NHÃN: Trái cây giúp trẻ đẹp và an thần, dễ ngủ

Trong số những trái cây nhiệt đới được trồng tại Hoa Kỳ, Nhãn lại không được phát triển như Xoài hoặc Ổi. Các nhà vườn cũng ít trồng Nhãn vì có lẽ Nhãn chín khó tồn trữ và khó chuyên chở đi xa để phân phối trên những thị trường rộng lớn.

trong nhan

Ảnh minh họa. (NGUỒN: VUONGIONGCAY.COM)

Tại Việt Nam, cả hai miền Nam, Bắc đều có những giống Nhãn nổi tiếng. Miền Bắc với Nhãn Hưng Yên, miền Nam với Nhãn Vĩnh Châu (Bạc Liêu) là những giống Nhãn với trái lớn, cùi dày, nhiều nước, ngọt và hột lại nhỏ.

Trên thị trường Hoa Kỳ, tại các chợ thực phẩm, ngoài Nhãn tươi đông lạnh, còn có Nhãn đóng hộp dưới tên Longan và thịt Nhãn phơi khô (Nhãn nhục)

TÊN KHOA HỌC:

Dimocarpus Longan (Euphoria Longan) thuộc họ thực vật Sapindacea (cùng họ với cây Vải, Chôm Chôm). Mỹ gọi dưới tên Longan và đôi khi Dragon’s eyes. Đông Y xử dụng phần thịt của quả để làm thuốc với tên Long Nhãn nhục, phiên âm Long-yan-rou.

Riêng tại Đài Loan có dùng một loại Nấm Mốc mọc từ Quả Nhãn để làm thuốc với tên Long Nhãn Cô (Long-yan-Gu).

LỊCH SỬ VÀ ĐẶC TÍNH THỰC VẬT:

Tên gọi của Nhãn bằng Anh ngữ Longan, phát xuất trực tiếp từ tiếng Hoa: Bung-Yen hay Lung-yen, theo Hán tự là Long Nhãn nghĩa là “Mắt của Rồng”.

Nhãn có nguồn gốc từ vùng Nam Trung Hoa và Đông Nam Á do khả năng chín chậm và chịu được nhiệt độ lạnh khá nên Nhãn đã phát triển mạnh hơn người anh em cùng họ là Vải.

Nhãn được đưa vào Hoa Kỳ từ Trung Hoa vào năm 1903 do nhà truyền giáo W.N Brewster, hoạt động trong vùng Phúc Kiến. Sau đó Bộ Canh Nông Hoa Kỳ đã thử trồng Nhãn tại Florida. Cây mọc khá tốt nhưng không được ưa chuộng nên không phát triển. Cho đến những năm của thập niên 80, do nhu cầu tiêu thụ tăng cao bởi các di dân đến từ Đông Nam Á và Trung Hoa, Nhãn bắt đầu được trồng nhiều hơn.

Những nước sản xuất Nhãn nhiều nhất hiện nay là Trung Hoa, Ấn Độ, Úc, Reunion và Mauritinus. Riêng tại Đài Loan, có những khu vực trồng Nhãn để nuôi ong lấy mật.

Nhãn là một cây loại đại mộc, cao từ 10-15m và có thể cao đến 40m. Lá mọc cách. Hoa nhỏ màu vàng trắng. Lưỡng phái. Hoa trổ vào tháng Tư, có mật ngọt và mùi thơm nên ngay tại Vĩnh Châu cũng có những trại ong được nuôi để lấy mật. Quả có nhiều cỡ, có thể nhỏ như trái olive nhưng cũng có thể to cỡ quả mận (plum). Hình dạng từ tròn đến trái xoan và cùi (thịt của quả = aryl) cũng có thể dày hoặc mỏng tùy giống. Vỏ ngoài màu nâu lợt. Hạt tròn và đen bóng giống như tròng mắt của sinh vật.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

. Thành phần dinh dưỡng – 100g phần thịt (cùi) của Nhãn chứa:

  Nhãn Tươi Nhãn Khô
          Calories 60 286
          Chất Đạm 1.31 g 4.90 g
          Chất Béo 0.10 g 0.40 g
          Chất Sơ 0.40 g 2 g
          Calcium 1 mg 45 mg
          Sắt 0.13 mg 5.4 mg
          Magnesium 10 mg 46 mg
          Phosphorus 21 mg 196 mg
          Sodium 0 48 mg
          Kẽm 0.05 mg 0.22 mg
          Đồng 0.169 mg 0.807 mg
          Manganese 0.052 mg 0.248 mg
          Vitamin B1 0.031 mg 0.040 mg
          Riboflavin (B2) 0.140 mg N/A
          Niacin 0.3 mg N/A
          Vitamin C 84 mg 28 mg

 

Ngoài các chất dinh dưỡng kể trên, Nhãn còn chứa các chất

– Đường hữu cơ như Sucrose, Glucose

– Protein, Acid Amin như Adenin, Cholin

– Acid Hữu cơ như Citric, Tartric.

DƯỢC TÍNH VÀ CÁCH DÙNG:

Y Học Tây Phương chỉ xem Nhãn như một trái cây bổ dưỡng với nhiều Vitamin và khoáng chất. Trong khi đó Y Học Đông Phương xem Nhãn, nhất là Nhãn khô như một vị thuốc.

Theo truyền thuyết Trung Hoa thì Nhãn giúp nuôi da được mịn màng, làm mắt long lanh và giúp thân thể tươi mát, hấp dẫn với bằng chứng là người đẹp Dương Quý Phi (Yang Gui-fei) đã ăn Nhãn mỗi ngày để giữ nhan sắc mãi tươi đẹp và hấp dẫn.

NHÃN TRONG ĐÔNG Y:

Trong Đông Y, phần thịt của quả Nhãn phơi khô hay Long nhãn nhục đã được ghi trong Thần Nông Bản Thảo Kinh của Đào Hoàng Cảnh và phân biệt các vị thuốc tùy theo độ lớn nhỏ của quả. Cùi từ trái lớn nhất được gọi là Hổ nhục (Hu-yen), từ trái cỡ trung bình gọi là Long nhục (Lung-yen) và trái loại nhỏ là Quỷ nhục (Kuei-yen). Nhãn từ cùi của quả không hạt được gọi là Quỷ viên (Kuei-yuan). Lý Thời Trân đã ghi chép về tác dụng của Nhãn như sau: “Nhân (hột) của Vải là vị thuốc đắt tiền nhưng Nhãn, tuy rẻ hơn, lại có tác dụng tốt hơn vì Nhãn tác dụng êm hơn và kéo dài hơn..”

Dược học Nhật gọi Nhãn là Ryuganniku.

Long Nhãn nhục được xem là có vị ngọt, tính ấm và tác dụng vào các kinh mạch thuộc Tâm và Tỳ.

– Long Nhãn nhục có tính cách bổ dưỡng và tăng lực cho Tâm và Tỳ, nuôi dưỡng máu huyết, trấn an tâm thần nên được dùng để trị các chứng bệnh mất ngủ, tim hồi hộp, trí nhớ kém, mau quên do ở Tâm suy và Tỳ suy; rất hữu dụng cho người phải xử dụng trí óc nhiều để làm việc.

– Để trị mất ngủ và hồi hộp do suy nhược huyết tại Tâm: Long Nhãn được dùng chung với Đương qui (Angelica sinensis = Dang gui), Nhân sâm (Ren shen) và Hạt táo tàu xanh (Toan táo nhân = Suan zao ren)

– Để trị mất ngủ nhẹ và tinh thần nóng nẩy bất ổn: Long nhãn được phốì hợp với Bách Hợp.

– Để giúp kém trí nhớ, choáng váng và mệt mỏi do suy nhược khí huyết tại Tâm: Long nhãn được dùng chung với thach xương bồ (Acori graminei = Shi chang pui)

. Thử nghiệm Dược-lực học:

Dung dịch ly trích từ Long nhãn có đặc tính ngăn chặn được sự phát triển của đa số các loại Nấm gây bệnh (Thử tại Bắc Kinh 1980).

Vài phương thức dung Nhãn theo Đông Y mới:

– Để trị tiêu chảy: Đun 15 gr trái Nhãn (bỏ vỏ và hột) với 3 lát Gừng và ăn ngày 2 lần.

– Để trị phù thũng nơi sản phụ sau khi sanh: Đun 50g Long nhãn nhục khô với 5 lát mỏng Gừng tươi, 10 quả táo tàu khô với 400ml nước đến khi còn lại 200ml. Uống mỗi ngày.

– Để trị mất ngủ, bớt lo âu: Đun nóng 10 quả nhãn (bỏ hột và vỏ) với 20 hạt Sen khô trong 200ml nước đến khi còn lại 50ml. Uống nước trước khi đi ngủ.

– Để làm thuốc bổ, giúp trị mỏi mệt, yếu sức cho những người cao niên: Đun cách thủy, nhỏ lửa 100g Long nhãn với 20 quả Táo Tàu khô (bỏ hột), 2g Nhân Sâm Đại Hàn, và 1g đường phèn đến khi Nhãn và Táo mềm hẳn để có thể nghiền và trộn thành một dạng sệt như chè. Ăn mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 1 muổng cà phê.

– Để chữa trị chứng chóng mặt, choáng váng và xuống cân: Hấp 15g Long nhãn nhục với 30g thịt heo nạc, 2 lát Gừng tươi với lượng vừa đủ Rượu trắng. Ăn mỗi ngày 1 lần.

– Tại một số vùng ở Việt Nam, Hột Nhãn được đập dẹp và đắp vào vết rắn cắn để giúp hút nọc rắn

– Vỏ Nhãn (Long nhãn xác) đốt cháy và tán ra bột mịn để rắc vào chỗ phỏng hoặc có thể trộn chung với Dầu Bắp hay Mỡ để thoa lên chỗ phỏng giúp mau lành da và làm bớt đau.

. Nhãn trong Y Dược Ayuravedic:

Nhãn là một cây khá thông dụng tại Ấn Độ nên được dung rất phổ biến. Quả được xem là kiện vị, giúp ăn ngon miệng và trị được sán lải. Hột tán nhỏ giúp trị vết thương mau lành tương tự như hột Vải.

Ghi chú: Tại Đài Loan có một Dược Phẩm chế từ một giống Nấm chỉ sống ký sinh trên Nhãn được gọi là Long Nhãn Cô (Longan-gu) với tên khoa học là Ganodermae Lung-Yen. Nấm ký sinh này là Fomes Applanatus thuộc họ nấm Polysporacea. Nấm có chứa các chất 5-6 dihydroergosterol Ergosterol và Ubiquinone (Coenzyme Q) hiện đang được dùng để trị ung thư dạng Carcinoma và trị Sưng Cổ Họng tại các bệnh viện Đài Bắc và Đài Trung.

TVH

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE