Sự lạm dụng từ ngữ? (kỳ 177)

Thời nay, bất cứ ai cũng có thể tự phong cho mình là  “nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp” vì không có một bằng cấp nào để chứng nhận cách dùng chữ “pro”. Định nghĩa của danh từ “nghề nghiệp”, dựa theo tự điển là: “một việc làm nào đó cần có sự huấn luyện đặc biệt hoặc khả năng cụ thể, thường được coi trọng bởi vì nó liên quan đến trình độ nghiệp vụ cao .”

Người bạn Nick của tôi đã từng làm việc trong nghề nhiếp ảnh từ hơn 12 năm nay, giờ ông đã xấp xỉ lục tuần, và tôi còn nhớ lần đầu tiên gặp thì ông tự giới thiệu “Tôi là một nhiếp ảnh gia,” không cần thiết kèm theo tĩnh từ “chuyên nghiệp”. Giờ thì, bạn có cần đứng trước gương và tập nói: “Tôi là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp” không? Có phải nếu không, người ta sẽ không tôn trọng bạn (?!)

Khái niệm về “nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp” thật… buồn cười. Và nếu phân tích rõ ràng thì bạn sẽ hiểu sâu về gốc gác của từ này và có thể thú vị khi khám phá rằng từ ngữ đó, qua một khoảng thời gian dài, chỉ được áp dụng cho ba lãnh vực hoạt động: thuyết thần học (về tôn giáo), y khoa, và luật pháp. Mỗi lãnh vực đòi hỏi chương trình học vấn kéo dài nhiều năm và một “lời nguyện thề” để bước chính thức vào nghề. Hơn nữa, những nghề nghiệp này sẽ hưởng lợi tức bằng phương thức “giáo nghề”: chia sẻ kiến thức của họ để trao đổi đồng tiền.

su lam dung tu ngu1

Mặc dù nghề chính của tôi là chụp ảnh chim thú hoang dã, đam mê của tôi vẫn là những con chim bằng sắt. Mỗi lần nghe tiếng động cơ phản lực bay vèo trên đầu thì nóng máu lên. Ảnh này mới được thực hiện hôm trăng rằm vừa rồi ở Dallas. Photo: Andy Nguyễn

Để xem làm sao những điều này áp dụng vào nhiếp ảnh ngày nay:

– Bạn có thật sự cần huấn luyện cật lực và qua một thời gian dài nhiều năm để được coi là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp? Với sự xuất phát của những máy ảnh dễ xài, nhiếp ảnh trở thành một việc “không khó lắm” (so với kiến thức cần thiết để trị bịnh hoặc kiến thức chuyên môn về hàng không để lái một chiếc Airbus A380). Nếu bạn không muốn học về cách dùng đèn nhân tạo (flash strobes), bạn có thể hành nghề chụp ảnh trong ánh sáng tự nhiên.

– Bạn có thật sự cần một bằng cấp Đại học để hành nghề như một nhiếp ảnh gia? Nốp! Có khi nào bạn đi gặp khách hàng của một mối chụp ảnh mà họ đòi xem chứng chỉ của bạn? Họ nhìn những bức ảnh của bạn, những gì bạn sáng tạo, những gì bạn chụp, và bạn đã từng chụp cho những ai. Một miếng giấy từ trường đại học Harvard hoặc MIT hoặc Stanford sẽ không có một ảnh hưởng lớn về vụ bạn có được thuê hay không.

– Một nhiếp ảnh gia có được trả tiền để cung cấp sự chỉ đạo và kiến thức hoặc những hồ sơ cụ thể ? Bạn đã biết câu trả lời. Kinh nghiệm của họ được quý trọng, nhưng họ vẫn được trả lương cho việc làm của mình.

su lam dung tu ngu2

Tôi không kiếm tiền khi đi chụp máy bay, vậy theo định nghĩa trong tự điển thì tôi là nhiếp ảnh gia “a-ma-tơ” rồi ☺

Định nghĩa của tĩnh từ “chuyên nghiệp” là: “liên quan tới một việc làm có sự cần thiết của học vấn hoặc huấn luyện đặc biệt.”

Lại cũng như không. Theo định nghĩa của tự điển thì không có vụ nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.

Nếu chúng ta tạm dẹp những cuốn tự điển qua một bên, thời nay có thói quen phân biệt những tay “pro” với những tay “a-ma-tơ” bằng cách ấn định một sự khác nhau giữa họ: một phần trăm nào đó của lợi tức họ từ nghề nhiếp ảnh sẽ làm cho họ thuộc phe này hay phe khác. Nhưng điều đó lại có những ý tưởng mập mờ, trừ những trường hợp đặc sắc nhất. Một bên, bạn có những nhiếp ảnh gia quá thành công đến nỗi tên tuổi của họ có ý nghĩa gì đó đối với đại chúng (Ansel Adams hoặc Terry Richardson), và bên kia bạn có người chụp ảnh cho vợ con ở nhà. Như vậy, bao nhiêu phần trăm của số lương từ nghề nhiếp ảnh mới đủ để chứng nhận một người là pro? 50%? 75%?

Tôi không biết chữ nào để thay thế cho “nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.” Tôi dùng chữ đó, công nhận, nhưng tôi không nghĩ điều này quan trọng đối với tôi như vậy. Đây là một nghề tự do; có ngày bạn đứng trên đỉnh đầu thế giới, những ngày khác thì không. Rút kinh nghiệm từ những sai lầm, và tiến lên. Không ai sẽ trao cho bạn một huy chương chỉ vì bạn tự xưng hoặc người khác gọi bạn là chuyên nghiệp. Vậy vấn đề là gì?

Nhiếp ảnh không phải là một nghề nghiệp hẳn hòi cũng chẳng phải là sự chấm dứt của trái đất. Không có quy luật nào cả: ít nhất không luật nào vững chắc như “khắc vào đá”. Nếu bạn xem nó là một nghề kinh doanh, hãy cư xử như một “người bán hàng” – làm vừa lòng quý khách, có một thái độ làm việc chuyên nghiệp, và luôn luôn cập nhật với những gì mới nhất và hiện đại nhất liên quan tới nghề, gồm cả kỹ năng của bạn. Tự tách mình ra khỏi đám đông và có một phong cách riêng biệt. Nếu bạn xem đó là một nghệ thuật, tôi đoán rằng bạn cũng chẳng “care”. Nếu bạn xem nó là một thú tiêu khiển, cứ ra chụp, và tạo nên những kỷ niệm huy hoàng cho bạn bè và gia đình. Miễn sao máu của bạn nóng lên khi bạn đưa mắt của bạn vào ống nhắm của máy ảnh, bạn là một nhiếp ảnh gia. Và đó là phần quan trọng.

su lam dung tu ngu

Đam mê nhiếp ảnh hàng không của tôi không chỉ giới hạn ở phi cơ chở hành khách. Những chiếc chiến đấu cơ lại có ảnh hưởng gấp bội mỗi lần phun lửa bay ngang tôi. Photo: Andy Nguyễn

AN

 

SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY