Thăm làng nghề Lồng đèn Phú Bình

Làng nghề thủ công truyền thống Phú Bình (TP. Hồ Chí Minh) có lịch sử với hơn 50 năm tuổi, mang những giá trị văn hóa dân tộc nổi bật, đậm nét tinh tế của vùng, miền. Tuy nhiên, làng đèn lồng đang đứng trước tương lại không mấy sáng sủa.

Tại TP. HCM, Lương Nhữ Ngọc là một con đường nhỏ tại khu phố lồng đèn nằm ở trung tâm quận 5, nổi tiếng với những hàng dãy lồng đèn rực rỡ màu sắc được bày bán, phần lớn sản phẩm đều là hàng thủ công các chủ hộ buôn bán tự làm. Ngoài ra, con đường dẫn vào giáo xứ Phú Bình thuộc quận 11, nơi có làng nghề làm đèn lồng thủ công lâu đời, thời hoàng kim có đến trên 100 hộ hành nghề.

Sự sa sút của làng nghề

Nghề làm lồng đèn xóm đạo Phú Bình đã lan ra các vùng lân cận của các quận 5, quận 11, quận Tân Bình và một số nơi khác, trở thành nơi sản xuất lồng đèn nổi tiếng lớn nhất TP. HCM, nơi cung cấp lồng đèn lớn nhất cho khắp miền Tây, miền Nam và miền Trung. Nghề làm lồng đèn truyền thống ở Phú Bình phát triển trong một khoảng thời gian khá dài, bắt đầu từ năm 1954, nhưng có thể nói rằng nghề làm đèn lồng truyền thống ở Phú Bình phát triển cực thịnh trong vòng 10 năm (1980 – 1990) thì bắt đầu sa sút dần dần. Kinh tế phát triển, nhiều hàng hóa từ bên ngoài đổ vào trong đó có những mặt hàng phục vụ trung thu khiến cho chiếc lồng đèn thủ công giấy kính trở nên lép vế.

Nghề làm lồng đèn truyền thống thủ công Phú Bình cũng giống như nhiều làng nghề lồng đèn khác trong cả nước. Quy trình để tạo nên một sản phẩm được bắt đầu từ việc thu mua nguồn nguyên liệu. Nguồn nguyên liệu chủ yếu dùng để làm lồng đèn thường là: Lồ ô, tre, nứa… thường được các chủ cơ sở sản xuất thu mua từ các vùng ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn… ngoài ra còn được thu mua từ các miền quê thuộc tỉnh lân cận miền Tây hoặc vùng Đông Nam bộ.

Không giống như ngày xưa, ngày nay các cơ sở sản xuất thường không ngâm nguyên vật liệu mà chỉ phơi khô rồi chẻ và vót thành nan, sau đó các nan được tạo khung. Đối với các nguyên liệu khác như kẽm, giấy, giấy kiếng, vải, hồ dán, keo dán, màu vẽ… thì rất dễ dàng được tìm thấy, chủ yếu được mua từ các chợ đầu mối chuyên bỏ sỉ và lẻ như chợ Lớn, chợ Bình Tây…

Các công đoạn chế biến và hoàn thiện một sản phẩm lồng đèn được chia ra làm nhiều công đoạn, đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và tốn nhiều thời gian, một “con đèn” ít nhất cũng phải đến 10 công đoạn mới hoàn thiện. Thời gian hoàn thiện cho mỗi sản phẩm cũng rất nhiều, đối với loại lồng đèn nhỏ một người làm cả ngày đêm tối đa chỉ đạt khoảng 20 chiếc, còn đối với những loại lồng đèn cỡ lớn, lạ có khi phải mất gần hai ngày với ba công lao động và nhiều hơn.

Trong thời phát triển hoàng kim của xóm nghề thì các các cơ sở sản xuất theo lối dây chuyền, các thợ có kinh nghiệm hoặc lành nghề được phân công làm những công đoạn quan trọng như tạo khung, vẽ trang trí. Những khâu đơn giản thì giao cho những người không chuyên làm nếu họ muốn có thêm thu nhập. Tham gia trong quá trình làm lồng đèn, các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất ngoài việc thuê nhân công còn tận dụng và huy động đến mức tối đa nguồn nhân lực có sẵn.

Sản phẩm lồng đèn Phú Bình chủ yếu được sản xuất bao gồm lồng đèn hình rồng, quả địa cầu, hoa sen, cá, gà, bướm, thỏ, ngôi sao, con tàu, tề thiên, con vịt, con công… và biến đổi theo từng năm, hầu như năm nào cũng thấy những loại đèn mới như: lồng đèn hình xe tăng, ô tô…

44b62e62d7ed6549212213a02563dafa

Về đâu tương lai làng nghề?

Thị trường tiêu thụ của lồng đèn Phú Bình trước kia rất rộng bao gồm toàn bộ các tỉnh miền Tây, miền Đông Nam bộ và cả miền Trung. Hàng năm các đại lý ở các tỉnh gọi điện đặt hàng ở các cơ sở, các hộ gia đình, sau khi hoàn thành cho xe tải về lấy hàng rất nhiều. Cứ đến trước rằm tháng Tám là xe chở hàng lũ lượt nối đuôi nhau ra khỏi xóm với những lô lồng đèn chất cao. Nhiều khi các đại lý còn cử người “ăn chực, nằm chờ” tại cơ sở sản xuất để thu mua từng chiếc lồng đèn. Lồng đèn Phú Bình đã tạo được tiếng vang trên thị trường bên cạnh lồng đèn Hội An bởi chất lượng sản phẩm đẹp mắt, giá cả hợp lý, phải chăng, uy tín trong giao thương, buôn bán. Thời gian lồng đèn Phú Bình rất nổi tiếng, có thể nói đã “làm mưa, làm gió” trong suốt một khoảng thời gian dài (1980 – 1990) ở các điểm vui chơi của Sài Gòn.

Thị trường tiêu thụ lồng đèn thủ công truyền thống Phú Bình hiện nay đang ngày càng thu hẹp, èo uột, ế ẩm, không phát triển, thua lỗ bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Do vậy, thương hiệu lồng đèn Phú Bình ngày càng mất hút, khó có thể cạnh tranh trên thị trường đèn trung thu. Nhiều cơ sở, gia đình chuyên sản xuất lồng đèn nay đã chuyển sang làm các ngành nghề khác. Các kho, phòng trước dùng để chứa, làm đèn lồng giờ được sửa sang lại làm phòng trọ, kiốt để cho thuê… Những hộ còn giữ nghề thì luôn lo lắng cho đầu ra của sản phẩm, bởi thế nên họ không còn mặn mà với việc thiết kế, sáng tạo mẫu đèn mới.

(Theo news.zing.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE