Sử dụng & kiểm soát súng

Bước qua năm 2016 có hai sự kiện có liên quan tới súng xảy ra cách nhau ít ngày gây khá nhiều chú ý từ dư luận quần chúng: Một, tiểu bang Texas cho phép người dân được quyền mang súng công khai, và hai, Tổng thống Barack Obama dùng quyền hành pháp mở rộng luật kiểm soát súng.

su dung kiem soat sung

Tổng thống Barack Obama đọc diễn văn về vấn đề mua súng đạn – nguồn thelowrybrand.com

Nhiều người trong chúng ta đều biết Hoa Kỳ là quốc gia có số người dân sở hữu súng nhiều nhất trên thế giới và là quốc gia có số người chết mỗi năm liên quan đến súng cũng thuộc loại nhiều nhất thế giới – trung bình có khoảng 30,000 người chết vì súng tại Hoa Kỳ mỗi năm. Lý do dân chúng Mỹ sở hữu nhiều súng là vì Tu chính án thứ hai trong hiến pháp bảo vệ quyền sở hữu súng của người dân.

su dung kiem soat sung1

Một cuộc biểu tình ngày 27 tháng tư năm 2014 tại Romulus, Michigan, ủng hộ luật mang súng công khai. Photo by Bill Pugliano / Getty Images

Vào đúng ngày đầu năm 2016, Texas trở thành tiểu bang thứ 45 và là tiểu bang đông dân nhất hợp thức hoá việc dân chúng của tiểu bang được quyền mang súng công khai (open carry) nơi công cộng với giấy phép hợp lệ, và súng phải được để trong bao và đeo ngang thắt lưng.

Ngay khi dự luật này được đưa ra biểu quyết tại quốc hội tiểu bang vào năm ngoái, nó đã gây ra nhiều tranh cãi giữa những nhóm ủng hộ và những nhóm chống đối. Người ủng hộ cho rằng việc mang súng công khai sẽ giúp ngăn chặn và giảm bớt tội ác; trong khi những người chống nói rằng luật này chỉ làm cho công việc của các giới chức an ninh khó khăn thêm: Làm sao cảnh sát có thể phân biệt được người tốt và người xấu? Và làm sao cảnh sát có thể giữ an ninh trong một khu vực nơi mọi người đều có súng và được khuyến khích sử dụng nó?

Hiện vẫn còn năm tiểu bang, trong đó có California và New York, và vùng thủ đô Washington là vẫn cấm việc mang súng công khai.

Luật mới của Texas chỉ áp dụng cho súng ngắn. Những loại súng dài không đòi hỏi phải có giấy phép.

Tuy nhiên, tiểu bang không cho phép người dân được mang súng công khai ở một số nơi công cộng như giáo đường, bệnh viện và nhà dưỡng lão, nhà tù, và những nơi có bán rượu.

Vào tháng 8 năm ngoái, Texas cũng đã cho phép các sinh viên và giáo sư được quyền mang súng trong người (concealed) trong các khuôn viên đại học, nhưng quyền mang súng công khai thì vẫn bị cấm.

Nhiều cơ sở thương mại, trong đó có những hệ thống siêu thị như H-E-B và Whole Foods, cùng với hệ thống nhà hàng thức ăn nhanh Whataburger, cho biết họ không ủng hộ việc mang súng công khai. Các cơ sở thương mại có quyền trưng bảng theo điều khoản 30.06 của luật tiểu bang cấm việc mang súng trong người tại cơ sở của họ và điều khoản 30.07 cấm mang súng công khai.

Trong khi đó, vào ngày 5/1 vừa qua, trong một buổi nói chuyện trước dân chúng, và trong bài diễn văn đọc trước Quốc hội về tình trạng liên bang vào ngày 12/1, Tổng thống Barack Obama đã cho biết ông sẽ dùng quyền hành pháp để mở rộng thêm luật kiểm soát việc mua bán súng.

Ông Obama đề nghị, bằng quyền hành pháp và không qua quốc hội, mở rộng việc kiểm tra lý lịch tới bất cứ cá nhân nào muốn mua súng từ các tiệm buôn súng cũng như thay đổi một số luật lệ về súng.

Trọng điểm của đề nghị trên là đưa vào luật những định nghĩa bao quát hơn về những cơ sở buôn súng mà chính quyền của ông hy vọng sẽ mở rộng hơn việc kiểm tra lý lịch người mua với tất cả những số súng được bán ra. Tại những hội chợ súng, trên mạng internet và ở chợ trời, những người bán súng thường tránh né việc kiểm tra lý lịch người mua bằng cách từ chối đăng ký như là những cơ sở buôn súng có môn bài (licensed), nhưng các giới chức chính phủ cho biết đường hướng mới của luật liên bang sẽ làm sáng tỏ hơn về môn bài buôn súng và sẽ áp dụng với bất cứ cơ sở nào liên quan đến việc kinh doanh bán súng.

Việc mở rộng kiểm soát súng là một nỗ lực của chính quyền Obama nhằm cố đạt được mục tiêu lâu dài là ít nhất thu hẹp lỗ hổng của luật kiểm soát súng hiện nay,

Theo luật hiện hành, chỉ những cơ sở buôn súng có môn bài là phải thi hành kiểm tra lý lịch của người mua, nhưng có rất nhiều người bán súng ở những nơi như chợ trời, trên internet hoặc tại những nơi không chính thức khác lại không đăng ký như một cơ sở buôn súng có môn bài. Cục kiểm soát rượu, thuốc lá, súng và chất nổ liên bang (ATF) đã cho cập nhật thông cáo nói rằng chính quyền có thể xem một tiệm buôn hay một ai đó như là một cơ sở buôn súng cho dù những súng đó được bán ở đâu.

Ngoài ra còn những điều khoản khác như kiểm tra lý lịch những ai muốn mua một số loại vũ khí nguy hiểm khác thông qua những tổ chức hay công ty, cải thiện hệ thống kiểm tra lý lịch tội phạm (NICS) và tăng thêm ngân sách cho chương trình chữa trị bệnh tâm thần.

Trong suốt nhiệm kỳ đầu ông Obama hầu như không hề nhắc đến vấn đề kiểm soát súng, nhưng ông đã thay đổi quan điểm sau vụ bắn giết tại trường tiểu học Sandy Hook vào tháng 12, 2012. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, ông đã thất bại trong việc thúc đẩy thông qua luật mới về kiểm soát súng tại Quốc hội, trong đó có điều khoản mở rộng việc kiểm tra lý lịch.

su dung kiem soat sung2

Một cửa hàng bán súng – nguồn waltonian.com

Cùng thời gian này, ông cũng đã thi hành khoảng hơn 10 lần quyền hành pháp để siết chặt hơn luật về súng, nhưng không đưa điều khoản quan trọng là mở rộng việc kiểm tra lý lịch vào trong đó.

Nhưng sau vụ nổ súng tại một đại học cộng đồng ở Roseburg, Oregon, vào tháng 10 vừa qua, ông Obama đã ra lệnh nội các của ông phải nỗ lực hơn nữa để tìm ra phương cách siết chặt việc kiểm soát súng mà không cần qua Quốc hội.

Điều khoản về kiểm tra lý lịch mặc dù đã được giải thích rõ nhưng thực ra vẫn còn khá mù mờ vì nó vẫn chỉ là “đường hướng” để cơ quan ATF thi hành mà không phải là luật lệ chính thức của chính phủ liên bang và rất dễ bị hủy bỏ sau này – ví dụ, một vị Tổng thống mới lên nắm quyền và không ủng hộ điều khoản này.

Một số tổ chức chống việc kiểm soát súng đã lên tiếng cho biết họ sẽ kiện vụ việc này ở toà án và cho rằng ông Obama đã lạm quyền Tổng thống. Trên thực tế, Hiến pháp Hoa Kỳ cho phép Tổng thống được thi hành quyền hành pháp rất rộng, trong đó bao gồm từ phán lệnh hành pháp, như ông Obama đã sử dụng trong nỗ lực siết chặt việc kiểm soát súng, cho đến việc bổ nhiệm các chức vụ trong chính quyền trong khi quốc hội vắng mặt.

Theo giáo sư luật khoa Steve Vladeck thuộc đại học Washington College of Law at American University cho biết, “Những thử thách về luật pháp nếu có sẽ còn tùy thuộc vào văn bản của những điều khoản mới về kiểm soát súng thật sự được viết như thế nào, nhưng dựa vào những gì chúng ta nghe được cho tới nay, những người đòi kiện sẽ gặp nhiều khó khăn bởi vì có vẻ như điều căn bản mà Tổng thống đang làm là giải thích rõ hơn về một luật của liên bang còn tối nghĩa.”

Kết quả thăm dò của Pew Research vào tháng 7 vừa qua cho biết có 85% người dân Mỹ ủng hộ việc kiểm tra lý lịch tất cả những súng được bán bởi cơ sở tư nhân và tại các hội chợ súng.

Về vấn đề tâm thần, trong cuộc thăm dò bởi CBS/Times vào tháng 12, 77% cho biết họ nghĩ rằng chương trình chữa trị và sàng lọc người mắc bệnh tâm thần nếu được cải thiện tốt hơn sẽ có nhiều khả năng làm giảm bớt những vụ bạo động liên quan đến súng.

Với đề nghị mới này của ông Obama, câu hỏi quan trọng mà những ai quan tâm đều muốn biết là trong tương lai nếu việc kiểm soát súng được thi hành chặt chẽ hơn thì liệu nước Mỹ có giảm bớt được con số những vụ giết người bằng súng hay không? Câu trả lời là những vụ xả súng vào đám đông có thể sẽ giảm, nhất là trong trường hợp những kẻ gây ra án mạng có mắc bệnh tâm thần, nhưng những vụ giết người bởi các băng đảng tội ác có lẽ không hoặc không bao nhiêu, mà con số này mới nhiều, tính ra mỗi ngày có khoảng 30 người Mỹ bị giết vì súng và 170 người bị thương có liên quan đến bạo động của băng đảng.

su dung kiem soat sung3

Các cơ sở thương mại có quyền trưng bảng theo điều khoản 30.06 của luật tiểu bang cấm việc mang súng trong người tại cơ sở của họ – nguồn legalinsurrection.com

Kết quả nghiên cứu gần đây cho biết khoảng 60% người Mỹ sở hữu súng nói rằng họ mua súng từ một tiệm buôn súng, nơi người bán súng sẽ làm một cuộc kiểm tra lý lịch cá nhân và đưa vào hồ sơ theo yêu cầu của luật liên bang. Trong khi 40% người sở hữu súng khác là nhận súng như một món quà qua một người quen hoặc mua qua một cơ sở tư nhân mà trong đa số trường hợp là hợp pháp nhưng không phải trải qua cuộc kiểm tra lý lịch.

Một cuộc thăm dò toàn quốc về những tù phạm ở các nhà tù tiểu bang cho thấy chỉ có 10% những người trẻ (tuổi từ 18-40) nhìn nhận là họ có mang súng vào lúc bị bắt và đã mua súng này từ một tiệm buôn súng. Với 90% khác sở hữu súng qua những cách thức khác nhau và không được ghi nhận trong hồ sơ: ví dụ, là những món quà hay sử dụng chung với những thành viên khác trong cùng băng đảng.

Trong khi các tay tội phạm thường không mua súng ở tiệm buôn súng, hầu như tất cả số súng, ngoại trừ một số rất nhỏ, hiện đang lưu hành tại Hoa Kỳ là được mua lần đầu ở một tiệm buôn súng lẻ – kể cả những súng cuối cùng lọt vào trong tay những kẻ tội phạm.

Hầu hết súng được bán lần đầu ở các cửa tiệm thường là hợp pháp, nơi người mua súng phải trải qua rất nhiều thủ tục pháp lý đòi hỏi bởi luật pháp liên bang. Nhưng nếu như khẩu súng đó cuối cùng được sử dụng bởi kẻ gây ra tội ác thì nó thường đã qua tay nhiều người trong những cuộc trao đổi sau đó, và điều này các giới chức an ninh khó có thể kiểm soát được. Tuổi trung bình của những khẩu súng lọt vào tay các băng đảng ở Chicago là sau 11 năm.

Kết quả về việc kiểm soát súng trong tương lai có thành công hay không thì chưa ai dám chắc, nhưng thiết tưởng đã đến lúc nước Mỹ cần kiểm soát việc sử dụng súng của người dân chặt chẽ hơn, dù bằng cách này hay cách khác.

VH

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments