16Hè rồi, đi đâu bây giờ? Biển chết. Chắc có lẽ, trốn cái nóng Sài Gòn trong một hai ngày thì nên ghé đất Cần Thơ để đi chợ nổi.  Không gì khoan khoái bằng ngồi chênh vênh trên mạn tàu, đầu đội cái nón lá dừa bện, tay cầm miếng thơm chua chua ngọt ngọt cắn một miếng, nhìn ngắm ghe thuyền tấp nập người mua kẻ bán.

Nghẹt thở bởi lục bình

Ðất Cần Thơ sầm uất một thuở càng trở nên chộn rộn, ồn ào hơn khi hệ thống giao thông đường bộ phát triển mạnh. Nhất là khi cầu Cần Thơ nối liền hai thành phố Vĩnh Long và Cần Thơ khánh thành vào năm 2010. Mỗi năm, sân bay Cần Thơ (trước đây là sân bay quân sự Trà Nóc từ thời Việt Nam Cộng Hòa) đón và đưa hàng trăm nghìn lượt khách đến và đi. Hằng ngày, hàng chục xe chở khách du lịch từ Sài Gòn, Vĩnh Long, Tiền Giang và các tỉnh miền Tây khác về Cần Thơ. Chợ nổi Cái Răng ở quận Cái Răng được chánh quyền địa phương xem là tài nguyên du lịch của tỉnh này. Du khách thập phương đến đây đều nghe giới thiệu rằng, chưa đi chợ nổi Cái Răng xem như chưa đến Cần Thơ.

Một đoàn khách đi thăm chợ nổi Cái Răng đang xuống thuyền từ bến Ninh Kiều
Một đoàn khách đi thăm chợ nổi Cái Răng đang xuống thuyền từ bến Ninh Kiều

Thế nhưng miền đất vốn dĩ hiền hòa và trù phú này ngày càng trở nên ngột ngạt đối với những người dân sông nước,  bởi sông đã bị nhiễm mặn, vừa bị ô nhiễm; các con kênh rạch ngày càng khô cạn và nghẹt thở bởi lục bình.

Miền Tây có 5 chợ nổi lớn, đó là Chợ nổi Cái Bè nằm ở đoạn sông Tiền giáp ranh giữa ba tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long và Bến Tre. Chợ nổi Phụng Hiệp ở tỉnh Hậu Giang, Phụng Hiệp là tên của huyện, còn địa điểm họp chợ là giao điểm của bảy nhánh sông. Chợ nổi Châu Ðốc ở tỉnh An Giang gần thị xã Châu Ðốc… Và Chợ nổi Cái Răng ở thành phố Cần Thơ.

Người phụ nữ ngồi xe lăn đan mũ lá dừa ngay trước bến đò
Người phụ nữ ngồi xe lăn đan mũ lá dừa ngay trước bến đò

Thuở xưa, chợ nổi hình thành là vì đường bộ và phương tiện lưu thông đường bộ chưa phát triển, trong khi đó vì nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa, người ta tụ tập trên sông và bằng các phương tiện như xuồng, ghe, tắc ráng…

Những thương lái sẽ xuôi xuồng, ghe vào các miệt vườn, tận nhà của bà con nông dân để thu mua nông sản, trái cây. Từ củ khoai lang, trái bí đỏ, bí đao, trái su… đến các loại trái cây như măng cụt, dừa, thơm, sầu riêng, chôm chôm… không có gì khó tìm ở vùng đất trù phú này. Thế nhưng khoảng năm năm trở lại đây, các chợ nổi như Cái Bè, Châu Ðốc, Cái Răng… trở nên thưa thớt và ngột ngạt. Thưa thớt không phải vì ít xuồng, tàu bè, thậm chí còn nhiều hơn bởi các công ty lữ hành mở tour du lịch đến các chợ này, mà chợ nổi thưa thớt vì hàng hóa không còn phong phú như xưa. Các con sông đã trở nên dơ bẩn.

Một góc chợ nổi Cái Răng
Một góc chợ nổi Cái Răng

Ghé bến Ninh Kiều, quận Cái Răng thành phố Cần Thơ lúc 7 giờ sáng, mua một vé tàu với giá gần 2 đô rưỡi, chỉ chưa đầy 15 phút là du khách đến chợ nổi Cái Răng. Trước khi đi, tôi mua cái mũ lá dừa  với giá mười lăm ngàn đồng (tương đương gần 0.7 đô la) vừa che cái nắng, cái gió vừa giúp người phụ nữ tàn tật ngồi trên chiếc xe lăn với đôi tay  khéo léo đan nón kiếm sống.

Hỏi sao gọi là Cái Răng, người lái tàu cho hay:

Người ta lý giải chữ Cái Răng theo nhiều cách. Có người nói là ngày xưa có con cá sấu khổng lồ mắc kẹt ở đây rồi bị chết, để lại cái hàm răng nên người ta gọi quen vùng đất này là Cái Răng. Nhưng tôi thì tôi tin câu chuyện mà ông nội tôi kể hơn. Ông bảo ngày xưa người Khờ Me hay mang cái cà rang xuống vùng đất này để đổi hàng hóa. Người địa phương mỗi lần đi mua cà rang, gọi Cà Ràng riết thành Cái Răng.

3

Cà ràng là một loại bếp lò được làm bằng đất nung hình số 8, có gờ cao để chắn gió, chứa tro và một ít cây củi. Mục đích là không để tro văng ra ngoài, lại giữ nhiệt tốt hơn. Bếp có thể để trên sàn nhà bằng tre nứa, sàn ván gỗ hay có thể để ngay trên ghe thuyền mà không sợ bị bén lửa cháy mặt sàn, lại gọn nhẹ và dễ di chuyển. Có lẽ chính vì thế mà thuở trước, và ngay cả bây giờ, trên một số tàu thuyền ở miền Tây sông nước vẫn còn ưa chuộng loại bếp này.

Những cây bẹo

14

Từ xa đã thấy những cây bẹo vươn cao (tức cây tre mà người buôn bán cắm trên ghe, dùng để treo thứ mà mình muốn bán, như người bán khoai lang, bí ngô thì treo lên vài củ khoai, trái bí ngô, người bán thơm thì treo lên vài trái thơm để người khác nhìn là biết ghe, thuyền đang bán thứ gì). Thế nhưng ở đây cũng không phải cứ treo gì là bán đó. Có ba trường hợp ngoại lệ, treo mà không bán và bán mà không treo. Thí dụ, thấy treo áo quần là đang phơi áo quần vì họ sinh sống ngay trên thuyền. Hay thấy treo vài cộng lá dừa là chủ ghe muốn bán cái thuyền.

Một số thuyền chạy len lỏi bán đồ ăn, nước uống cũng chẳng thấy treo gì cả. Cũng có một trường hợp nữa, vài cô xinh xinh, da trắng, tóc dài, mắt đen huyền nhìn như búp bê máy cũng không treo thứ gì trên cây bẹo cả, cứ lái thuyền thẳng đến chỗ đám đông đàn ông để bán thứ… tự có.

Cây bẹo ở chợ nổi
Cây bẹo ở chợ nổi

Nhìn thấy trái thơm treo lủng lẳng một cách ngon lành trên cây bẹo, chúng tôi yêu cầu chủ thuyền ghé vào. Chị bán thơm tay thoăn thoắt gọt thơm để bán cho du khách với giá mười ngàn đồng một trái (quá rẻ!). Hỏi chuyện chị cho hay:

– Mấy năm nay buôn bán cũng qua ngày thôi em à! Cũng nhờ vào mấy công ty du lịch họ đưa khách tới nhưng càng ngày càng ít khách hơn.

– Sao vậy chị?

– Nước sông ngày càng ô nhiễm rồi, thêm việc nước bị nhiễm mặn, đời sống ngày càng khó khăn hơn. Người ta đi nhiều nhưng cũng ít mua gì.

Xin phép chị lên thăm thuyền, tôi bắt gặp đứa con 14 tuổi của chị đang phụ mẹ dọn dẹp.

– Hôm nay không đi học hả em? Tôi hỏi thăm.

– Dạ không chị ơi, em nghỉ học lâu rồi.

– Ủa, tuổi em còn nhỏ mà?

– Ở đây ít đứa nào đi học lắm chị ơi, theo cha mẹ, theo ghe đi khắp nơi.

– Thế sao em không gắng mà học, bộ lớn lên định làm chủ thuyền à?

– Trước, em cũng muốn nhưng giờ hết rồi. Phải phụ mẹ buôn bán, chợ này ế quá thì xuôi theo con nước, tới chợ khác bán. Trước cha mẹ em cũng định xin cho em lên bờ học, nhưng không có sổ hộ khẩu nên không được.

15

 Vấn đề thực phẩm và giáo dục của trẻ em miền Tây vẫn còn"nhức nhối"
Vấn đề thực phẩm và giáo dục của trẻ em miền Tây vẫn còn”nhức nhối”

Chợ nổi Cái Răng – toàn cảnh hiện ra trước mắt chúng tôi. Những chiếc ghe nhỏ lấy hàng từ thuyền lớn. Các mặt hàng ở đây bao gồm củ, trái, rau… Nhiều ghe bán thức ăn cho du khách hủ tiếu, cà phê, bánh bao, bún… Những người phụ nữ mải miết bán hàng, những người đàn ông bốc khuân rau củ. Quanh các mạn thuyền, người ta đang ào ào đổ vỏ thơm, đổ rác xuống sông. Bà con tắm rửa, đi vệ sinh ngay trên thuyền, mọi rác thải sinh hoạt đều thải ra sông.

Trong buổi sáng, có khoảng 10 chiếc thuyền du lịch chở khách thăm chợ nổi. Ði du lịch thì chẳng ai mua rau củ làm gì. Có người định mua trái cây về làm quà sông nước nhưng người lái tàu can ngăn:

7

“Không chắc là trái cây trong vườn đâu. Ở đây người ta lên bến lấy hàng trái cây xe đem tới. Có khi giá còn mắc hơn trên chợ.”

Thuyền của chúng tôi lướt qua những thuyền bán hàng khác. Cái gió miền sông nước làm tóc cô Tây cùng thuyền tung lên đẹp mắt. Nước không còn mênh mông như năm nào tôi đi nữa.

Thuyền chúng tôi thả máy lênh đênh, tiếp tục dạo chợ, gặp anh bán hủ tiếu bằng xuồng máy. Tôi hỏi thăm:

– Chợ nổi vui quá hả anh?

– Ừ, vui! Không vui cũng phải cười người ta mới mua chứ.

– Hủ tiếu có vẻ dễ bán mà anh?

– Nhìn vậy thôi chị ơi, cái gì cũng khó. Hồi trước, tui chạy xuồng vào tận nhà bà con mua hàng ra bán lại, ngày còn dư được 200 ngàn. Bữa này, lục bình dày đầy kênh, sông, xuồng không vào được. Hai vợ chồng tui chuyển qua bán hủ tiếu, bán cả ngày dư không được một trăm…

13

– Bộ lục bình nhiều thế hả chị? – Tôi quay sang hỏi thăm vợ của anh.

– Nhiều lắm chị ơi, ghe xuồng đều vào không được. Mà bữa nay có vào cũng ít có đồ để mua rồi. Hạn quá, nước bị nhiễm mặn nữa. Trồng cây gì, trái gì cũng khó, bà con ai cũng khó khăn.

Người đàn bà loay hoay nấu tô hủ tiếu cho khách. Tạm biệt chợ nổi, trong đầu tôi vẫn còn nghe tiếng của máy ghe xuồng, mở lên bành bạch vào buổi sáng và tắt lịm lúc chiều về, khi chợ tan… có vẻ giống tiếng cười của người buôn bán vất vả trên chợ nổi thời nhiễm mặn.

5 6 20 12 17 19

UC

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE