Thương mại hóa thể thao đại học

Với kỳ chiêu mộ cầu thủ NFL Draft 2016 đã kết thúc, sau những năm tháng hàn vi thời sinh viên chơi banh bầu dục tự nguyện, hằng trăm cựu cầu thủ đại học sẽ trở thành lực sĩ nhà nghề với mức lương tối thiểu cho năm đầu là $450,000. Riêng các cầu thủ vượt trội, được chọn sớm Top Pick sẽ ký những hợp đồng tiền lương lên đến hàng 7 con số.

thuong-mai-hoa-the-thao-dai-hoc3
Một trận banh rổ sinh viên trong khuôn khổ tranh tài thể thao đại học NCAA. Ảnh acc.blogs.starnewsonline.com

Chủ công Jared Goff là người thắng cuộc rõ ràng nhất. Mới hôm nào là chàng sinh viên 21 tuổi chơi cho đội banh bầu dục California Golden Bears thuộc Đại Học University of California – Berkeley, nay được đội Los Angeles Rams chiêu mộ với phiếu chọn lựa đầu tiên #1 Overall Pick, dự báo Jared Goff sẽ được mời gọi hợp đồng 4 năm có thể đến $28 triệu, bao gồm $18 triệu tiền thưởng ký hợp đồng. Chưa kể trước đó hãng Nike cũng đã mau lẹ ký hợp đồng quảng cáo với anh. Những thực tế này xác nhận mãnh lực tài chánh ngày càng tăng trong làng thể thao sinh viên. Hiệp Hội Thể Thao Đại Học Quốc Gia (National Collegiate Athletic Association hay NCAA), khuôn khổ tranh tài thể thao sinh viên lớn nhất nước mỗi năm thu về hằng trăm triệu Mỹ Kim từ tiền bản quyền TV, quảng cáo, và các lợi nhuận khác. Chỉ trong năm 2014, NCAA đạt doanh số $753.5 triệu. Phần các trường đại học cũng hưởng lợi từ tiền bán vé, vật dụng thể thao, kỷ niệm chương, và nhiều loại đóng góp tự nguyện khác. Những trường đại học lớn thường có hợp đồng độc quyền với các hãng cung cấp vật dụng hay trang phục thể thao. Đơn cử ĐH University of Notre Dame thu $6.3 triệu mỗi trận banh bầu dục trên sân nhà nhờ hợp đồng TV độc quyền. Mới giữa tháng 3 năm nay, sau gần 10 tháng thương thảo, cuối cùng ĐH University of Michigan chịu ký kết hợp đồng 11 năm với hiệu Nike trị giá $127.12 triệu–$53.52 triệu trả dần, $56.8 triệu thông qua cung cấp trang phục hiệu Nike cho toàn bộ chương trình thể thao của nhà trường, và thêm $12 triệu tiền bonus ký hợp đồng.

thuong-mai-hoa-the-thao-dai-hoc1
Hình ảnh tiền vệ Brandi Chastain cởi phăng áo ăn mừng chiến thắng của đội nữ Hoa Kỳ tại kỳ World Cup 1999 có thể nói đã trở thành một loại biểu tượng của làng thể thao Hoa Kỳ, cách riêng cho nữ giới. Thời sinh viên, Chastain chơi cho đội banh ĐH Santa Clara University (California). Ảnh www.gettyimages.com

Một khoản thu nhập không nhỏ khác đến từ tiền vé vào cửa dự xem các cuộc tranh hùng thể thao đại học. Vé xem banh rổ đại học giá từ $5 đến $500 (banh rổ nhà nghề NBA trung bình $95/vé). Vé xem banh bầu dục đại hạ giá từ $100 đến $3,000 tùy đội, tùy trường, tùy trận. Trận banh hằng năm giữa một trong những cặp kỳ phùng địch thủ đại học khét tiếng là đội Longhorns (ĐH University of Texas – Austin) và đội Sooners (ĐH University of Oklahoma) vé mắc nhất, lên trên $280 mỗi vé. Trong khuôn khổ Southeastern Conference (SEC), một trong vài hệ thống tranh tài thể thao sinh viên hàng đầu quốc gia, có trường ĐH University of Alabama (Tuscaloosa, tiểu bang Alabama) bán vé vào cửa trung bình $225/vé. Vài trường lớn khác cũng bán vé trên $110 bao gồm: ĐH Louisiana State University (gọi tắt LSU, Baton Rouge, tiểu bang Louisiana), ĐH University of Georgia (Athens, tiểu bang Georgia), ĐH University of South Carolina (Columbia, tiểu bang South Carolina), ĐH Auburn University (Auburn, tiểu bang Alabama), và ĐH Texas A&M University (College Station, tiểu bang Texas)…  Để dễ mường tượng, giá vé trung bình của giải banh bầu dục nhà nghề NFL mùa giải 2014 chừng khoảng $85/trận. Vé trên sân nhà đội Seattle Seahawks đắt nhất NFL lên tới $438/trận.

thuong-mai-hoa-the-thao-dai-hoc2
Một trong những ngôi sao của giải đá banh nội địa Hoa Kỳ MLS hiện nay là tiền vệ gốc Việt, Lee Nguyễn, đầu tàu của đội New England Revolution. Thời sinh viên, Lee chơi cho ĐH Indiana University Bloomington. Ảnh www.mlssoccer.com

Thu nhập nhiều nhưng chi phí điều hành các chương trình thể thao cũng không nhỏ. Các trường đại học tốn kém nhiều để xây dựng và bảo quản cơ sở, sân bãi, lẫn các máy móc dụng cụ thể thao. Đầu tư cho các sinh viên lực sĩ tốn kém hơn các sinh viên không chơi thể thao trung bình đến 6 lần. Thống kê mỗi năm trường đại học phải tốn từ $10,012 đến $19,225 cho mỗi sinh viên; trong khi tốn kém cho mỗi sinh viên lực sĩ đạt từ $41,796 đến $163,931. Riêng trong khuôn khổ Division I của NCAA, các vị trí giám đốc thể thao, HLV đội banh rổ và banh bầu dục thường lãnh lương nhiều triệu Mỹ Kim mỗi năm. Người lãnh lương cao nhất làng banh rổ sinh viên là HLV Mike Krzyzewski của ĐH Duke University với khoảng $9.7 triệu mỗi năm. Còn người lãnh lương cao nhất làng banh bầu dục sinh viên là HLV Nick Saban của ĐH University of Alabama với trên $7 triệu mỗi năm.Trong khi đó, lương trung bình cho HLV làng banh bầu dục nhà nghề NFL là gần $7 triệu/năm. Biệt lệ có HLV Pete Carroll của Seattle Seahawks lãnh lương vượt $8 triệu/năm, và HLV Sean Payton của New Orleans Saints nhận check khoảng $8 triệu/năm. Ngày nay, hầu hết các trường đại học có ngân sách thể thao hằng năm từ $30 triệu đến $60 triệu. Gần hết ngân sách thu về từ 2 trò thể thao phổ biến nhất là banh rổ và banh chuyền. Ngược lại, những đội thể thao không sanh lợi ngày càng thu hút tài trợ ít dần, thường xuyên bị đe dọa xóa sổ.

thuong-mai-hoa-the-thao-dai-hoc
Năm 2014, một số cầu thủ banh bầu dục ĐH Northwestern University (Evanston, Illinois) vận động thành lập nghiệp đoàn đầu tiên cho giới sinh viên lực sĩ tại Hoa Kỳ, cho rằng giới lực sĩ trên thực tế là “nhân viên” của các trường đại học, xứng đáng có lương thưởng, và có  nghiệp đoàn để bảo vệ quyền lợi của họ. Nhưng nỗ lực này thất bại. Ảnh  contemporarycondition.blogspot.com

Ngày nay, mỗi năm có chừng 400,000 lực sĩ sinh viên nam nữ ghi danh tranh tài thể thao đại học ở mọi cấp độ. Có một thực tế lâu nay gây không ít tranh cãi là giới lực sĩ sinh viên Hoa Kỳ vẫn không được trả lương nhằm duy trì tôn chỉ thể thao “tài tử”. Bù lại họ được nhận các học bổng thể thao, trị giá khác biệt tùy mỗi trường đại học, nhưng thường là những biệt đãi đáng kể. Một học bổng thể thao toàn phần giúp người sinh viên trả học phí, tiền ăn ở, và các loại tốn kém cá nhân khác. Một suất học bổng thể thao đại học trong khuôn khổ Division I của NCAA có thể lên đến $65,000 mỗi năm ($45,000 chi trả học phí và $20,000 tiền trọ, ăn ở, đèn sách…) Hiện đang có kỳ thủ Lê Quang Liêm người Việt, 25 tuổi, xếp hạng #36 thế giới, được trao học bổng thể thao 4 năm trị giá khoảng $140,000 để theo học và chơi cờ tại Đại Học Webster University ở tiểu bang Missouri. Đó là những con số không phải nhỏ nhất là khi có những ngôi sao đại học trước kia nay đang chơi banh bầu dục nhà nghề ở những giải mini, chỉ được nhận thù lao $225 mỗi trận—thêm $25 tiền bonus nếu đội nhà thắng trận. Có những cầu thủ banh chày chơi cho giải hạng nhì Minor-League Baseball chỉ được trả $1,100 mỗi tháng trong mùa banh dài 5 tháng. Và trong làng banh rổ nhà nghề, không kể giải NBA, các tay ném banh chỉ nhận lương trung bình $43,000 mỗi năm.

thuong-mai-hoa-the-thao-dai-hoc4
Tạp chí TIME số tháng 9/2013 cổ súy trả lương cho lực sĩ sinh viên. Ảnh TIME

Vẫn có một khuynh hướng khác muốn các trường đại học đãi ngộ tài chánh giới sinh viên. Trường phái này biện luận rằng NCAA và nhiều hệ thống thể thao tài tử khác lâu nay lợi  dụng tài năng công sức của các lực sĩ sinh viên đặng thu về hằng tỉ Mỹ Kim. Ngược lại, giới sinh viên lực sĩ, với lịch trình tập luyện lẫn tranh tài dầy, không còn thời giờ đi làm việc bán thời gian để phụ giúp gia đình. Một phần vì những lý do này mà năm 2014 đã có thẩm phán ra phán quyết sinh viên cần phải được trả tiền thù lao trong khi chơi thể thao đại học. Sự thành công của làng thể thao đại học Hoa Kỳ sau hơn một thế kỷ phát triển là thực tế khó phủ nhận. Nhưng làm sao đạt được sự quân bình giữa sứ mạng thể dục/trí dục và những cám dỗ lẫn áp lực tài chánh tiếp tục là thách đố lớn cho giới hàn lâm, các hiệu trưởng, khoa trưởng, giáo sư đại học, giới HLV, và chính các lực sĩ sinh viên.

TTD

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 28 tháng 06 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tiền lệ & tiền tệ (Thể Thao) - Bảy Bụi
  • - Man nương (Truyện Ngắn) - Phạm Thị Hoài
  • - Salt Lake City vọng tiếng chuông xưa (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Chuyện 2 con chó (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Sau cái chết của Otto Warmbier (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Người bố đơn thân nuôi con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Những trang viết sau đây cũng là để tưởng niệm Đinh Cường, Lê Uyên Phương (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Lọc máu nhân tạo (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Những điều không nên hỏi tiếp viên hàng không (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Tổng thống “hot” nhất (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cuba còn ngái ngủ (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ đỗ Trung Quân (Thơ) - Sao Khuê
  • - Mở mang bờ cõi (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Về miền Tây ăn gỏ bồn bồn (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những thay đổi quan trọng trong đơn I-526 mới dành cho chiếu khán đầu tư EB-5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ lớn mới (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Làm sạch không khí trong nhà (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Haggis - dồi trường xứ scotland (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Blue Whale Challenge, trò chơi tử thần (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Chống nóng (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Nhan sắc và giấc ngủ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Bà đã đi rồi (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Phân nửa Thủ khoa, Á khoa là học sinh Việt (Cộng Đồng Đây Đó) - Dạ Thảo
  • - Chiều Winnipeg (Tùy Bút) - Đào Nguyên Hải Đăng
  • - Văn cao (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam
  • - Màu hot của hè (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Lễ hội phấn màu (Ký Sự ) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sân cỏ bị úa và vài chỗ cỏ bị chế (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • - Giạt vào bờ (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Cửu Long ký sự (Ký Sự) - Hỷ Long
  • - Giảm mỡ bụng tự nhiên (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Thập niên cũ (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Ván bài cuối cùng (Chuyện Vụ Án) - Nam Nhật
  • - Khuynh hướng sống tối giản trong các gia đình trẻ ở Nhật (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Giá kệ cho bồn rửa (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Krzysztof Kieslowski (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Bài học Helmut Kohl (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tủ sách Tuổi Hoa (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Tấm hình bị xé rách (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • - Phao cứu cấp (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - 9 Lý do để quen một photographer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Ưu đãi (Thơ) - Thy Lan Thảo
  • - Lễ cúng cô hồn tháng Năm Âm (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Nó rớt rồi sao? (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Mức độ (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - An sinh xã hội (Đời Sống)
  • - Hút thuốc nơi "sở làm" (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Nghệ thuật rác (Vui Lạ Khắp Nơi)
Facebook Comments
SHARE