Phong cảnh Nhật & Người Nhật

Kyoto,  dấu xưa son vàng

Kyoto, cố đô của nước Nhật với tổng số 200a0 ngôi chùa và đền cho cả hai tôn giáo:đạo Phật và Thần đạo. Cũng như các cung điện, vườn thượng uyển và các công trình kiến trúc còn nguyên vẹn, Kyoto là một trong những thành phố được bảo tồn hoàn hảo nhất của Nhật Bản.

phong canh nhat nguoi nhat1

Đền chùa cũ xưa nhiều, nên thỉnh thoảng trong một khu xóm hay trên một con đường lại gặp một ngôi chùa gỗ, mái ngói cũ kỹ chen giữa những building hay giữa những ngôi nhà kiểu mới, làm mình liên tưởng đến một vài khu phố cổ ở Hà Nội.

Trong bốn ngày ở Kyoto, chúng tôi không thể đi hết thắng cảnh của thành phố cổ này, chỉ cố thu xếp thời gian thăm vài nơi mang dấu vết lịch sử và nổi tiếng thơ mộng.

Ngõ Xưa

Buổi chiều vừa xuống, chúng tôi, năm người, dắt nhau đi trong những con hẻm rất nhỏ, nhỏ như những con hẻm ở phố cổ Hà Nội. Đó là khu Gion và Pontochò, ngay trong trung tâm thành phố.

Điều khác biệt giữa hai đô thị Hà Nội và Kyoto là những con hẻm ở Kyoto rất sạch, đèn sáng đủ để nhìn xuống chân không có một cọng rác, một vật bẩn vứt trên lối đi. Hàng quán hai bên là những quán ăn, có hoặc không có âm nhạc. Những Bar với đèn lồng đỏ và các thiếu nữ mặc kimono đứng đón khách.

Nơi đây chính là thế giới ngày xa xưa của những nàng Geisha xứ anh đào. (Geisha 芸者?), geiko (芸子) hoặc geigi (芸妓) *

Chúng tôi đi dưới ánh đèn lồng hình dung ra nơi đây, một thời rất xa xưa là nơi có những nghệ nhân xinh đẹp sinh sống. Trong những căn buồng nhỏ, rất ít đồ đạc, họ thức, ngủ, trong những bộ áo kimono, di chuyển chậm rãi, từ tốn, đầy tính cách nghệ thuật trên những vuông chiếu trải (tatami room) sau những cánh cửa dán giấy, nhìn ra vườn có hoa anh đào hay những cây bonsai uốn lượn.

Họ chơi đàn, hát, rót rượu, mời trà với những cung cách đầy nghệ thuật cổ truyền, được huấn luyện từ sáu tháng tới một năm. Xin đừng nhầm họ với những người bán phấn buôn hương.

phong canh nhat nguoi nhat2

Geisha trên phố Gion – nguồn tokyobling.wordpress.com

Theo lịch sử và tiến hóa thì trước khi có Geisha đã có Văn hoá Bushido góp phần đưa tới sự ra đời Văn hoá Geisha. Võ sĩ đạo là một hệ thống luân lý đạo đức hoàn mỹ – một bộ giới luật bất thành văn mà người võ sĩ (Samurai) phải tuân theo: ngay thẳng, quang minh chính đại, cao thượng, nghĩa hiệp… Là tầng lớp quý tộc Nhật, các Samurai sống rất có văn hoá, lấy thi ca, nhã nhạc, thư pháp làm trò giải trí. Họ ưa được hưởng sự phục vụ từ phía nữ giới dưới hình thức văn hoá lành mạnh hợp với tâm hồn võ sĩ, chứ không phải hình thức phục vụ tình dục nhơ nhớp. Nhu cầu giải trí cao nhã ấy dẫn tới sự ra đời của Geisha, chứ hoàn toàn không phải để thỏa mãn ham muốn tình dục (*).

Đi trong những con hẻm xưa này, tôi nhớ lại: The Sound of the mountain, Thousand Cranes, House of The Sleeping Beauties, v.v. của nhà văn tài hoa Yasunari Kawabata (1899-1972) hiện về trong tâm trí tôi. Tôi tưởng tượng ra có một thời ông đã đi trong con hẻm này và thấy bước chân của tôi, hình như đang đặt trên dấu chân của ông ngày trước. Sự tưởng tượng đó đủ làm tim tôi đập sai đi một nhịp.

Tiếng nhạc vừa đủ vọng ra, không làm inh tai khách bên đường nhưng đủ để quyến rũ khách dừng chân.

Bốn ngày ở Kyoto, mỗi buổi chiều chúng tôi đều quay lại đây, đi qua những con hẻm, thưởng thức hình ảnh và dư vị của những mảnh linh hồn Kỹ Nữ dưới những ngọn đèn lồng, trước khi tìm bữa ăn cuối ngày.

Khách ngồi lại cùng em thêm chút nữa
Vội vàng chi trăng sáng quá khách ơi!
Đêm nay rằm yến tiệc sáng trên trời
Khách không ở lòng em cô độc quá!

(Xuân Diệu)

Với những nàng Kỹ Nữ Nhật, câu thơ sẽ dừng lại ở đây, không đi xa thêm nữa.

Người Nhật, buổi chiều tan sở ra, họ (các ông) thường đi ăn, uống với bạn ở ngoài quán trước khi về nhà. Hương nồng của những chén sake bốc tràn trên tay áo và trên mặt chiếu tatami.

Chúng tôi đi trong chập choạng hoàng hôn, hòa mình vào ánh đèn lồng, màu áo kimono và hương thơm của rượu.

Một Ngàn Cây Cột Mầu Cam

Nước Nhật có hai tôn giáo chính: Phật Giáo và Thần Giáo.

Thần Giáo được nhân cách hóa liên quan đến thiên nhiên như từ cây cỏ, tảng đá, đất, mặt trời, sóng biển, hay động vật. Những vong linh người chết được phong thần.

Một người được phong là thần từ khi còn sống đó là Minh Trị Thiên Hoàng (Thời kỳ MTTH: 1868-1912)

Những nghi lễ cho hôn nhân, cầu xin an bình, buôn bán, thi cử phần đông được cử hành theo Thần Giáo.

Tang lễ thường được cử hành theo Phật Giáo.

phong canh nhat nguoi nhat

Fushimi Inari-taisha Shrine – nguồn japanphototrip.com

Thần đạo có rất nhiều các thần thánh, đến 8 triệu thần (神 kami). Tuy một số các vị thần này được nhân cách hóa, đa phần các thần liên quan đến thiên nhiên như linh hồn của đất, trời, mặt Trăng, cây cỏ, hoa lá. Ngay cả đá, núi, hay động vật như cáo, gấu và người quá cố đã trở thành linh hồn cũng được xem là thần. Những thần trú ngụ ở tầng cao nhất trên thiên đàng gọi là “cao thiên nguyên” (高天原 takama-ga-hara), và chỉ rời khỏi đó khi được mời xuống các đền thờ trong các nghi lễ.

Fushimi-Inari Shrine là một địa điểm thờ Thần Cáo (Fox) rất nổi tiếng. Ngôi đền này được xây cất từ năm 1499. (**)

Ở đó người ta trồng 1,000 cây cột (Thousand Torii) sơn màu cam đậm (màu ánh sáng của mặt trời). Mỗi cây cột to một vòng tay ôm có đục chữ trên đó (chạm thật sâu đến một phân). Những hàng chữ mang ý nghĩa ghi ơn của các thần đã phù hộ cho mùa màng, hoa màu, sự bình an, sinh đẻ và nhất là cho những doanh nghiệp. Nhiều nhà buôn có tượng thờ Thần Cáo ngay tại hãng xưởng của mình.

Lối vào cửa đền hai bên hàng quán bán đồ lưu niệm và thức ăn đông đảo. Tuyệt nhiên không một mảnh rác nào vứt trên mặt đất. Việc tìm được một thùng rác công cộng, rất là hi hữu và nếu có, cũng là một cái thùng rất nhỏ. Người Nhật tự giữ rác của mình, đem về nhà.

Nghi thức của người Nhật mỗi khi vào cửa đền, hay đến trước tượng Phật cầu xin, chiêm ngắm, mọi người đều phải thanh tẩy hai bàn tay và miệng của mình. Ở trước mỗi cửa đền hay mỗi chân tượng (dù Phật Giáo hay Thần Giáo) thường có xây một hồ nước, để sẵn những chiếc gáo cho du khách thực hành nghi thức này. Bạn rửa tay xong, vốc nước lên rửa ngang miệng.

Miệng không còn hơi hướm những lời không tốt, tay không còn dấu vết đã làm việc xấu trước khi thờ cúng, khấn xin.

Chúng tôi mất độ gần một tiếng để đi qua những bậc đá dưới chân một ngàn cây cột màu mặt trời, làm thành một đường vòng đưa lên đỉnh một ngọn đồi nhìn xuống bên dưới thành phố Kyoto, rồi quay trở xuống.

Đường lên chùa Hương nếu không đi bằng dây cáp treo, chắc khó khăn hơn vì những lối đi không được giữ sạch sẽ và an toàn như lối đi cả ngàn bực này, nhất là chen lấn. Ở Nhật dù đông thế nào chăng nữa, sự chen lấn cũng không xảy ra.

Người lên, kẻ xuống tấp nập, phần đông là du khách người Nhật ở thành phố khác tới, du khách Nhật bao giờ cũng đông hơn gấp nhiều lần du khách ngoại quốc.

TMT

Chú Thích:

(*) Từ “nghệ giả” được hình thành từ hai chữ gei (藝 nghệ) và sha (者 giả) xuất phát từ phương ngữ Tokyo, được các ngôn ngữ phương Tây tiếp nhận dưới dạng geisha. Tiếng Nhật chuẩn gọi là “nghệ kĩ”, Geigi (藝妓, “nữ nghệ sĩ”), và họ được gọi theo phương ngữ Kansai (関西 Quan Tây) là “nghệ tử”, Geiko (藝子). Geisha trong thời gian học việc được gọi là “bán ngọc”, Han’gyoku (半玉) (tại Tōkyō) hay “vũ tử”, Maiko (舞子), hoặc “vũ kĩ”, Maigi (舞妓), (tại Kyoto).

Geisha, phát âm như gây), là thuật ngữ quen thuộc nhất đối với người nói tiếng Anh và cũng thường được sử dụng ở Nhật Bản. (Tài liệu tìm thêm trên Wikepidea)

(**) Tài liệu tìm thêm trên Wikepidea

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 05 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Luật cấm lạ trong thể thao (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Nghiêng hăm ba phẩy năm độ (Truyện Ngắn) - Trương Thị Kim Chi
  • - Sinclair một đời sống có ý nghĩa (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - "Nét đẹp của dân tộc ta" (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Vài thuật ngữ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • - Chính trị hóa FBI (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Gan (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • - Cha và con trai nhỏ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Hành động khẩn cấp, đột ngột (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Người thợ đóng giày cuối cùng ở Mỹ (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Hương cây & góc phố hò hẹn (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Lo lắng (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Ái nữ… thầm lặng (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Kho tàng kiến thức của Marion Mahoney (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ thường quán (Thơ) - Sao Khuê
  • - Thánh địa Blacks Hill (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Cá rô đồng kho củ cải (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Một số vấn đề di trú cần quan tâm (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Sài Gòn vùng đô (Tạp Bút ) - Trang Nguyên
  • - Cất va ly (luggage) như thế nào (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Kumis - Rượu sữa ngựa (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Đổ xi măng có cần xin phép không (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • - Dây nịt welt (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Giải cứu lợn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • - Để mắt khỏe đẹp (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Những bông cẩm chướng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Sự im lặng của bầy cừu (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • - Nghề mài kềm Nails (Tạp Ghi) - Ngọc Linh
  • - Mỗi năm, tháng 4 về (Viết Với Trẻ) - Kimdo
  • - Phụ liện cho xuân hè 2017 (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Ngọn tỏ ngọn lu (Ký Sự ) - Trần Mộng Tú
  • - Vả chấm mắm ruốc (Tạp Ghi) - Hỷ Long
  • - Hãy hát Anh hùng ca! (Chat Đi) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Chai thuốc với hệ thống điện tử (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Vương Mộng Long
  • - Giảm chi phí điện thoại di động (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Dry river trang trí với đá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Susanne Bier tinh tế & nhạy cảm (Phóng Sự) - Song Chi
  • - Ông lừa (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Đọc văn Khuất Đẩu - Cây dầu đôi (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - 110 Năm ngày sinh Katharine Hepburn (Tạp Ghi) - Mạnh Kim
  • - Những máy DSLR tốt nhất hiện nay (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Một đôi hy hữu (Tạp Ghi) - Đinh Tiến Đạo
  • - Đất khô (Tạp Bút ) - Uyển Ca
  • - Những người 'bốc hơi' khỏi xã hội Nhật (Theế Giới Quanh Ta)
  • - Ca đoàn thiếu niên quận hạt Collin (Tạp Ghi)
  • - Quà biếu Mẹ gia (Sổ Tay Thường Dân)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • - Trả thù (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Thư viện Seattle (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Hào phóng (CLB Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE