Nhà văn Doãn Quốc Sỹ trong tâm tư thời đại

Nhà văn Doãn Quốc Sỹ
Nhà văn Doãn Quốc Sỹ

Nhà văn Doãn Quốc Sỹ là hình tượng văn học đáng quý của thời đại chúng ta. Hầu như người cầm bút nào của Miền Nam cũng đã đọc và cảm một tác phẩm nào đó của Doãn Quốc Sỹ và còn lưu giữ như một kỷ niệm của buổi đầu đời. Với người giữ mục này thì đó là U Hoài và Dòng Sông Ðịnh Mệnh. Ðỗ Quý Toàn cũng từng mê Dòng Sông Ðịnh Mệnh. Cả Nguyễn Mạnh Trinh nữa. Hoàng Khởi Phong và Thái Tú Hạp thì có nhiều liên hệ tinh thần với Doãn Quốc Sỹ. Hoàng Khởi Phong kể: Năm mười tám tuổi, khi đọc “Dòng sông định mệnh – Chiếc chiếu hoa cạp điều” của ông, tôi bắt được những ý nghĩ trong lành trong từng trang sách. Còn Thái Tú Hạp từ buổi đầu đã yêu Chiếc Chiếu Hoa Cạp Ðiều vì ông và mẹ cũng từng có nhiều kỷ niệm với một chiếc chiếu cũ trong những năm nghèo khổ.

Và Thái Tú Hạp kể lại: “Về sau khi lên Trung học, chúng tôi yêu thích những tác phẩm của Nhà văn Doãn Quốc Sỹ như Sợ Lửa – Hồ Thùy Dương – Trái Cây Ðau Khổ – Người Việt Ðáng Yêu – Vào Thiền, Trái Ðắng Tràng Sinh – U Hoài – Gánh xiếc – Dòng Sông Ðịnh Mệnh – Gìn Vàng Giữ Ngọc – Ðốt Biên Giới – Cánh Tay Nối Dài – Cúi Ðầu, Sầu Mây. Và một bộ trường thiên tiểu thuyết khác có tên Khu Rừng Lau. Sau năm 1975, ông viết thêm những tác phẩm Ði, Dấu Chân Trên Cát, Cò Ðùm, Mình Lại Soi Mình, Người Vái Tứ Phương… Tuy nhiên câu chuyện Chiếc Chiếu Hoa Cạp Ðiều gây cho chúng tôi nhiều ấn tượng ngậm ngùi sâu sắc nhất. Gợi cho chúng tôi liên tưởng đến những ngày tản cư và hồi cư tại Hội An. Trong suốt cuộc hành trình đầy gian lao khổ ải, Mẹ tôi đã mua lại chiếc chiếu cũ khi qua làng Bàn Thạch, chiếc chiếu đã giúp chúng tôi đủ chuyện. Khi nào quá mỏi chân, Mẹ tôi trải cho chúng tôi ngồi tạm bên vệ đường đầy cát nóng. Tối đến Mẹ tôi dùng chiếc chiếu đắp cho chúng tôi đỡ gió sương. Chính vì lý do đó, tác phẩm Chiếc Chiếu Hoa Cạp Ðiều của Nhà văn Doãn Quốc Sỹ như một đồng điệu kỳ thú nên chúng tôi yêu thích cho đến bây giờ. Thực sự chúng tôi cũng chưa được vinh hạnh đối diện với Nhà văn Doãn Quốc Sỹ. Chỉ có một lần khi chúng tôi ở Los Angeles, nhà văn Mai Thảo nhờ chở về Orange County để tham dự buổi họp mặt đón Nhà văn Doãn Quốc Sỹ vừa đến từ Việt Nam do nhật báo Người Việt và thân hữu của nhóm Sáng Tạo ngày xưa đứng ra tổ chức tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt.”

Câu chuyện Thái Tú Hạp kể khiến chúng ta xúc động. Từ đó ta càng thấy yêu Chiếc Chiếu Hoa Cạp Ðiều hơn. Thái Tú Hạp kể tiếp:

“Trên chặng đường từ Los Angeles đến Santa Ana, Nhà văn Mai Thảo kể nhiều chuyện về những kỷ niệm phối hợp đầu tiên hình thành nhóm Sáng Tạo ở Saigon. Ông Mai Thảo kết luận: Anh Doãn Quốc Sỹ xứng đáng được đa số anh em trọng nể về tư cách đạo đức, nhân hậu và nhất là hào khí kẻ sĩ trong trại tù…có lập trường quốc gia dân tộc…thể hiện rõ nét qua các nhân vật trong các tiểu thuyết của anh, cũng như khi anh ở trong các trại cải tạo. Trong những tác phẩm văn chương của anh Doãn Quốc Sỹ như chúng ta thường thấy, hầu hết các nhân vật đều là những người rất hiền lành, bao dung, yêu người yêu đời, không hận thù và tin tưởng cái thiện bao giờ cũng thuận lòng trời và đạt thành viên mãn…”

Một số tác phẩm của nhà văn Doãn Quốc Sỹ
Một số tác phẩm của nhà văn Doãn Quốc Sỹ

Bàn thêm về ảnh hưởng của văn Doãn Quốc Sỹ, Thái Tú Hạp viết: “Không phải chỉ có ông Mai Thảo nhận xét về tác giả của tác phẩm Dòng Sông Ðịnh Mệnh mà khi chúng tôi có cơ hội gặp Nhà văn Võ Phiến, Nhà văn Nguyễn Sỹ Tế, Nhà văn Duy Lam trong những buổi sinh hoạt Văn Học Nghệ Thuật tại Little Saigon và tại quán Doanh Doanh ở Los Angeles. Và chính các Nhà văn chúng tôi vừa đan cử đã từng khai mở dòng văn chương mới khởi sắc chung với nhau từ những ngày trước ở Saigon, đều có nhận xét tương tự như ông Mai Thảo. Chúng tôi còn khám phá nơi nhà văn Doãn Quốc Sỹ tấm lượng từ ái tuyệt vời, luôn luôn tin tưởng vào những giá trị cao quý của truyền thống văn hóa dân tộc: Ông không nuôi hận thù dài lâu ngay cả khi ông đang bị giam trong lao tù cộng sản. Ông chỉ căm thù chính sách của một chế độ tàn bạo đàn áp cái nhân phẩm con người xuống tầm súc vật, muốn dìm con người trong thiếu thốn để chứng minh nguyên lý “vật chất quyết định hết thảy”. Ông không căm thù những kẻ thừa lệnh đang hành hạ ông và ông quan niệm nếu chúng ta thực sự muốn học hỏi hạnh từ bi nhẫn nhục thì nên cám ơn những người gây ra tội ác vì chính kẻ thù đã dạy cho chúng ta rèn luyện lòng nhân từ. Ðối với người có bản chất từ bi nên xem như một vốn liếng kinh nghiệm cần thiết mà trong đó kẻ thù không thể thiếu được thành tố đạt đến thành công…”

Con người và nhân cách, tác phẩm của Doãn Quốc Sỹ là như thế. Và đã được đón nhận, yêu mến và quý trọng. Trong văn học Việt Nam thời cận đại, không ai được như ông.

NGUYỄN & BẠN HỮU

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY