Những câu hỏi về Mỹ Thuật

Kỳ 4

Như vậy, những nền tảng thực hành cho một tác phẩm cổ điển như về luật bố cục, cách sử dụng màu sắc, cách bảo quản,…có còn được coi trọng ở hội họa hiện đại? Và những gì về kỹ thuật được các họa sĩ hiện đại đưa thêm vào và nâng cao hơn?

nhung cau hoi ve my thuat3

Tranh Hiện Thực – William Bouguereau – Tên tranh: The Birth of Venus. 1879

Trịnh Cung: Tùy theo trường phái mà họa sĩ hiện đại theo đuổi, nhiều hay ít của cách vẽ cổ điển vẫn được họ áp dụng. Ví dụ như ở tranh của trường phái Hiện Thực, Tân Hiện Thực, Hiện Thực XHCN, Siêu Thực và cả Cực Thực ( hyper Realism), thì về tạo hình có ít nhất 70% là kỹ thuật cổ điển, trường phái Ấn Tượng có ít nhất là 50% và số còn lại như Biểu Hiện, Dã Thú có khoảng 20%. Tuy hiện đại nhưng về kỹ thuật sử dụng sơn dầu, luật mầu sắc, luật bố cục, các họa sĩ ấy rất hiểu biết giá trị của phương pháp cổ điển gốc rễ mà tôn trọng và thừa hưởng. Nhờ thế mà tác phẩm của họ dù có phá cách thế nào vẫn cho thấy vững chắc, cân bằng về mặt thị giác và lâu bền với thời gian.

Thế thì chỉ mới về hình thức?

Đúng vậy, đừng đùa giỡn với màu vẽ, với bố vẽ và các chất phụ gia (medium),  vì nó được chế tạo từ chất liệu mang nhiều yếu tố hóa chất như acide, sắt, đồng, titan, bạc, cobal,… Nếu không am hiểu về những cấm kỵ khi pha trộn màu, không rửa cọ trước khi pha màu mới đúng cách,… có thể, hay phần chắc là người vẽ sẽ thất vọng sau khi bức tranh vừa vẽ xong, rất đẹp, chỉ vài tháng sau, màu đã xỉn, đục ngầu hoặc xuống sắc, hoặc bị khô nứt. Sau 1975, có nhiều họa sĩ Miền Bắc VN, bây giờ trong số họ có nhiều người đang nổi tiếng, có thời không biết chuẩn bị bố vẽ và không biết cả về tính năng của từng loại màu dầu cũng như  phẩm chất màu của mỗi hãng sản xuất. Họ đã vô tư  vẽ bằng sơn dầu do Trung Quốc sản xuất, vẽ xong, ngày hôm sau, ruồi bu ăn sơn làm mặt tranh lỗ chỗ, thậm chí họ dùng vải bố sống mà vẽ trực tiếp, không hề biết làm như thế là bố vải sẽ bị khô rồi mục vì hiệu ứng dầu thấm trực tiếp vào sợi vải bố.

nhung cau hoi ve my thuat2

Trường phái Ấn Tượng – Auguste Renoir – Tên tranh: Dance in the City. 1883

Nền tảng là vậy. Ở đây, người viết với kinh nghiệm trong nghề cũng khá lâu năm, đồng thời cũng có nhiều cơ hội đi xem tranh bản gốc của các danh họa hiện đại tại nhiều bảo tàng ở Pháp, Thuỵ Sĩ, Hoa Kỳ, đã tận mắt thấy được cách vẽ, cách dùng màu dầu của những Van Gogh, Picasso, Matisse, Miro, Gauguin, Monet, Renoir, Chagall,… Tất cả, không ai cho thấy một sự cẩu thả nào trong sử dụng màu dầu dù bút pháp của họ rất phóng túng và táo bạo.

Tôi muốn nêu ra đây cụ thể trường hợp tranh sơn dầu của một họa sĩ mà được cho là có vấn đề tâm lý, Vincent Van Gogh. Với bút pháp như cuồng phong, cháy bỏng hay trĩu nặng tùy theo mỗi tâm trạng của ông khi vẽ, từ tĩnh vật đến phong cảnh, từ tự họa cho đến những chân dung các nhân vật mà ông gặp trong cuộc đời khốc liệt cô độc triền miên của mình. Kỳ lạ thay, tôi cố xem thật gần từng cm vuông của các tranh ông trong giới hạn mà bảo tàng cho phép; không có một lỗi nào về hoà màu, màu thật trong, thật sạch dù chuyển đổi liên tục, dù có vẻ như không có chút cẩn thận nào, dù có vẻ như ông không có dư một khoảnh khắc nào để rửa cọ. Như vậy ông phải có rất nhiều cọ sạch để thay mỗi khi cần đổi một tông màu khác. Có như thế, màu trong tranh của Vincent Van Gogh đã không những chịu đựng đươc sự tàn phá của thời gian mà vẫn giữ được sự trong và tươi của màu sắc đến ngày hôm nay.

nhung cau hoi ve my thuat1

Trường phái Biểu Hiện Vicent Van Gogh Tên tranh: The Síesta. 1889

Điều này, các họa sĩ Việt Nam mắc lỗi khá phổ biến.

Còn bố cục thì sao? Đừng tưởng muốn đặt sự vật ở đâu trên canvas cũng được, vì vẽ hiện đại phải chơi kiểu mới, phá cách! Vâng, nhưng chỉ trừ tranh Vô Hình Dung ( Non Figiratif) và một số tranh Trừu Tượng là ngoại lệ, các tranh hiện đại khác vẫn phải chú ý đến bố cục. Ngay cả khi một nhà nghệ sĩ nào đó muốn phá cách, chống lại lối bố cục vững chắc thông thường như đặt sự vật được vẽ lệch hẳn về một phía của bức tranh thay vì đáng lẽ ra nó phải được đặt ở trung tâm để bảo đảm sự cân đối, sự vững chắc cho bố cục bức tranh nhằm gây ra sự lạ mắt, sự mới mẻ nơi thị giác người xem. Tuy nhiên, họ không làm vậy hoàn toàn vì như thế bố cục bức tranh sẽ bị sụp đổ. Ta hãy nhìn vào những khoảng trống còn lại của bức tranh, xem người họa sĩ có đặt một object phụ, dù rất nhỏ, ở một nơi nào đó đối lập với mảng vẽ chính? Đó là cách tạo nên sự thăng bằng cho một bố cục chông chênh mà nhà nghệ sĩ đã giải quyết vấn đề về trọng lực đúng một cách tinh tế. Từ đó, các nhà triết học hiện đại gọi đó là thẩm mỹ chông chênh (Esthetic de Chock)

nhung cau hoi ve my thuat

Trường phái Siêu Thực – Giorgio de Chirico – Tên tranh: Piazza d’Italia. 1915

Vậy, có thể xác định được có 5 điều mới quan trọng nhất mà các họa sĩ hiện đại tiền phong đã góp phần làm thay đổi khá nhiều những định chế của nghệ thuật hàn lâm từng được thiết lập từ rất lâu.

nhung cau hoi ve my thuat4

Trường phái Dã Thú –  Maurice de Vlaminck – Tên tranh: Landscape with Red Trees – 1906

1. đa dạng bút pháp, nhiều kỹ thuật tân kỳ như dùng dao vẽ, để lại vết cọ sâu và mạnh, sử dụng đường viền đậm để tạo sự khác biệt giữa các hình thể,…

2. nhiều trường phái nghệ thuật.

3. đưa yếu tố harzard thành ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại.

4. cùng với cá tính nghệ thuật của mỗi họa sĩ, cái đẹp về chất liệu (matiere) được đặt lên hàng đầu.

5. tự do sáng tạo.

nhung cau hoi ve my thuat5

Trường phái Trừu Tượng – Jackson Pollock – Tên tranh: Number 6. 1948

TC – Bolsa, tháng 10-2015

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE