Những khủng hoảng tuổi thanh thiếu niên

Khủng hoảng thanh thiếu niên là một giai đoạn chuyển tiếp trong cuộc đời, một giai đoạn nhạy cảm và nhiều thách thức. Không phải tất cả các biểu hiện tạo ra xung đột hay gây rắc rối ở lứa tuổi này đều là những biểu hiện của bệnh lý. Tuy nhiên chúng ta cũng không nên xem thường hoặc đánh giá thấp những biểu hiện lệch lạc của lứa tuổi thanh thiếu niên. Đối với các bậc phụ huynh và những người xung quanh, việc nhận biết sự khác nhau giữa bình thường và bệnh lý đôi khi không dễ dàng, vì vậy bạn đừng do dự khi cần hỏi ý kiến những nhà cố vấn.

nhung-khung-hoang-tuoi-thanh-thieu-nien4
NGUỒN The Next Web

Ngọc Bích

  1. Trầm cảm và tự sát

Trước hết cần phân biệt tâm trạng u buồn thường thấy ở lứa tuổi thanh thiếu niên với rối loạn trầm cảm bệnh lý. Ở lứa tuổi này, trẻ vị thành niên phải từ bỏ thế giới trẻ thơ của mình, từ bỏ hình dáng trẻ con và xác định lại mối quan hệ với cha mẹ. Khác với rối loạn trầm cảm, những khoảnh khắc u buồn thường không kéo dài. Rối loạn trầm cảm ở tuổi vị thành niên không chỉ biểu hiện qua rối loạn cảm xúc như khóc lóc, mất hứng thú, chán nản… thường thấy trong rối loạn này, mà nó còn có thể biểu hiện qua những hành vi bất thường như ức chế, mệt mỏi khi hoạt động, mất hứng thú với các trò giải trí, xung động, có hành vi hung bạo hay những rối loạn cơ thể như đau đầu, rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống.

nhung-khung-hoang-tuoi-thanh-thieu-nien3
Trầm cảm – nguồn Odyssey

Một trong những nguyên nhân của trầm cảm là trẻ cảm thấy thất bại khi không đạt được lý tưởng của cái tôi quá cao mà các em hay cha mẹ đã đặt ra. Rối loạn trầm cảm nếu không được nhận biết và can thiệp kịp thời có thể dẫn tới những ý tưởng tự sát.

Ý tưởng tự sát là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở lứa tuổi 15-24. Theo thăm dò trên 60 người có ý tưởng tự sát, trong khi đó tỉ lệ này là 1/13 ở tuổi trưởng thành. Ðiều này cho thấy sự tương phản giữa tự sát và ý tưởng tự sát. Những hành động này có thể được thực hiện với những mục đích khác nhau như kêu gọi sự giúp đỡ, đe dọa, trao đổi, né tránh xung đột, đánh cuộc hoặc phó thác vào số phận hoặc trong trường hợp các em không thể chấp nhận được sự hụt hẫng hay thất vọng. Những ý tưởng tự sát cần phải được quan tâm tới vì nó biểu hiện cho một nỗi đau thật sự và nó thường tái diễn nhiều lần.

  1. Những hành vi rủi ro

Những hành vi rủi ro là những hành vi mà trẻ vị thành niên có nhiều khả năng bị thương hoặc bị chết, gây nguy hiểm cho tính mạng nhưng không phải với ý muốn tự sát. Những hành vi này thể hiện sự lo âu sợ hãi sâu sắc với những biến đổi mà trẻ vị thành niên phải chịu đựng ở lứa tuổi này, một cách để chống lại sự trầm cảm dưới nhiều phương diện khác nhau:

– Ðối với những hành vi rủi ro, trường hợp thông thường dẫn tới là muốn lập những thành tích thể thao thậm chí bị thể thao cuốn hút quá mức, dù điều này giúp cho nhân cách phát triển nhưng ở một số trường hợp, nó được thể hiện qua việc tìm kiếm giới hạn như đua xe hay các môn thể thao, trò chơi nguy hiểm.

nhung-khung-hoang-tuoi-thanh-thieu-nien1
Những hành vi rủi ro – nguồn LiveStories

– Quan hệ tình dục không an toàn, không sử dụng bao cao su hoặc các biện pháp tránh thai gây nên nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và nguy cơ lây nhiễm HIV hoặc các bệnh truyền nhiễm khác lây qua đường tình dục. Sử dụng ma túy. Trốn nhà để đi tìm sự tự do. Tuy nhiên vì không nhận được trợ cấp kinh tế cũng như sự bảo vệ từ phía gia đình, nhiều trẻ vị thành niên sống ở những khu vực nhiều tệ nạn và cạm bẫy.

– Ðeo khuyên, xăm mình, uống rượu không thể hiện nguy cơ dẫn đến cái chết nhưng đối với trẻ đó là những cách thức trải nghiệm những giới hạn cơ thể của bản thân, để có thể chịu đựng tốt hơn cơ thể đang thay đổi của mình bằng sự đau đớn và những cơn say.

  1. Nghiện

Nghiện là sự phụ thuộc bệnh lý nhưng không nhất thiết là phải nghiện rượu, ma túy hay thuốc lá mà cũng có thể là nghiện chơi bời, mua sắm, công việc hay thể thao…

Trẻ vị thành niên thường có nguy cơ mắc nghiện với quan niệm “tất cả hoặc không có gì” hoặc “tất cả và ngay tức thời”, làm theo ý mình bất chấp hậu quả. Hành vi nghiện có thể đồng thời tạo ra sự thích thú và làm giảm đi sự khó chịu, không thoải mái. Tuy nhiên nó thực hiện điều này theo cách làm mất khả năng kiểm soát mặc dù nhận biết được hậu quả tiêu cực của hành vi. Hơn nữa đây là hành vi có giá trị trong mắt trẻ và trong mắt một số bạn bè bởi sự gan dạ, can đảm khi thách thức  pháp luật.

nhung-khung-hoang-tuoi-thanh-thieu-nien
Nghiện – nguồn Psychology Today

Những hành vi nghiện có thể là những hành vi nguy cơ đáng lo ngại nhất ở lứa tuổi này khi nó có thể ảnh hưởng sâu sắc tới cấu trúc tâm lý sau này ở tuổi trưởng thành.

  1. Chán ăn, thèm ăn

Nhiều trẻ vị thành niên, đặc biệt là các em nữ thường lo lắng về cân nặng của bản thân. Ðối với một số trẻ từ những chế độ ăn kiêng giảm cân có thể trở thành nỗi ám ảnh thực sự về cân nặng và dẫn tới chứng chán ăn. Chán ăn là sự từ chối ăn uống mà không bị mất đi sự ngon miệng. Mỗi trường hợp chán ăn là một trường hợp khác nhau tùy theo tiền sử của mỗi cá nhân nhưng người ta nhận thấy những điểm chung : xung đột với mẹ, xung đột gắn với bản sắc giới tính tự nhiên, chối từ cơ thể phụ nữ. Sự chán ăn sẽ giúp trẻ che giấu sự thay đổi về hình dáng cơ thể ở lứa tuổi này. Các em tuổi teen này có thể mắc rối loạn chán ăn sau một chấn động tâm lý, bị lạm dụng tình dục, thất tình, xung đột trong gia đình.

Hay ngược lại thì các em cũng có thể thèm ăn một cách thái quá. Những cơn thèm ăn thường xảy ra khi trẻ ở một mình. Trẻ có thể ăn rất nhiều thức ăn trong một thời gian rất ngắn và để tránh tăng cân, sau đó trẻ có thể dùng thuốc xổ hoặc nôn ra những thứ đã ăn. Thèm ăn cũng là một cách mà trẻ ứng phó với khủng hoảng lứa tuổi này.

nhung-khung-hoang-tuoi-thanh-thieu-nien2
Rối loạn ăn uống – nguồn Paradigm Malibu

Những hành vi ăn uống bất thường mang tính bệnh lý thường xuất hiện sớm, từ khoảng 12 tuổi. Nó là một rối loạn ở lứa tuổi dậy thì và thường đi kèm với chứng trầm cảm. Trẻ có thể có những khó khăn kết hợp như mặc cảm tội lỗi, xung động hung tính, né tránh xã hội, cô đơn, thu mình, dễ cáu giận. Cũng như trong trường hợp rối loạn chán ăn, rối loạn thèm ăn liên quan tới sự tự đánh giá bản thân thấp và hình ảnh cơ thể lý tưởng không thể đạt tới.

Ðối với các bậc cha mẹ thật không dễ dàng với ý nghĩ tìm kiếm sự trợ giúp từ bên ngoài. Nhà tâm lý không phải là nhà giáo dục và cũng không thể thay thế vai trò của cha mẹ. Vai trò của nhà tâm lý là giúp trẻ tìm hiểu ý nghĩa và nguyên nhân triệu chứng, xác định những khó khăn và giải pháp. Một số biểu hiện cần lưu ý ở trẻ :

–  Giảm khả năng chú ý, kết quả học tập giảm sút.

– Lo lắng, lo âu, mất ngủ.

– Các hành vi nguy hiểm, sử dụng chất gây nghiện.

– Có hành vi hung dữ hoặc dễ kích động.

– Các rối loạn ăn uống.

Các em có thể thay đổi thái độ, hành vi, khí sắc trong khoảng thời gian rất ngắn. Ðó là biểu hiện của sự khủng hoảng lứa tuổi thanh thiếu niên và cha mẹ đôi khi cảm thấy lo lắng, mệt mỏi với những thay đổi này. Vì thế điều quan trọng là cần xác định xem những rối loạn này có lặp đi lặp lại và kéo dài hay đó chỉ là một vụ việc biệt lập. Cha mẹ có thể nói chuyện với các em về việc tìm kiếm sự giúp đỡ các cố vấn tâm lý ngay trường học và giúp các em hiểu rằng đó là những việc thông thường, không ngoài giúp các em cân bằng tâm lý trong quá trình phát triển của mình.

NB – (Soure: AAOP)

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE