Những câu hỏi về Mỹ Thuật

Kỳ 4

Như vậy, những nền tảng thực hành cho một tác phẩm cổ điển như về luật bố cục, cách sử dụng màu sắc, cách bảo quản,…có còn được coi trọng ở hội họa hiện đại? Và những gì về kỹ thuật được các họa sĩ hiện đại đưa thêm vào và nâng cao hơn?

nhung cau hoi ve my thuat3

Tranh Hiện Thực – William Bouguereau – Tên tranh: The Birth of Venus. 1879

Trịnh Cung: Tùy theo trường phái mà họa sĩ hiện đại theo đuổi, nhiều hay ít của cách vẽ cổ điển vẫn được họ áp dụng. Ví dụ như ở tranh của trường phái Hiện Thực, Tân Hiện Thực, Hiện Thực XHCN, Siêu Thực và cả Cực Thực ( hyper Realism), thì về tạo hình có ít nhất 70% là kỹ thuật cổ điển, trường phái Ấn Tượng có ít nhất là 50% và số còn lại như Biểu Hiện, Dã Thú có khoảng 20%. Tuy hiện đại nhưng về kỹ thuật sử dụng sơn dầu, luật mầu sắc, luật bố cục, các họa sĩ ấy rất hiểu biết giá trị của phương pháp cổ điển gốc rễ mà tôn trọng và thừa hưởng. Nhờ thế mà tác phẩm của họ dù có phá cách thế nào vẫn cho thấy vững chắc, cân bằng về mặt thị giác và lâu bền với thời gian.

Thế thì chỉ mới về hình thức?

Đúng vậy, đừng đùa giỡn với màu vẽ, với bố vẽ và các chất phụ gia (medium),  vì nó được chế tạo từ chất liệu mang nhiều yếu tố hóa chất như acide, sắt, đồng, titan, bạc, cobal,… Nếu không am hiểu về những cấm kỵ khi pha trộn màu, không rửa cọ trước khi pha màu mới đúng cách,… có thể, hay phần chắc là người vẽ sẽ thất vọng sau khi bức tranh vừa vẽ xong, rất đẹp, chỉ vài tháng sau, màu đã xỉn, đục ngầu hoặc xuống sắc, hoặc bị khô nứt. Sau 1975, có nhiều họa sĩ Miền Bắc VN, bây giờ trong số họ có nhiều người đang nổi tiếng, có thời không biết chuẩn bị bố vẽ và không biết cả về tính năng của từng loại màu dầu cũng như  phẩm chất màu của mỗi hãng sản xuất. Họ đã vô tư  vẽ bằng sơn dầu do Trung Quốc sản xuất, vẽ xong, ngày hôm sau, ruồi bu ăn sơn làm mặt tranh lỗ chỗ, thậm chí họ dùng vải bố sống mà vẽ trực tiếp, không hề biết làm như thế là bố vải sẽ bị khô rồi mục vì hiệu ứng dầu thấm trực tiếp vào sợi vải bố.

nhung cau hoi ve my thuat2

Trường phái Ấn Tượng – Auguste Renoir – Tên tranh: Dance in the City. 1883

Nền tảng là vậy. Ở đây, người viết với kinh nghiệm trong nghề cũng khá lâu năm, đồng thời cũng có nhiều cơ hội đi xem tranh bản gốc của các danh họa hiện đại tại nhiều bảo tàng ở Pháp, Thuỵ Sĩ, Hoa Kỳ, đã tận mắt thấy được cách vẽ, cách dùng màu dầu của những Van Gogh, Picasso, Matisse, Miro, Gauguin, Monet, Renoir, Chagall,… Tất cả, không ai cho thấy một sự cẩu thả nào trong sử dụng màu dầu dù bút pháp của họ rất phóng túng và táo bạo.

Tôi muốn nêu ra đây cụ thể trường hợp tranh sơn dầu của một họa sĩ mà được cho là có vấn đề tâm lý, Vincent Van Gogh. Với bút pháp như cuồng phong, cháy bỏng hay trĩu nặng tùy theo mỗi tâm trạng của ông khi vẽ, từ tĩnh vật đến phong cảnh, từ tự họa cho đến những chân dung các nhân vật mà ông gặp trong cuộc đời khốc liệt cô độc triền miên của mình. Kỳ lạ thay, tôi cố xem thật gần từng cm vuông của các tranh ông trong giới hạn mà bảo tàng cho phép; không có một lỗi nào về hoà màu, màu thật trong, thật sạch dù chuyển đổi liên tục, dù có vẻ như không có chút cẩn thận nào, dù có vẻ như ông không có dư một khoảnh khắc nào để rửa cọ. Như vậy ông phải có rất nhiều cọ sạch để thay mỗi khi cần đổi một tông màu khác. Có như thế, màu trong tranh của Vincent Van Gogh đã không những chịu đựng đươc sự tàn phá của thời gian mà vẫn giữ được sự trong và tươi của màu sắc đến ngày hôm nay.

nhung cau hoi ve my thuat1

Trường phái Biểu Hiện Vicent Van Gogh Tên tranh: The Síesta. 1889

Điều này, các họa sĩ Việt Nam mắc lỗi khá phổ biến.

Còn bố cục thì sao? Đừng tưởng muốn đặt sự vật ở đâu trên canvas cũng được, vì vẽ hiện đại phải chơi kiểu mới, phá cách! Vâng, nhưng chỉ trừ tranh Vô Hình Dung ( Non Figiratif) và một số tranh Trừu Tượng là ngoại lệ, các tranh hiện đại khác vẫn phải chú ý đến bố cục. Ngay cả khi một nhà nghệ sĩ nào đó muốn phá cách, chống lại lối bố cục vững chắc thông thường như đặt sự vật được vẽ lệch hẳn về một phía của bức tranh thay vì đáng lẽ ra nó phải được đặt ở trung tâm để bảo đảm sự cân đối, sự vững chắc cho bố cục bức tranh nhằm gây ra sự lạ mắt, sự mới mẻ nơi thị giác người xem. Tuy nhiên, họ không làm vậy hoàn toàn vì như thế bố cục bức tranh sẽ bị sụp đổ. Ta hãy nhìn vào những khoảng trống còn lại của bức tranh, xem người họa sĩ có đặt một object phụ, dù rất nhỏ, ở một nơi nào đó đối lập với mảng vẽ chính? Đó là cách tạo nên sự thăng bằng cho một bố cục chông chênh mà nhà nghệ sĩ đã giải quyết vấn đề về trọng lực đúng một cách tinh tế. Từ đó, các nhà triết học hiện đại gọi đó là thẩm mỹ chông chênh (Esthetic de Chock)

nhung cau hoi ve my thuat

Trường phái Siêu Thực – Giorgio de Chirico – Tên tranh: Piazza d’Italia. 1915

Vậy, có thể xác định được có 5 điều mới quan trọng nhất mà các họa sĩ hiện đại tiền phong đã góp phần làm thay đổi khá nhiều những định chế của nghệ thuật hàn lâm từng được thiết lập từ rất lâu.

nhung cau hoi ve my thuat4

Trường phái Dã Thú –  Maurice de Vlaminck – Tên tranh: Landscape with Red Trees – 1906

1. đa dạng bút pháp, nhiều kỹ thuật tân kỳ như dùng dao vẽ, để lại vết cọ sâu và mạnh, sử dụng đường viền đậm để tạo sự khác biệt giữa các hình thể,…

2. nhiều trường phái nghệ thuật.

3. đưa yếu tố harzard thành ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại.

4. cùng với cá tính nghệ thuật của mỗi họa sĩ, cái đẹp về chất liệu (matiere) được đặt lên hàng đầu.

5. tự do sáng tạo.

nhung cau hoi ve my thuat5

Trường phái Trừu Tượng – Jackson Pollock – Tên tranh: Number 6. 1948

TC – Bolsa, tháng 10-2015

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 27 tháng 04 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Sức mạnh của phái yếu (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Bên dòng sông cạn (Truyện Ngắn) - Việt Phương
  • Độc lập - tự do - hạnh phúc (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Có những tình yêu (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hồi hộp bầu cử Pháp (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Dạy con ứng xử khi bị ức hiếp trong trường học (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Có phải do Mỹ phá (Tạp Ghi) - Đinh Tiến Đạo
  • Dạ Lan ơi, những năm nào chiến tranh đã quên… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sỏi mật (Chuyện Trò Với Thầy Thuốc) - BS Nguyễn Ý Đức
  • Về một con người rất lớn Nguyễn Thị Hạnh Nhơn (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ lâm hảo dũng (Thơ) - Sao Khuê
  • Khi tàn chinh chiến (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • Biển mai còn có cá cơm? (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Chiếu khán cấp tại Việt Nam năm 2016 (Hỏi Đáp Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Ký ức khu chợ Cũ Sài Gòn (Tạp Bút) - Trang Nguyên
  • Để luôn tràn đầy năng lượng (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Rượu Soju- Sake xứ Hàn! (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Hoa Kỳ phát sóng truyền hình 4K (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Những câu hỏi thường gặp (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Một đất nước thống nhứt vẫn có thể có 2 vua! (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • Chăm sóc da cổ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Món quà từ chiến trường (Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Việt kong (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • Về xứ Bắc (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
  • Fendi Policromia độc bản của đồng hồ nữ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trở lại đảo Galang (Ký Sự) - Gió Đồng Nội
  • “Chị hạnh nhơn!” (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Nguyễn Đại Giang và Phan Nhật Nam (Tạp Ghi) - Thanh Thư
  • Nôi ru ngủ (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Vương Mộng Long
  • Mua vé máy bay rẻ (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Sau lưng và trước mặt (Tùy Bút 30 Tháng 4) - Ban Mai
  • Phòng bếp nhỏ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sushi Việt ở Oslo (Phóng Sự) - Song Chi
  • Bé trai 8 tuổi lái xe chở em gái 4 tuổi đi ăn mcdonald (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Từ Ba Tri tới Cabra! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • ĐỌC VĂN VÕ ĐÌNH - Về nhà (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Nhật ký của Phương (Truyện Ngắn) - Mai Phương
  • Con trâu hay máy cày? (Phỏng Vấn) - Hỷ Long
  • Sony hòng đoạt ‘vô địch đệ nhất’ với A9 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cánh cửa của thành công (Tạp Ghi) - Mạnh Kim
  • Chuyện hậu Đồng Tâm trong bóng đêm & rắn rết (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Les Miz nghe chăng tiếng hát (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • Cờ đảng (Chuyện Khó Tin Có Thật)
  • Tết lào (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thay đổi (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE