Sức nặng những bài thơ, bài nhạc

Cả tuần, vào facebook, mở email, phần nhiều là những tin tức, chia sẻ, đường dẫn… đến vụ biển miền Trung bị nhiễm độc, đến làn sóng biểu tình bộc phát ở nhiều nơi trong nước. Và còn nữa, bài thơ “Đất nước mình ngộ quá phải không anh” làm xúc động lòng người của cô giáo Trần Thị Lam tại Hà Tĩnh, nơi hãng luyện thép Formosa, nghi phạm đầu sỏ trong vụ đã xả hóa chất độc hại làm ô nhiễm cả một khu vực biển miền Trung rộng lớn.  Rồi cuối tuần, gặp gỡ dăm người, dăm nhóm. Ở đâu cũng nghe nhắc về Vũng Áng, nhắc về bài thơ của cô giáo Lam. Bài thơ có sức đồng cảm, lan tỏa đến lạ kỳ.

Vài năm đổ lại, khi những trang mạng xã hội như facebook bắt đầu nhộn nhịp và trở thành một công cụ quen thuộc hàng ngày của nhiều người Việt trong và ngoài nước, sức lan tỏa như bài  thơ “Đất nước mình ngộ quá phải không anh” chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đầu tiên là bài hát Bonjour Vietnam của Phạm Quỳnh Anh nhiều năm trước. Bài hát bằng tiếng Pháp, ắt chắc  chẳng nhiều người hiểu. Vậy mà lạ, người ta chuyền cho nhau nghe. Khi tôi chuyển cho bạn bè, những nhóm cùng sinh hoạt, người nhận được hồi đáp bằng lời cảm ơn, những điều mà người nhận thường thích thú, trân trọng khi nhận email. Đơn giản là dù chẳng hiểu ca từ, người ta cũng xúc động khi xem những hình ảnh kèm theo bài nhạc được diễn đạt bởi một giọng ca trong trẻo, ngọt ngào của Quỳnh Anh trong nhạc điệu khá hay của nhạc sĩ Marc Lavoine.  Những đụn rạ, những cánh đồng lúa, những chiếc cầu ngang sông… dân dã, gần gũi, chẳng những làm xúc động người xa quê hương mà nó còn được lan truyền mạnh mẽ trong giới trẻ trong nước. Bonjour trở thành một hiện tượng với người Việt. Hiện tượng bởi vì nó chạm vào cảm xúc người nghe, nó điểm trúng tâm cảm cội nguồn tiềm ẩn đâu đó của một người Việt đang sinh sống bất cứ nơi nào rằng, họ là người Việt. Rất Việt.

suc-nang-nhung-bai-tho1

suc-nang-nhung-bai-tho2
Cô giáo Trần Thị Lam và bài thơ “Đất nước mình ngộ quá phải không anh”

Thế rồi đến hai bài hát tha thiết “Anh là Ai” và “Việt Nam tôi đâu”  của Việt Khang hơn bốn năm trước. Không nhớ tôi nhận được bài nhạc “Anh là Ai” của Việt Khang từ đâu, có lẽ qua một tổ chức tranh đấu nào đó, từ vài tháng trước khi bản nhạc trở nên một hiện tượng thứ hai trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại. Lúc bấy giờ bản nhạc  không ghi tên tác giả và chỉ có đâu hơn trăm lượt xem. Chuyển cho dăm người bạn, tôi cứ thắc mắc về tác giả bản nhạc. Không giống những loại nhạc tranh đấu mạnh mẽ của các nhạc sĩ hải ngoại, cả lời và nhạc đều tha thiết, ngậm ngùi. Có đôi chút yếm thế, khẩn cầu “Xin hỏi anh là ai, sao bắt tôi, tôi làm điều gì sai? Xin hỏi anh là ai, sao đánh tôi chẳng một chút nương tay?…”nhưng cũng đầy khí phách với “tôi không thể ngồi yên, khi nước Việt đang ngả nghiêng…” trong “Anh là ai”. Người nghe cảm nhận được cái ngậm ngùi, trăn trở của một người nghệ sĩ.  Thế rồi thêm “Việt Nam tôi đâu” cùng cái tên nhạc sĩ Việt Nam bị bắt. Chỉ hai bản nhạc, những cảm xúc, những phẫn nộ của những người con Việt bùng bùng trỗi dậy trước họa ngoại xâm của nước Việt, trước những đàn áp dã man của những kẻ cầm quyền “không cho tôi xuống đường để tỏ bày, tình yêu quê hương này dân tộc này đã quá nhiều đắng cay”. Hơn thế nữa là những bức bối trước bản án của nhà cầm quyền Việt Nam áp đặt lên Việt Khang. Lần đầu tiên, một phong trào và tiền lệ thỉnh nguyện thư đòi tự do cho Việt Khang lại rầm rộ và được hưởng ứng nhiều như vậy. Từ những người nội trợ, đến những sinh viên trẻ sinh tại nước ngoài. Lên Washington DC tường trình về cuộc gặp gỡ của những đại diện cộng đồng với giới chức Bạch Ốc, tôi đã gặp rất nhiều tình nguyện viên trẻ măng đã tổ chức các cuộc lấy chữ  ký vận động tự do cho Việt Khang trước đó, rồi phụ giúp ban tổ chức đón tiếp, đưa rước khách phương xa về DC họp mặt. Nhạc Việt Khang trở thành một loại nhạc tranh đấu vài năm qua và sẽ còn ở đó.

suc-nang-nhung-bai-tho3
Quỳnh Anh và Bonjour Vietnam – nguồn theoyeucau.com

Thế rồi hơn bốn năm sau, hồi tuần trước là bài thơ “Đất nước mình ngộ quá phải không anh” của cô giáo Trần Thị Lam, cái tên mộc mạc nhưng ắt có thể cha mẹ cô đã gắn tên con với dòng sông Lam của đất Hà Tĩnh, nơi bao đời từng là đất của những hào kiệt nước Việt chống giặc phương Bắc. Bài thơ tôi nghĩ chắc đã được viết từ những cảm xúc, ngậm ngùi rất nhanh ngay sau vụ ô nhiễm Vũng Áng, làm bức bối người dân, mà cô giáo Lam chẳng ngoài cuộc. Ô nhiễm là đại họa nhưng đại họa hơn, phẫn nộ hơn là sự bao che, ậm ờ đầy lộ liễu của những kẻ cầm quyền dành cho ngoại bang.

Đất nước mình buồn quá phải không anh/biển bạc rừng xanh cánh đồng lúa biếc/rừng đã hết và biển thì đang chết/những con thuyền nằm nhớ sóng khơi xa

suc-nang-nhung-bai-tho
Việt Khang

Một anh bạn gởi cho tôi tin nhắn, bảo rằng bài thơ “càng nghe càng buồn”.  Sức lay động bài thơ đến lạ kỳ. Chỉ một hay hai ngày bài thơ lan truyền trên internet, ít nhất đã có bốn, năm nhạc sĩ phổ nhạc bài thơ và vô số những bài thơ đối, chia sẻ cái ngậm ngùi, trăn trở của cô giáo Lam. Không có những phương tiện truyền thông đại chúng như hiện nay, ắt cô giáo đã không tránh khỏi những việc đã xảy ra với nhạc sĩ Việt Khang dù rõ ràng cô chẳng là người tranh đấu. “Đất nước mình rồi sẽ về đâu anh, anh không biết em làm sao biết được”. Đúng, em chỉ là một cô giáo có tâm, có lòng với đất nước. Nhưng cô đã khơi được lòng yêu nước của dân tộc Việt, khơi được tinh thần đấu tranh với bao người. Nên câu trả lời còn lại là không chỉ với những nhà tranh đấu, mà cho tất cả con dân Việt, những người trăn trở với nước Việt. Như đã từng xúc động với “Bonjour Vietnam”, như đã từng bừng lửa với “Việt Nam tôi đâu”  của Việt Khang. Lần đầu tiên tôi đọc được thơ của tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng, họa đáp cô giáo Trần Thị Lam, “Tôi ở bên này xa xôi lắm, nhưng vẫn cùng em một giấc mơ”.

suc-nang-nhung-bai-tho4
Biểu tình của đồng bào tại Mỹ đòi thả tự do cho nhạc sĩ Việt Khang. nguồn bbc.com

Ba bài hát và một bài thơ trở thành ba hiện tượng trong gần mười năm qua. Không nhiều. Nhưng chúng nhắc nhớ chúng ta về cội nguồn, về hiểm họa phương Bắc, về những bất công của xã hội và về tương lai, vận mệnh của nước Nam. Xin cảm ơn các bạn, những tấm lòng với quê hương. Xin hãy tin, còn có rất nhiều người đang đồng hành cùng các bạn để tìm một câu trả lời cho nước Việt mến yêu.

ĐYT

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE