Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong

Những năm đầu trung học, trí óc còn mơ mộng lòng còn trong sáng, tôi đặc biệt mê bài “Bên Kia Sông Đuống” của Hoàng Cầm.

tranh dongho 01

Làng tranh Đông Hồ ngày nay (NGUON CINET.VN)

Em ơi buồn mà chi

Anh đưa em về bên kia Sông Đuống

Ngày xưa cát trắng phẳng lì…

 

Bên kia sông Đuống

Quê hương ta lúa nếp thơm nồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp

Vâng, yêu bài thơ và yêu luôn nếp tranh Đông Hồ với đàn lợn và đám cưới chuột. Cho nên lòng buồn bã xiết bao khi đọc

Mẹ con đàn lợn âm dương

Chia lìa đôi ngã

Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã

Nay chẳng biết về đâu

Biết bao cảm xúc do tranh Đông Hồ trên giấy và trong thơ gợi dậy trong tôi và đi cùng tôi qua suốt cuộc hành trình nhân sinh và lịch sử. Giờ đây, nơi quê người Tết sắp về, lòng bồi hồi tưởng nhớ muốn gợi lại đôi nét về tranh Đông Hồ bèn lục tìm trong ký ức và trên không gian ảo. May thay cũng thấy lại được một vài bóng ảnh của vùng đất quê nhà và hồn dân tộc.

tranh dongho 01

Vinh hoa Phú quý

Nói tới tranh Đông Hồ không thể không nhắc tới vùng Kinh Bắc. Thật vậy, Kinh Bắc là cái nôi sản sinh ra những làn điệu quan họ mượt mà, những ngôi đình làng cổ kính, những làng nghề rất nổi tiếng, trong đó có làng Đông Hồ .

Tranh Đông Hồ -còn gọi là tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ- hấp dẫn, độc đáo ở màu sắc, bố cục, khuôn hình. Với những chất liệu hoàn toàn tự nhiên, tranh Đông Hồ có màu sắc gần gũi, ấm áp rất đặc biệt mà có lẽ chỉ riêng Việt Nam mới có. Chỉ với 4 màu cơ bản: đen, vàng, đỏ, xanh, các nghệ nhân vẫn làm nên những bức tranh hết sức sống động, hài hòa và vô cùng độc đáo.

tranh dongho 01

Chuẩn bị màu in (NGUỒN CITINEWS.NET)

Ngoài các đặc điểm về đường nét và bố cục, như đã nói nét dân gian của tranh Đông Hồ còn nằm ở màu sắc và đặc biệt chất liệu giấy in. Giấy in tranh Đông Hồ được sử dụng là giấy điệp: người ta nghiền nát vỏ con điệp, một loại sò vỏ mỏng ở biển, trộn với hồ (hồ được nấu từ bột gạo tẻ, hoặc gạo nếp, có khi nấu bằng bột sắn) rồi dùng chổi lá thông quét lên mặt giấy dó. Chổi lá thông tạo nên những ganh chạy theo đường quét và vỏ điệp tự nhiên cho màu trắng với ánh lấp lánh những mảnh điệp nhỏ dưới ánh sáng. Màu sắc sử dụng trong tranh là màu tự nhiên từ cây cỏ như đen (than xoan hay than lá tre), xanh (gỉ đồng, lá chàm), vàng (hoa hòe), đỏ (sỏi son, gỗ vang)…

Tranh Đông Hồ có sức sống lâu bền và sức cuốn hút đặc biệt với nhiều thế hệ người Việt Nam cũng như du khách nước ngoài bởi những đề tài trên tranh phản ánh đậm chất cuộc sống mộc mạc, giản dị, gần gũi, gắn liền với văn hóa người Việt. Đó là hình ảnh những đàn lợn, đàn gà với đám cưới chuột, hình ảnh những cô thiếu nữ hứng dừa hay độc đáo với cảnh đánh ghen của đôi vợ chồng trẻ…

Trước kia tranh được bán ra chủ yếu phục vụ cho dịp Tết Nguyên Đán, người dân nông thôn mua tranh về dán trên tường, hết năm lại lột bỏ, dùng tranh mới. Tranh Tết từ lâu đã trở thành một tập quán, một thú chơi của người dân Việt Nam. Không chỉ kẻ có tiền mới chơi tranh, người ít tiền cũng có thể chơi tranh. Nó là một phần không thể thiếu trong không gian của ngày Tết cổ truyền xưa kia.

Và ta thấy rõ: Tranh Tết là một phần hồn Việt trong lành, nhân hậu và đồng thời cũng là nơi lưu giữ những giá trị tâm linh sâu sắc. Những màu sắc rực rỡ như khơi gợi nên cảm giác mới mẻ ấm cúng rộn rã sắc xuân trong mỗi gia đình của người Việt.

tranh dongho 01

Làm tranh (ẢNH HOTDEALS.VN)

Điều này còn liên quan trực tiếp đến thú chơi tranh của người xưa và nhu cầu trang trí nhà cửa sao cho hài hòa. Đối với nông thôn, các gia đình nghèo, nhà tranh vách đất, thì việc mua một tờ tranh nhỏ với giá phải chăng là điều hoàn toàn có thể. Cái khổ tranh bằng lá mít cũng rất thích hợp để có thể dán bất cứ đâu trong nhà mang lại một không khí vui tươi rộn rã. Còn đối với người thị thành, việc treo tranh, chơi tranh không đơn giản là chơi cho có không khí Tết, mà bức tranh còn đồng thời là vật trang trí để kiến tạo nên được một không gian sang trọng và quý phái. Nó còn chứng tỏ được gu thẩm mỹ của chủ nhà hay thậm chí cái lễ giáo gia phong của gia đình. Như giữa những bộ bàn ghế giả cổ với gam màu nâu sồng chạm trổ cầu kỳ, một bức tranh lớn với những màu phẩm rực rỡ khiến cho không gian phòng khách như được điểm xuyết để trở nên rạng rỡ.

Các đề tài trong tranh Đông Hồ cũng vô cùng phong phú. Tuy nhiên là tranh treo Tết thì nội dung bao giờ cũng là cầu chúc cho những gì tốt đẹp nhất. Chúng là sự thể hiện của ước vọng hay lời cầu chúc cho gia chủ một năm mới sung túc đầy đủ. Các bức như Tiến Tài, Tiến Lộc, thường được dán ở cổng như muốn mời gọi thần tài đến nhà.

tranh dongho 01

Đàn lợn

tranh dongho 01

Đám cưới chuột

tranh dongho 01

Sới vật

Những ngày trước Tết, người Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh) mang tranh đi bán khắp nơi, người khắp nơi về đây cất tranh. Tất cả tạo thành một nếp sinh hoạt đặc trưng, hiền hòa và ít nhiều mang màu sắc lễ hội.

Nhưng có một thực trạng hiện nay đó là do tính thương mại hóa, làng tranh Đông Hồ không còn giữ được những nét đặc trưng vốn có của nó.

Đến với chợ tranh Đông Hồ bây giờ, người ta không còn được thấy cảnh tấp nập bán mua, cũng không còn cảnh người người, nhà nhà ưa chuộng tranh Đông Hồ như ngày xưa nữa. Các thế hệ sau cũng ít muốn học và theo nghề tranh truyền thống của cha ông vì quá vất vả mà lại ít lợi nhuận. Du khách đến làng tranh bây giờ còn thấy những tấm biển quảng cáo như: “Tại đây chuyên làm ôtô, xe máy đẹp”, “Nhận làm vàng mã”… đang khiến người ta quên đi một dòng tranh dân gian nổi tiếng vùng Kinh Bắc.

tranh dongho 01

Các em xem tranh (ẢNH CITINEWS.NET)

Một nhà báo, chị Thu Huyền gần đây đi thăm làng tranh Đông Hồ ghi nhận: Chị Thảo – chủ cửa hàng làm vàng mã cho biết: “Chúng tôi cũng mới chuyển từ làm tranh sang làm nghề này. Làm tranh Đông Hồ bây giờ không còn thịnh hành như ngày xưa nữa, công sức mình bỏ ra thì nhiều nhưng lợi nhuận thu được thì thấp”.

Ông Hùng – người làm tranh ở làng Đông Hồ nói: “Vào những dịp lễ Tết, hội hè thì du khách đến mua tranh cũng khá đông. Còn lại vào những ngày bình thường thì bán được ít. Do vậy nhiều người cũng kiếm thêm nghề phụ để làm vào những lúc rảnh rỗi”.

Chị Thu Huyền kết thúc bài viết: Mặc dù gần đây cũng đã có nhiều dự án khôi phục lại làng nghề, phát triển du lịch làng nghề truyền thống song làng tranh Đông Hồ vẫn chưa thực sự được quan tâm đầu tư để phát triển. Hy vọng trong tương lai gần, cùng với các làng nghề truyền thống khác trên cả nước, làng tranh Đông Hồ sẽ tìm lại được vị trí vốn có của mình và ngày càng phát triển, làm giàu thêm cho nền văn hoá đậm đà bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Đúng rồi, tranh Đông Hồ là nét văn hóa đặc trưng của một vùng đất vùng trời. Nó đã sống cùng với dân tộc ta và mang vẻ đẹp tâm linh không nơi nào có. Lẽ nào ta không giữ gìn và phát triển nó cho những thế hệ về sau. Mong lắm thay.

tranh dongho 01

Vespa trang trí tranh Đông Hồ (ẢNH MINH THỦY)

SK

(theo tin Internet)

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE