Tòa Trọng tài Thường trực

Nhiều tháng qua, đặc biệt là tuần rồi, cả thế giới đều hướng về Den Haag, nơi có trụ sở Tòa Trọng tài Thường trực, để chờ nghe phán quyết của Tòa này về vụ tranh chấp giữa Philippines với Trung Quốc. Xin được tìm hiểu sơ lược về Tòa này và sự khác biệt của Tòa với một số tổ chức quốc tế khác cũng mang tên Tòa án.

The Peace Palace, International Court of Justice, in The Hague, Holland
The Peace Palace, International Court of Justice, in The Hague, Holland

Tòa Trọng tài Thường trực (Permanent Court of Arbitration – viết tắt là PCA)

Là một tổ chức liên chính phủ, trụ sở đặt tại Den Haag nước Hà Lan. PCA không phải là một tòa án theo nghĩa thông thường, mà đúng hơn, là một tổ chức các tòa án trọng tài nhằm mục đích giải quyết những xung đột, những tranh chấp xuất phát từ các hiệp ước quốc tế, giữa các quốc gia thành viên, các tổ chức liên chính phủ, và ngay cả các phe phái tư nhân.

Các vụ việc giải quyết thường là những vấn đề luật pháp liên quan đến chủ quyền, biên giới lục địa và lãnh hải, nhân quyền, đầu tư quốc tế, thương mại quốc tế hoặc địa phương.

Tòa được thành lập năm 1899 tại Hội nghị Hòa bình Hague đầu tiên (first Hague Peace Conference), và thực ra có tới hai công ước: năm 1899 và 1907. Điện Hòa bình được xây cất năm 1913 làm trụ sở cho Tòa, với ngân khoản tài trợ của Andrew Carnegie, được mệnh danh là ông vua thép người Mỹ. Từ năm 1922, trong ngôi nhà này cũng đặt trụ sở riêng cho Tòa án Thường trực Công lý Quốc tế, sau này (1946) được đổi tên thành Tòa án Công lý Quốc tế.

Các nước tham gia: Tính đến tháng Ba năm 2016, có 119 nước tham gia tổ chức quốc tế này.

Trung Quốc tham gia công ước 1899 ngày 21/11/1904 và công ước 1907 ngày 26/1/1910, còn Philippines chỉ mới tham gia công ước 1907 ngày 14/7/2010.

PCA-01

Khác biệt với một số tổ chức khác

Đừng lầm lộn Tòa Trọng tài Thường trực với các tổ chức sau:

– Toà án Công lý Quốc tế (tiếng Anh: International Court of Justice –  viết tắt: ICJ) là một phân ban trực thuộc Liên Hiệp Quốc, được thành lập vào năm 1945 với tiền thân là Toà án Thường trực Công lý Quốc tế (Permanent Court of International Justice) có từ năm 1922. Tòa nhận hồ sơ, thụ lý và giải quyết những tranh chấp giữa các quốc gia thành viên liên hệ, làm cố vấn pháp luật cho Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc và Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, và các ủy ban khác trực thuộc Liên Hiệp Quốc.

Tòa án Công lý Quốc tế cũng được đặt trong cùng một tòa nhà là Cung điện Hòa bình ở Den Hagg, Hà Lan.

– Tòa án Hình sự Quốc tế  (tiếng Anh: International Criminal Court, tiếng Pháp: Cour Pénale Internationale; viết tắt: ICC hoặc ICCt) là một tòa án thường trực để truy tố những cá nhân phạm tội ác diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh, và tội ác xâm lược.

Tòa ra đời ngày 01 tháng 7 năm 2002. Trụ sở chính thức của tòa án đặt ở Den Haag, Hà Lan, nhưng các tố tụng hình sự của tòa có thể diễn ra bất cứ nơi nào.

Một số phán quyết điển hình

– 12 tháng 7 năm 2016: Tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines về đường 9 đoạn ở Biển Đông

– 18 tháng 3 năm 2015: Tranh chấp giữa Mauritius với Vương quốc Anh về vùng biển quần đảo Chagos

– 18 tháng 7 năm 2014: Tranh chấp giữa cổ đông Yokos với Liên bang Nga

– Năm 2014: Tranh chấp biên giới trên vịnh Bengal giữa Bangladesh và Ấn Độ

Den Haag – người Việt quen gọi là La Hay dựa theo âm tên tiếng Pháp của thành phố này (La Haye). Tên bằng tiếng Anh là The Hague.

Là thành phố lớn thứ ba ở Hà Lan sau Amsterdam và Rotterdam, Den Haag nằm ở miền tây nước này, rộng khoảng 100 km vuông, cũng là nơi đặt trụ sở của Chính phủ Hà Lan, nhưng lại không phải là thủ đô chính thức. Thủ phủ của Hà Lan là Amsterdam.

 

SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY