Tôi có biết gì đâu

Cả hai đều tên Hương.

Bà Nguyễn Thị Hương, công dân Úc, năm ngoái bị một tòa án tại Việt Nam tuyên án tử hình. Trong hành lí chuẩn bị bay về Úc của bà có 36 bánh Shinzui Skin Lightening Soap nhân bạch phiến, tổng cộng 1,6 kg. Bà cụ 73 tuổi này một mực khai rằng mình có biết ma túy gì đâu, tưởng là xà bông, người ta tặng thì đem về dùng.

Bà Nguyễn Thị Hương
Bà Nguyễn Thị Hương

Cô Đoàn Thị Hương, công dân Việt Nam, năm nay sắp phải ra tòa đại hình ở Malaysia. Chính khách Bắc Triều Tiên Kim Chính Nam bỗng chết khi cô và một cô khác ra tay ngọt. Cô gái 28 tuổi này một mực khai rằng mình có biết mưu sát gì đâu, tưởng là một trò đùa, người ta bày thì chơi.

Cô Đoàn Thị Hương
Cô Đoàn Thị Hương

Dư luận không quan tâm đến Hương thứ nhất. Việt kiều đoạt giải là chuyện sôi nổi vì hiếm hoi. Việt kiều buôn lậu, lừa đảo và dính ma túy – nhất là Việt kiều Úc – thì chẳng ai để ý vì quá nhàm. Không ai đặt câu hỏi, nhà nước Úc có tận tình can thiệp cho bà? Các luật sư và tổ chức nhân quyền Úc có sốt sắng sang Việt Nam hỗ trợ? Truyền thông Úc có ồn ào trách móc chính phủ Úc không bảo vệ nổi công dân nước mình? Điều gì khiến tấm hộ chiếu Úc của bà ở Việt Nam cũng như của khá nhiều công dân Úc gốc Việt đã bị án tử ở quê hương khác tấm hộ chiếu Úc của Nguyễn Tường Vân ở Singapore?

Với Hương thứ hai, dư luận đi theo một hướng khá bất ngờ. Không có gì chung với hình ảnh thường được quảng bá về người phụ nữ Việt Nam dịu dàng đảm đang, dâng hiến cả trái tim và màng trinh của mình cho gia đình và Tổ quốc, cô gái này có vẻ khớp với hình dung phổ biến của xã hội về những thiếu nữ kiếm sống trong ngành “dịch vụ giải trí” thời toàn cầu hóa, tên dân dã huỵch toẹt là “cave xuyên quốc gia”. Song trước tòa, với gương mặt nhầu và thân hình mảnh mai dưới lớp áo giáp chống đạn, trên nền một vụ bê bối chính trị tầm quốc tế thêu dệt bởi những tình tiết đầy uẩn khúc, cộng thêm sự bất mãn thường trực của nhiều người Việt với chính quyền nước mình, cô bỗng trở thành một khắc họa ấn tượng về thân phận cá nhân giữa dòng thời cuộc. Chưa đến mức thống thiết như “Giải cứu binh nhì Ryan”, song làn sóng cảm thông với cô từ mạng xã hội đã nhanh chóng tràn vào truyền thông chính thống và cuốn cả chính quyền vào cuộc, một chính quyền chưa bao giờ phải nghĩ đến chuyện chăm sóc thể diện của mình trước quốc dân, bởi luôn cầm chắc 99,99 % phiếu bầu. Ở một xã hội vừa giáo điều và bảo thủ song cũng vừa khinh suất và mất phương hướng trong ứng xử với những hành vi nguy hiểm cho cộng đồng, phong trào “Giải cứu Đoàn Thị Hương” là một hiện tượng đáng suy nghĩ.

Hiện diện khác nhau như vậy trong dư luận, song họ không chỉ chung nhau một cái tên. Hương thứ nhất rõ ràng không phải là một bà trùm ma túy, bà cụ này chắc không phân biệt được bột giặt và heroin. Hương thứ hai không phải là một nàng Mata Hari dự thi Vietnam Idol. Cô gái này chắc không rõ vì sao Triều Tiên lắm tên thế, lúc thì Hàn Quốc, lúc thì Bắc Hàn, lúc thì Nam Hàn. Họ là những vật thí điển hình của tội phạm. Ngoài sự nhẹ dạ không thể tin nổi của kiếp người và những động cơ quá tầm thường cho một hành vi quá bất thường, họ, những tấm bia đỡ đạn cho kẻ khác, đều vô tình hay cố tình đứng sau một lá chắn khác: lá chắn của vô tri và ngu muội.

“Tôi có biết gì đâu”, câu cửa miệng ấy tôi đã nghe không đếm xuể trong hơn hai mươi năm qua ở Đức và lần nào cũng vậy, tôi bối rối khó tả. Đằng sau câu thần chú đó có thể là tất cả. Một tài nguyên mênh mông cho sự vô lương khai thác. Sự cọ sát đầy kịch tính của hai hệ tư duy và thực tiễn luật pháp khác nhau, với những độ chênh đáng kể trong quan niệm về công lý. Sự thách thức vô hạn những giới hạn ràng buộc của một nhà nước pháp quyền (Rechtsstaat). Hay đơn giản và trên hết: một con người với một thân phận không lặp lại.

Hãy lấy ngành hoạt động bất hợp pháp lâu đời, kinh điển và nổi tiếng nhất của người Việt ở Đức làm ví dụ: ngành buôn bán thuốc lá lậu.

Từ lúc lọt qua biên giới Đức chủ yếu qua ngả Ba Lan và Tiệp đến lúc gắn trên môi những người Đức hoặc thất nghiệp hoặc có thu nhập thấp chủ yếu ở các bang thuộc Đông Đức cũ, đặc biệt ở Đông Berlin, những điếu thuốc đểu, còn gọi là thuốc chuột vì chất lượng khủng khiếp, dán nhãn những thương hiệu nổi tiếng, sản xuất trong những công xưởng mờ ám ở Trung Quốc, Nga và Đông Âu, nằm trọn trong vòng kiểm soát của người Việt. Không có mạng lưới hậu cần và bán lẻ, thuần túy vận hành theo các nguyên tắc du kích của chợ đen song vô cùng hữu hiệu của người Việt, thị trường thuốc lá lậu ở Đức sẽ tức khắc sụp đổ. Về nhân sự, nó bao trùm từ những người bán thuê – phần lớn do các đường dây đưa chui vào Đức, thời giá hiện tại tùy tiện nghi và gói bảo đảm có thể đến 20 ngàn dollar – đến chủ thuốc và chủ các điểm bán – phần nhiều đã kịp mua giấy tờ lưu trú và trở thành những ông bà chủ kinh doanh nhỏ – lên đến hàng ngàn người. Về lao động, nó không cần một hãng môi giới việc làm nào để tổ chức uyển chuyển hàng loạt phân khúc tỉ mỉ: người bán dặm, người bán chọc, người bán thuê theo ngày, người bán thuê theo tuần, người bán thuê theo tháng, người đứng bán, người tiếp thuốc, người ra thuốc, người cõng đồ, người đổ hàng, người giao phỏm, người làm kho, người làm cầu, người đi cướp “khau”, người đi dựng “khau”, người đi thu, người chạy mối,… chưa kể hệ thống vệ tinh cung cấp các dịch vụ chui, từ nhà ở, chăm sóc sức khỏe đến đầu tư, tiếp nhận và rửa nguồn tiền đều đặn sinh ra từ đó. Để hình dung: năm 2016, nhà nước Đức thiệt hại khoảng 1,5 tỉ dollar tiền thuế thất thoát từ thị trường thuốc lá lậu.

Hải quan Đức tịch thu thuốc lá lậu tại Hamburg, Đức, năm 2014. - nguồn vosizneias.com
Hải quan Đức tịch thu thuốc lá lậu tại Hamburg, Đức, năm 2014. – nguồn vosizneias.com

Song mỗi con người nhỏ bé trong guồng máy tội phạm quy mô ấy, cũng thường mang gương mặt nhầu nhĩ tuy không phải mặc áo chống đạn trước tòa, dường như đều có cái lý của mình khi niệm chú “Tôi có biết gì đâu”. Tôi có biết gì đâu, thấy họ thế thì mình thế. Tôi có biết gì đâu, thấy họ mua thì mình bán. Tôi có biết gì đâu, thấy họ bảo ra đứng thì mình đứng. Tôi có biết gì đâu, thấy họ bảo đi cõng thì mình cõng. Tôi có biết gì đâu, thấy họ đưa thì mình cầm. Tôi có biết gì đâu, thấy họ đào hầm thì mình đào hầm. Tôi có biết gì đâu, thấy họ chạy chó thì mình chạy chó. Chó, là biệt hiệu dành cho cảnh sát. Có lần tôi van vỉ một cậu bé mặt mũi sáng sủa: Thôi đi cháu ơi, thấy họ bảo ăn cứt thì mình cũng ăn à! Cậu bé tỉnh khô: Ăn chứ cô! Ăn cứt mà ẻ ra tiền cháu ăn liền. Tất nhiên không có bộ luật nào phạt tội ăn cứt, song khả năng bước qua những làn ranh tệ nhất của con người quả là vô cùng.

Một Hương tiếp tay gieo cái chết trắng. Một Hương tiếp tay cho cái chết độc dược đen sì. Những Hương Việt không biết gì, ngây thơ như sự vô tri và ngu muội. Họ có biết gì đâu, khi bước qua những làn ranh tệ nhất.

12/3/2017

P.T.H.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE