạch – Kỳ 2

Hồi đời trước vùng Mặc Cần Dưng (Long Xuyên) vì tới mùa nước ngập thì nước ngập rất sâu nên phần lớn là dân cư ở đây giống như các vùng khác đều cất nhà sàn, ít có nhà nền đất; dường như chỉ có ngôi nhà ngói nền đúc duy nhứt của ông Nhà Lầu là ngôi nhà lớn nhứt. Ngoài ngôi nhà lầu này, ở Mặc Cần Dưng hồi xưa tức khoảng thập niên 1950, có nhiều ngôi nhà sàn ba gian hai chái với mái ngói, vách bổ kho rất đồ sộ. Từ chợ Bình Hòa đi dài vô tới ngã ba Vàm Nha có thể kể vài ngôi nhà tiêu biểu như nhà của thầy Nguyễn Văn Chánh, nguyên Hiệu Trưởng trường Tiểu Học Bổ Túc Bình Hòa, nhà của gia đình bạn Thái Văn Sự, bạn học với tôi hồi học lớp Nhì, lớp Nhứt trường Tiểu Học Bổ Túc Bình Hòa, nhà của ông Xã Cương; vô xóm trong gần cua Vàm Nha có nhà của Thầy Giáo Cầm, nhà của ông thầy Sáu Màu cũng là những nhà sàn khá lớn… Từ Vàm Nha, vô gần chợ Vàm Xáng (xã Cần Ðăng) có xóm nhà sàn của người Miên, họ cất sàn cao khỏi đầu, có thể xay lúa, giã gạo ngay dưới sàn nhà đó được mà không sợ đụng đầu. Có một điểm chung là vùng Mặc Cần Dưng con đường làng chạy cặp theo bờ sông Mặc Cần Dưng vô Tri Tôn, nhà lại cất quay mặt ra đường làng mà đường làng, giống như các làng mạc khác vùng Long Xuyên, Châu Ðốc nhà nào cũng có bến sông với những cây cầu ván bắc từ trên bờ dài xuống tới mé nước để dùng trong việc tắm giặt, hoặc gánh nước lên chứa trong các lu khạp để dùng trong việc nấu nướng ăn uống thường ngày.

ngoi nha xua 01

Nhà sàn nơi bến đò Chợ Cũ (Lấp Vò)HÌNH TRẦN NHIẾP CHỤP

Sau này có dịp đi về Tân Châu, từ Vịnh Ðồn đi lên Vĩnh Xương, nhiều nhà sàn cũng cất sàn cao như vậy. Loại nhà này vừa tránh được nước ngập vào mùa nước lên, còn mùa khô người ta có thể để máy cày dưới sàn nhà hoặc những vật dụng dùng trong các việc rẫy ruộng. Vùng Long Sơn, Long Phú, Phú Lâm thuộc Tân Châu loại nhà sàn, nhà đúc xưa ngày trước khá nhiều, nay thì vì thời gian quá lâu nên mái ngói rêu phong, hư hại nhiều và đến đời sau con cháu sau này đã sửa chữa lại một phần hoặc đập phá hoàn toàn và xây cất lại thành nhà mới nên các kiểu nhà xưa hồi đời trước ngày nay rất hiếm.

ngoi nha xua 01

Nhà ngói xưa nền đất, cửa lá sách vùng Tân Châu.HÌNH TRẦN NHIẾP CHỤP

Nếu bạn đi xuống vùng Lấp Vò (Sa Ðéc) lác đác bạn cũng tìm ra được vài ngôi nhà xưa có tuổi thọ trên trăm năm như nhà ông Hội Ðồng Tự nằm gần vàm rạch Lấp Vò, cách chợ quận không xa lắm; hoặc bạn về hướng Cái Nai (Chợ Mới) (hồi đời trước Cái Nai thuộc Lấp Vò) nhà ngói xưa cũng nhiều. Vùng Sa Ðéc, mặc dù cũng bị cảnh lụt lội vào mùa nước ngập nhưng cư dân ở đây thường có lập vườn cây ăn trái nên nhà cất ngay trên nền vườn, thường là nhà nền đất đắp cao khỏi mực nước ngập hằng năm, ít nhà sàn hơn miệt Long Xuyên, Châu Ðốc.

ngoi nha xua 01

Ngôi nhà ngói xưa ba gian vùng Châu Phong (Tân Châu) cửa đóng kín gần như hoang phế.  – HÌNH TRẦN NHIẾP CHỤP

Ở Trà Vinh, hồi đời xưa, khoảng năm 1928, tác giả Huỳnh Văn Lang có mô tả ngôi nhà sàn bằng gỗ thao lao của song thân ông như sau: “Sàn cao khoảng một thước hai, nhà ba gian rộng 12 thước, gồm một cái sảnh đường sâu 5 thước, cái nhà trên sâu 10 thước, cái nhà giữa 6 thước và cái nhà dưới 8 thước. Ba cái nhà trước lợp ngói âm dương, nhà dưới lợp lá dừa nước chằm. Sau nhà dưới có chuồng gà và chuồng vịt và sàn nước ngay cái xẻo nhỏ, còn chuồng heo thì ở xa sau vựa lúa… Bên hông nhà có một cái giếng sâu, có nước tốt để nấu ăn”(3)

ngoi nha xua 01

 Nhà ngói xưa vùng Long Sơn (Tân Châu).  – HÌNH TRẦN NHIẾP CHỤP

Cũng theo tác giả Huỳnh Văn Lang ở tả ngạn sông Láng Thé với các làng Ðại Phước, Nhị Long và Ðức Mỹ thuộc quận Càng Long (Trà Vinh), nhà cửa ở đó được tác giả kể lại như sau:“Nếu bổ đồng mỗi gia đình trung bình 4 người thì chỉ có trên dưới 2,000 gia đình hay 2,000 nóc nhà là cùng. Nhưng trừ ra chung quanh chợ Dừa Ðỏ và nhứt là họ đạo Công Giáo Bãi Xan, nhà cửa có tập trung, có chợ búa có trường học, kỳ dư thì nhà cửa rất thưa thớt, nhưng không lộ liễu, nóc nhà ẩn hiện trong những khu vườn rất trù phú, có nhiều cây ăn trái, có những cây dừa, cây cau thật cao… Bờ sông gần luôn luôn có rừng dừa nước rậm rạp bảo vệ cho khỏi lở với một ít cây bần cao lớn. Ngồi ghe ngồi thuyền đi dưới sông nhiều khi không thấy nhà cửa, trừ ra những nhà ngói cao lớn của các đại điền chủ.

ngoi nha xua 01

Nhà xưa với mái ngói rêu phong vùng Long Sơn (Tân Châu)HÌNH THÁI LÝ CHỤP

Nhà cửa thường quay mặt ra đường làng, quay lưng ra mé sông. Ðường làng chạy song song dài theo con sông, khá rộng lớn, có thể chạy xe đạp được… Phần nhiều nhà cửa của họ cất trên nền đất là nhà gỗ, nóc nhà và vách nhà đều bằng lá chằm hay lá xé dừa nước, khá giả thì vách gỗ xẻ và một số ít nhà ngói nhỏ và thấp lè tè vách gỗ, nền gạch tàu, không nền đúc, không vách gạch. Giữa những nhà lá nhà gỗ nổi lên ba nhóm nhà ngói vách gạch nền đúc, có nhà còn có hàng rào sắt cổng sắt như nhà quan chức ở quận lỵ hay tỉnh lỵ. Những nhà ngói nền đúc nầy lại có tính cách phô trương nên thường quay mặt ra sông, ghe thuyền qua lại đều trầm trồ khen phục.”(4)

ngoi nha xua 01

Nhà sàn vùng Kinh Cũ (Kinh Vĩnh An Hà, Tân Châu) với những cây cầu ở mỗi bến sông.  – HÌNH TRẦN NHIẾP CHỤP

 HT

Chú thích

3/ Trích trong “Ký Ức Huỳng Văn Lang, tập I, do tác giả xuất bản, Hoa Kỳ, năm 2011, trang 20.

4/ Ký ức Huỳnh Văn Lang, sđd, trang 41.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE