NHÃN: Trái cây giúp trẻ đẹp và an thần, dễ ngủ

Trong số những trái cây nhiệt đới được trồng tại Hoa Kỳ, Nhãn lại không được phát triển như Xoài hoặc Ổi. Các nhà vườn cũng ít trồng Nhãn vì có lẽ Nhãn chín khó tồn trữ và khó chuyên chở đi xa để phân phối trên những thị trường rộng lớn.

trong nhan

Ảnh minh họa. (NGUỒN: VUONGIONGCAY.COM)

Tại Việt Nam, cả hai miền Nam, Bắc đều có những giống Nhãn nổi tiếng. Miền Bắc với Nhãn Hưng Yên, miền Nam với Nhãn Vĩnh Châu (Bạc Liêu) là những giống Nhãn với trái lớn, cùi dày, nhiều nước, ngọt và hột lại nhỏ.

Trên thị trường Hoa Kỳ, tại các chợ thực phẩm, ngoài Nhãn tươi đông lạnh, còn có Nhãn đóng hộp dưới tên Longan và thịt Nhãn phơi khô (Nhãn nhục)

TÊN KHOA HỌC:

Dimocarpus Longan (Euphoria Longan) thuộc họ thực vật Sapindacea (cùng họ với cây Vải, Chôm Chôm). Mỹ gọi dưới tên Longan và đôi khi Dragon’s eyes. Đông Y xử dụng phần thịt của quả để làm thuốc với tên Long Nhãn nhục, phiên âm Long-yan-rou.

Riêng tại Đài Loan có dùng một loại Nấm Mốc mọc từ Quả Nhãn để làm thuốc với tên Long Nhãn Cô (Long-yan-Gu).

LỊCH SỬ VÀ ĐẶC TÍNH THỰC VẬT:

Tên gọi của Nhãn bằng Anh ngữ Longan, phát xuất trực tiếp từ tiếng Hoa: Bung-Yen hay Lung-yen, theo Hán tự là Long Nhãn nghĩa là “Mắt của Rồng”.

Nhãn có nguồn gốc từ vùng Nam Trung Hoa và Đông Nam Á do khả năng chín chậm và chịu được nhiệt độ lạnh khá nên Nhãn đã phát triển mạnh hơn người anh em cùng họ là Vải.

Nhãn được đưa vào Hoa Kỳ từ Trung Hoa vào năm 1903 do nhà truyền giáo W.N Brewster, hoạt động trong vùng Phúc Kiến. Sau đó Bộ Canh Nông Hoa Kỳ đã thử trồng Nhãn tại Florida. Cây mọc khá tốt nhưng không được ưa chuộng nên không phát triển. Cho đến những năm của thập niên 80, do nhu cầu tiêu thụ tăng cao bởi các di dân đến từ Đông Nam Á và Trung Hoa, Nhãn bắt đầu được trồng nhiều hơn.

Những nước sản xuất Nhãn nhiều nhất hiện nay là Trung Hoa, Ấn Độ, Úc, Reunion và Mauritinus. Riêng tại Đài Loan, có những khu vực trồng Nhãn để nuôi ong lấy mật.

Nhãn là một cây loại đại mộc, cao từ 10-15m và có thể cao đến 40m. Lá mọc cách. Hoa nhỏ màu vàng trắng. Lưỡng phái. Hoa trổ vào tháng Tư, có mật ngọt và mùi thơm nên ngay tại Vĩnh Châu cũng có những trại ong được nuôi để lấy mật. Quả có nhiều cỡ, có thể nhỏ như trái olive nhưng cũng có thể to cỡ quả mận (plum). Hình dạng từ tròn đến trái xoan và cùi (thịt của quả = aryl) cũng có thể dày hoặc mỏng tùy giống. Vỏ ngoài màu nâu lợt. Hạt tròn và đen bóng giống như tròng mắt của sinh vật.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

. Thành phần dinh dưỡng – 100g phần thịt (cùi) của Nhãn chứa:

  Nhãn Tươi Nhãn Khô
          Calories 60 286
          Chất Đạm 1.31 g 4.90 g
          Chất Béo 0.10 g 0.40 g
          Chất Sơ 0.40 g 2 g
          Calcium 1 mg 45 mg
          Sắt 0.13 mg 5.4 mg
          Magnesium 10 mg 46 mg
          Phosphorus 21 mg 196 mg
          Sodium 0 48 mg
          Kẽm 0.05 mg 0.22 mg
          Đồng 0.169 mg 0.807 mg
          Manganese 0.052 mg 0.248 mg
          Vitamin B1 0.031 mg 0.040 mg
          Riboflavin (B2) 0.140 mg N/A
          Niacin 0.3 mg N/A
          Vitamin C 84 mg 28 mg

 

Ngoài các chất dinh dưỡng kể trên, Nhãn còn chứa các chất

– Đường hữu cơ như Sucrose, Glucose

– Protein, Acid Amin như Adenin, Cholin

– Acid Hữu cơ như Citric, Tartric.

DƯỢC TÍNH VÀ CÁCH DÙNG:

Y Học Tây Phương chỉ xem Nhãn như một trái cây bổ dưỡng với nhiều Vitamin và khoáng chất. Trong khi đó Y Học Đông Phương xem Nhãn, nhất là Nhãn khô như một vị thuốc.

Theo truyền thuyết Trung Hoa thì Nhãn giúp nuôi da được mịn màng, làm mắt long lanh và giúp thân thể tươi mát, hấp dẫn với bằng chứng là người đẹp Dương Quý Phi (Yang Gui-fei) đã ăn Nhãn mỗi ngày để giữ nhan sắc mãi tươi đẹp và hấp dẫn.

NHÃN TRONG ĐÔNG Y:

Trong Đông Y, phần thịt của quả Nhãn phơi khô hay Long nhãn nhục đã được ghi trong Thần Nông Bản Thảo Kinh của Đào Hoàng Cảnh và phân biệt các vị thuốc tùy theo độ lớn nhỏ của quả. Cùi từ trái lớn nhất được gọi là Hổ nhục (Hu-yen), từ trái cỡ trung bình gọi là Long nhục (Lung-yen) và trái loại nhỏ là Quỷ nhục (Kuei-yen). Nhãn từ cùi của quả không hạt được gọi là Quỷ viên (Kuei-yuan). Lý Thời Trân đã ghi chép về tác dụng của Nhãn như sau: “Nhân (hột) của Vải là vị thuốc đắt tiền nhưng Nhãn, tuy rẻ hơn, lại có tác dụng tốt hơn vì Nhãn tác dụng êm hơn và kéo dài hơn..”

Dược học Nhật gọi Nhãn là Ryuganniku.

Long Nhãn nhục được xem là có vị ngọt, tính ấm và tác dụng vào các kinh mạch thuộc Tâm và Tỳ.

– Long Nhãn nhục có tính cách bổ dưỡng và tăng lực cho Tâm và Tỳ, nuôi dưỡng máu huyết, trấn an tâm thần nên được dùng để trị các chứng bệnh mất ngủ, tim hồi hộp, trí nhớ kém, mau quên do ở Tâm suy và Tỳ suy; rất hữu dụng cho người phải xử dụng trí óc nhiều để làm việc.

– Để trị mất ngủ và hồi hộp do suy nhược huyết tại Tâm: Long Nhãn được dùng chung với Đương qui (Angelica sinensis = Dang gui), Nhân sâm (Ren shen) và Hạt táo tàu xanh (Toan táo nhân = Suan zao ren)

– Để trị mất ngủ nhẹ và tinh thần nóng nẩy bất ổn: Long nhãn được phốì hợp với Bách Hợp.

– Để giúp kém trí nhớ, choáng váng và mệt mỏi do suy nhược khí huyết tại Tâm: Long nhãn được dùng chung với thach xương bồ (Acori graminei = Shi chang pui)

. Thử nghiệm Dược-lực học:

Dung dịch ly trích từ Long nhãn có đặc tính ngăn chặn được sự phát triển của đa số các loại Nấm gây bệnh (Thử tại Bắc Kinh 1980).

Vài phương thức dung Nhãn theo Đông Y mới:

– Để trị tiêu chảy: Đun 15 gr trái Nhãn (bỏ vỏ và hột) với 3 lát Gừng và ăn ngày 2 lần.

– Để trị phù thũng nơi sản phụ sau khi sanh: Đun 50g Long nhãn nhục khô với 5 lát mỏng Gừng tươi, 10 quả táo tàu khô với 400ml nước đến khi còn lại 200ml. Uống mỗi ngày.

– Để trị mất ngủ, bớt lo âu: Đun nóng 10 quả nhãn (bỏ hột và vỏ) với 20 hạt Sen khô trong 200ml nước đến khi còn lại 50ml. Uống nước trước khi đi ngủ.

– Để làm thuốc bổ, giúp trị mỏi mệt, yếu sức cho những người cao niên: Đun cách thủy, nhỏ lửa 100g Long nhãn với 20 quả Táo Tàu khô (bỏ hột), 2g Nhân Sâm Đại Hàn, và 1g đường phèn đến khi Nhãn và Táo mềm hẳn để có thể nghiền và trộn thành một dạng sệt như chè. Ăn mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 1 muổng cà phê.

– Để chữa trị chứng chóng mặt, choáng váng và xuống cân: Hấp 15g Long nhãn nhục với 30g thịt heo nạc, 2 lát Gừng tươi với lượng vừa đủ Rượu trắng. Ăn mỗi ngày 1 lần.

– Tại một số vùng ở Việt Nam, Hột Nhãn được đập dẹp và đắp vào vết rắn cắn để giúp hút nọc rắn

– Vỏ Nhãn (Long nhãn xác) đốt cháy và tán ra bột mịn để rắc vào chỗ phỏng hoặc có thể trộn chung với Dầu Bắp hay Mỡ để thoa lên chỗ phỏng giúp mau lành da và làm bớt đau.

. Nhãn trong Y Dược Ayuravedic:

Nhãn là một cây khá thông dụng tại Ấn Độ nên được dung rất phổ biến. Quả được xem là kiện vị, giúp ăn ngon miệng và trị được sán lải. Hột tán nhỏ giúp trị vết thương mau lành tương tự như hột Vải.

Ghi chú: Tại Đài Loan có một Dược Phẩm chế từ một giống Nấm chỉ sống ký sinh trên Nhãn được gọi là Long Nhãn Cô (Longan-gu) với tên khoa học là Ganodermae Lung-Yen. Nấm ký sinh này là Fomes Applanatus thuộc họ nấm Polysporacea. Nấm có chứa các chất 5-6 dihydroergosterol Ergosterol và Ubiquinone (Coenzyme Q) hiện đang được dùng để trị ung thư dạng Carcinoma và trị Sưng Cổ Họng tại các bệnh viện Đài Bắc và Đài Trung.

TVH

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE