Trầm cảm

Thưa bác sĩ,

Xin bác sĩ cho biết dấu hiệu của bệnh trầm cảm ở người cao tuổi

Rất cảm ơn bác sĩ.

Lê Thị Vĩnh

Đáp: Trầm cảm là một bệnh thường thấy ở người tuổi cao, nhưng ít được chú ý và xác định để điều trị. Lý do là người cao tuổi đôi khi không nhận mình có vấn đề, hoặc vì triệu chứng bệnh không rõ rệt.

Trầm cảm không phải là sự thay đổi bình thường của tuổi già như nhiều người nghĩ mà cũng không phải chỉ là triệu chứng của các bệnh về thể chất. Bệnh trầm cảm ở người già có một sắc thái, nguyên nhân riêng biệt.

Mỗi năm có từ 5 đến 10% người già được chữa ở phòng mạch bác sĩ gia đình vì trầm cảm. Tỷ lệ người già sống ở viện dưỡng lão bị trầm cảm lên đến 15%.

Ở tuổi dưới 65, nữ giới bị trầm cảm nhiều hơn nam giới, nhưng sau tuổi đó, tỷ lệ gần như nhau vì số người nam bị bệnh tăng lên.

Nữ giới hay bị trầm cảm hơn nam giới, với tỷ lệ 2/1. Một số giải thích cho là nữ giới hay gặp các nghịch cảnh, bạo hành cũng như thường có những nhận thức tiêu cực, kém tự tin. Họ thường ứng phó bằng sự suy tư về nỗi buồn của mình, trong khi người nam tìm cách giải quyết hoặc quên đi.

Trái với tin tưởng của nhiều người, kích thích tố nữ không là nguy cơ của trầm cảm phụ nữ, nhất là vào tuổi mãn kinh khi estrogen giảm thiểu. 

Những dấu hiệu của bệnh trầm cảm

Mặc dù có sự khác biệt về tỷ lệ trầm cảm giữa nam và nữ, nhưng các dấu hiệu không khác biệt mấy. Nếu có khác thì chỉ ở việc người nữ hay có các triệu chứng thể xác như là mệt mỏi, mất ngủ, kém ăn và lo âu trước khi trầm cảm hơn là ở nam giới.

1. Thay đổi về cảm xúc

Ðây là thay đổi về khả năng cảm thấy của người bệnh. Ðể cho chính xác, các thay đổi này cần được so sánh với cảm giác trước khi lâm bệnh.

Cảm xúc thông thường nhất là sự buồn bã. Nó xảy ra mỗi ngày, kéo dài cả tuần lễ, khiến cho người bệnh không thiết tha gì tới bản thân cũng như mọi sự việc chung quanh. Cảm xúc bao trùm và lan tràn trong tâm tư người bệnh. Họ không thấy thỏa mãn với cuộc sống vì những lý do mơ hồ như kém sức khoẻ, thiếu hụt tài chánh, đơn côi cảnh góa bụa. Những thích thú thường lệ đều mất đi. Người ham đọc sách sẽ không còn hứng thú, đánh bài tiêu khiển với bạn bè cũng bỏ. Ăn uống, tình dục lơ là. Họ tránh giao du với bạn bè, thân thuộc, chỉ thích ở một mình. Ðôi khi họ lại thấy trống trải và muốn khóc. Nhiều người rơi vào tình trạng lo âu với nội tâm bất an, sợ hãi nguy hiểm có thể xảy ra hoặc trở nên cáu kỉnh, gắt gỏng với mọi người.

2. Thay đổi về nhận thức

Theo bác sĩ tâm thần AT Beck, có đến 81% người bệnh trở nên kém tự tin, bi quan, tự trách mình bất lực, thất bại, nghi ngờ khả năng mình.

Vì trầm cảm, người già thường nói là tương lai ảm đạm, không còn lý do gì để sống. Họ cũng có những ảo tưởng cho là mình bị người khác hành hạ vì mình tội lỗi hay bất xứng; có những ảo giác như nghe tiếng nói đâu đó quở mắng họ đã phạm nhiều khuyết điểm. Họ kém tập trung trong việc làm, đọc sách báo, coi truyền hình; rất hay quên, làm việc gì xong phải coi đi coi lại hai ba lần. Họ cũng hay tư lự, ngẫm nghĩ vu vơ về mọi sự  việc trên đời.

3. Thay đổi về thể chất

Thay đổi này rất quan trọng vì luôn luôn xảy ra ở người trầm cảm cao tuổi. Những triệu chứng thông thường nhất gồm có:

a. Rối loạn giấc ngủ

Có tới 36% bệnh nhân bị rối loạn về giấc ngủ. Nhiều ngưòi than phiền nằm trằn trọc, trở mình qua lại mà không vào giấc ngủ được hoặc thức giấc giữa khuya vì ác mộng rồi không sao ngủ lại được.

Ða số người cao tuổi thường dậy sớm, từ bốn năm giờ sáng rồi nằm nghĩ mung lung, thức luôn cho tới sáng.

Một số nhỏ bệnh nhân lại ngủ li bì.

b. Mệt mỏi

Khoảng 34% bệnh nhân than phiền mệt mỏi, rã rời, không còn sinh lực. 29% bị chóng mặt thường xuyên.

c. Ăn mất ngon

Khoảng 29% bệnh nhân ăn mất ngon do đó bị xuống cân.

d. Giảm tình dục

Ước muốn và khả năng hoàn tất tình dục giảm, gây vài xáo trộn trong tình vợ chồng. Lão ông hay bị rối loạn cương dương.

e. Ngoài ra, người cao tuổi bị trầm cảm thường hay có những than phiền mơ hồ như nhức đầu, đau lưng, đau bụng, táo bón, miệng khô buồn nôn, khó thở, đau ngực, ăn không tiêu.

4. Thay đổi về tác phong, dáng điệu

Người trầm cảm thường có nét mặt rất buồn, bước đi chậm chạp, kéo lê bàn chân, lưng khom khom, mắt nhìn xuống đất.

Quần áo lôi thôi, lếch thếch. Nói năng chậm, đôi khi buồn chẳng muốn mở miệng, ai gọi chẳng muốn trả lời.

Có người đứng ngồi không yên, bồn chồn, đi tới đi lui, ngón tay luôn cử động, xoắn vào nhau.

Về ăn uống thì “sầu riêng cơm chẳng buồn ăn, đã bưng lấy bát, lại dằn xuống mâm ”, không muốn nhai, không muốn nuốt.

Xin bác sĩ cho biết các điều trị của bịnh trầm cảm.

Cám ơn BS.

Lê Thị Vĩnh

Điều trị

Khi được xác định bị bệnh trầm cảm không có nghĩa là ta phải sống trong vòng khổ lụy suốt đời.

Thực vậy, với điều trị đúng lúc, đúng thuốc, với lời khuyên giải, hỗ trợ, nhiều người khỏi và trở lại với nếp sống bình thường.

Hiện nay đã có nhiều phương thức để điều trị trầm cảm rất hữu hiệu bao gồm sự phối hợp giữa dược phẩm, tâm lý trị liệu, trị liệu theo nhóm, trị liệu gia đình, góp ý giải quyết các vấn đề về xã hội. Ðiều quan trọng hơn cả là sự hợp tác của bệnh nhân với thầy thuốc cũng như sự hỗ trợ của gia đình,

Cho nên khi thấy mình có năm trong những dấu hiệu sau đây thì nên tham khảo bác sĩ:

  1. Buồn suốt ngày;
  2. Mất hứng thú sinh hoạt, tiêu khiển;
  3. Thay đổi khẩu vị với ăn nhiều, ăn ít;
  4. Mất ngủ hay ngủ quá nhiều; trở nên lo lắng bồn chồn;
  5. Luôn luôn mệt mỏi, không sinh lực; cảm thấy bất lực, vô dụng;
  6. Kém tập trung, kém trí nhớ;
  7. Thường hay nghĩ tới cái chết.

Ðể được giúp đỡ, thuốc thang trị liệu cho cuộc đời trở lại tươi vui hơn ngõ hầu an hưởng Tuổi Vàng mà Thượng Ðế đã ban cho.

NYD

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY