Thăm làng nghề Lồng đèn Phú Bình

Làng nghề thủ công truyền thống Phú Bình (TP. Hồ Chí Minh) có lịch sử với hơn 50 năm tuổi, mang những giá trị văn hóa dân tộc nổi bật, đậm nét tinh tế của vùng, miền. Tuy nhiên, làng đèn lồng đang đứng trước tương lại không mấy sáng sủa.

Tại TP. HCM, Lương Nhữ Ngọc là một con đường nhỏ tại khu phố lồng đèn nằm ở trung tâm quận 5, nổi tiếng với những hàng dãy lồng đèn rực rỡ màu sắc được bày bán, phần lớn sản phẩm đều là hàng thủ công các chủ hộ buôn bán tự làm. Ngoài ra, con đường dẫn vào giáo xứ Phú Bình thuộc quận 11, nơi có làng nghề làm đèn lồng thủ công lâu đời, thời hoàng kim có đến trên 100 hộ hành nghề.

Sự sa sút của làng nghề

Nghề làm lồng đèn xóm đạo Phú Bình đã lan ra các vùng lân cận của các quận 5, quận 11, quận Tân Bình và một số nơi khác, trở thành nơi sản xuất lồng đèn nổi tiếng lớn nhất TP. HCM, nơi cung cấp lồng đèn lớn nhất cho khắp miền Tây, miền Nam và miền Trung. Nghề làm lồng đèn truyền thống ở Phú Bình phát triển trong một khoảng thời gian khá dài, bắt đầu từ năm 1954, nhưng có thể nói rằng nghề làm đèn lồng truyền thống ở Phú Bình phát triển cực thịnh trong vòng 10 năm (1980 – 1990) thì bắt đầu sa sút dần dần. Kinh tế phát triển, nhiều hàng hóa từ bên ngoài đổ vào trong đó có những mặt hàng phục vụ trung thu khiến cho chiếc lồng đèn thủ công giấy kính trở nên lép vế.

Nghề làm lồng đèn truyền thống thủ công Phú Bình cũng giống như nhiều làng nghề lồng đèn khác trong cả nước. Quy trình để tạo nên một sản phẩm được bắt đầu từ việc thu mua nguồn nguyên liệu. Nguồn nguyên liệu chủ yếu dùng để làm lồng đèn thường là: Lồ ô, tre, nứa… thường được các chủ cơ sở sản xuất thu mua từ các vùng ngoại thành như Củ Chi, Hóc Môn… ngoài ra còn được thu mua từ các miền quê thuộc tỉnh lân cận miền Tây hoặc vùng Đông Nam bộ.

Không giống như ngày xưa, ngày nay các cơ sở sản xuất thường không ngâm nguyên vật liệu mà chỉ phơi khô rồi chẻ và vót thành nan, sau đó các nan được tạo khung. Đối với các nguyên liệu khác như kẽm, giấy, giấy kiếng, vải, hồ dán, keo dán, màu vẽ… thì rất dễ dàng được tìm thấy, chủ yếu được mua từ các chợ đầu mối chuyên bỏ sỉ và lẻ như chợ Lớn, chợ Bình Tây…

Các công đoạn chế biến và hoàn thiện một sản phẩm lồng đèn được chia ra làm nhiều công đoạn, đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và tốn nhiều thời gian, một “con đèn” ít nhất cũng phải đến 10 công đoạn mới hoàn thiện. Thời gian hoàn thiện cho mỗi sản phẩm cũng rất nhiều, đối với loại lồng đèn nhỏ một người làm cả ngày đêm tối đa chỉ đạt khoảng 20 chiếc, còn đối với những loại lồng đèn cỡ lớn, lạ có khi phải mất gần hai ngày với ba công lao động và nhiều hơn.

Trong thời phát triển hoàng kim của xóm nghề thì các các cơ sở sản xuất theo lối dây chuyền, các thợ có kinh nghiệm hoặc lành nghề được phân công làm những công đoạn quan trọng như tạo khung, vẽ trang trí. Những khâu đơn giản thì giao cho những người không chuyên làm nếu họ muốn có thêm thu nhập. Tham gia trong quá trình làm lồng đèn, các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất ngoài việc thuê nhân công còn tận dụng và huy động đến mức tối đa nguồn nhân lực có sẵn.

Sản phẩm lồng đèn Phú Bình chủ yếu được sản xuất bao gồm lồng đèn hình rồng, quả địa cầu, hoa sen, cá, gà, bướm, thỏ, ngôi sao, con tàu, tề thiên, con vịt, con công… và biến đổi theo từng năm, hầu như năm nào cũng thấy những loại đèn mới như: lồng đèn hình xe tăng, ô tô…

44b62e62d7ed6549212213a02563dafa

Về đâu tương lai làng nghề?

Thị trường tiêu thụ của lồng đèn Phú Bình trước kia rất rộng bao gồm toàn bộ các tỉnh miền Tây, miền Đông Nam bộ và cả miền Trung. Hàng năm các đại lý ở các tỉnh gọi điện đặt hàng ở các cơ sở, các hộ gia đình, sau khi hoàn thành cho xe tải về lấy hàng rất nhiều. Cứ đến trước rằm tháng Tám là xe chở hàng lũ lượt nối đuôi nhau ra khỏi xóm với những lô lồng đèn chất cao. Nhiều khi các đại lý còn cử người “ăn chực, nằm chờ” tại cơ sở sản xuất để thu mua từng chiếc lồng đèn. Lồng đèn Phú Bình đã tạo được tiếng vang trên thị trường bên cạnh lồng đèn Hội An bởi chất lượng sản phẩm đẹp mắt, giá cả hợp lý, phải chăng, uy tín trong giao thương, buôn bán. Thời gian lồng đèn Phú Bình rất nổi tiếng, có thể nói đã “làm mưa, làm gió” trong suốt một khoảng thời gian dài (1980 – 1990) ở các điểm vui chơi của Sài Gòn.

Thị trường tiêu thụ lồng đèn thủ công truyền thống Phú Bình hiện nay đang ngày càng thu hẹp, èo uột, ế ẩm, không phát triển, thua lỗ bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Do vậy, thương hiệu lồng đèn Phú Bình ngày càng mất hút, khó có thể cạnh tranh trên thị trường đèn trung thu. Nhiều cơ sở, gia đình chuyên sản xuất lồng đèn nay đã chuyển sang làm các ngành nghề khác. Các kho, phòng trước dùng để chứa, làm đèn lồng giờ được sửa sang lại làm phòng trọ, kiốt để cho thuê… Những hộ còn giữ nghề thì luôn lo lắng cho đầu ra của sản phẩm, bởi thế nên họ không còn mặn mà với việc thiết kế, sáng tạo mẫu đèn mới.

(Theo news.zing.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE