Người Thầy

Tôi rụt rè đứng trước khung cửa sổ khu các Thầy và các Linh Mục của Chủng viện nội trú.

Thầy Khoan đứng bên trong cửa sổ hỏi ra:

– Con cần gì?

– Thưa thầy, mẹ con nói con thưa với Cha Tùng đưa áo cho con đem về để mẹ con thay cái ống tay áo cho Cha.

Thầy Khoan bảo tôi ra ngoài văn phòng ngồi chờ thầy đi tìm Cha. Khoảng hai mươi phút sau, thầy mang ra cái áo gói trong một tờ báo cũ đưa cho tôi đem về.

Tôi nhớ mãi câu chuyện ngày hôm đó (tôi mới học lớp đệ Ngũ) cho tới bây giờ hơn 50 năm.

Tôi học Trung Học ở trường tư thục Công Giáo, do Chủng viện Nguyễn Duy Khang – Thị Nghè thành lập. Trường chỉ có từ đệ Thất đến đệ Tứ. Thi xong Trung Học Ðệ Nhất Cấp là phải ra trường khác học.

Các thầy dạy một số là Linh Mục, hay Tu Sinh và có một số trường mời thầy ở ngoài vào dạy.

nguoi-thay
Thầy và trò của một lớp học trong Tiểu Chủng Viện những năm 1960-1965. nguồn người việt

Chủng viện và trường học cùng ở trên một miếng đất, tôi hồi đó đâu có biết miếng đất rộng bao nhiêu, chỉ biết có hai dẫy nhà, một dẫy cho các Cha, các thầy ở, một dẫy làm trường học, có hồ cá và vườn rau. Trường có nhà nguyện nhỏ cho các Thầy, chúng tôi không được vào đó bao giờ.

Thầy dạy Anh Văn của chúng tôi là Linh mục Ðinh Cao Tùng, dạy Việt Văn và Âm Nhạc là thầy Ðinh Ngọc Khoan, Tu sinh, em ruột của Cha Tùng, thầy Cầu dạy Toán, thầy Tiếng dạy Lý Hóa, Linh mục Nguyễn Khoa Cử là Hiệu Trưởng.

Ngoài tu sinh và linh mục trong Chủng viện, Cha Hiệu trưởng cũng có mời một số sinh viên Văn khoa hay Luật khoa mới ra trường dạy giờ cho những lớp đệ Thất, đệ Lục.

Chủng viện nghèo, các linh mục, tu sĩ cũng nghèo. Thầy tôi, Cha Tùng luôn luôn mặc áo sờn vai, rách khuỷu tay. Tôi đi học về hay kể cho mẹ nghe về hôm nay Cha mặc cái áo như thế nào. Mẹ tôi nghe mãi chắc cũng đau lòng nên bảo tôi vào trường mang áo rách của Cha về cho mẹ mạng, mẹ vá. Mẹ tôi là cô giáo dạy thêu đan nên vá mạng rất khéo, nhưng mạng vá mãi cũng hết cả chỗ, nên có khi mẹ thay cả cái ống tay áo mới, rồi có ngày thấy cả cái áo cũng cần được thay nên mẹ tôi mua vải về, cắt may cho Cha một cái áo mới vào dịp lễ Giáng Sinh.

Tôi nhớ cái ngày hai mẹ con đem tới biếu Cha cái áo chùng đen đó. Sau giờ học, hai mẹ con tôi xin được gặp Cha ở văn phòng nhà trường, Cha nghĩ là mẹ con tôi đến xin trả tiền học trễ tháng này (thỉnh thoảng vẫn có phụ huynh tới xin được đóng trễ tiền học cho con) Khi Cha nhận được cái áo mới, Cha cảm động lắm, nhưng người không vồ vập, vẫn đứng cách mẹ con tôi một khoảng khá xa, từ tốn nói lời cám ơn. Cả mẹ và tôi đứng khoanh tay cúi đầu, lòng vô cùng sung sướng.Trên đường về mẹ tôi nói là chỉ sợ Cha không nhận, và cái áo mới chắc sẽ làm Cha lúng túng lắm.

Tôi nhắc mẹ là chiếc áo cũ đã hết chỗ để thay, để mạng rồi mẹ ạ, để Cha mặc một cái áo dòng với nhiều miếng vá, con thấy tội nghệp Cha quá. Nhưng tại sao Cha lại không mừng rỡ khi nhận áo hả mẹ? Mẹ tôi nói đó là “Lòng tự trng ca một người thy.”

Buổi học đầu sau mấy ngày nghỉ lễ Giáng Sinh năm đó, trở lại lớp, tôi thấy Cha (người thầy đáng kính của tôi) mặc chiếc áo mới đi dạy. Nét mặt Cha vẫn từ tốn, nghiêm nghị. Sau lớp học, tôi phụ thu các bài làm của cả lớp đặt lên bàn Cha, Cha ngửng mặt lên nhìn tôi nói:

– Cám ơn con.

Tôi nghe trong giọng nói đó hình như chứa cả một niềm cám ơn sâu đậm, bỗng nhiên hai giọt nước mắt tôi ứa ra, tôi vội vàng quay nhanh xuống.Về nhà tôi kể lại cảm xúc mình cho bố mẹ nghe.

Bố tôi nói:

– Con ơi, Thầy giáo là cha mẹ thứ hai của mình. Các con phải luôn luôn kính trọng Thầy. Các con sai thì Thầy phạt, các con đúng thì Thầy khen thưởng. Phải biết công ơn của Thầy. Như bố mẹ đây cũng phải kính trọng và mang ơn Thầy, vì Thầy đã phụ với bố mẹ giáo dục các con.

Thầy dạy chúng con có nhiều điều bố mẹ không biết nhưng căn bản là lễ phép và biết tôn kính Thầy như tôn kính cha mẹ.

Rồi bố tôi nhắc lại truyện về một người học trò ngày xưa, hết lớp ở làng lên tỉnh học, thi đỗ làm quan rồi về thăm quê. Trước tiên là thăm người Thầy dạy mình thời thơ dại. Ông Thầy già đã được lính tới tận nhà báo trước là có quan Huyện ghé thăm. Khi quan Huyện khom lưng bước vào ngôi nhà tranh, vách đất, thấy Thầy mình ngồi trên tấm phản, vẫn tấm phản ngày xưa, chỉ có Thầy là già đi và ốm yếu. Quan khoanh tay, cúi lạy Thầy. Thầy vẫn ngồi yên trên phản, khẽ gật đầu, giơ tay mời anh học trò cũ của mình ngồi xuống uống chén trà. Ông quan trẻ đó trước sau vẫn không dám ngồi ngang với Thầy mình, ông khoanh tay đứng suốt buổi hầu trà Thầy, cho tới khi cúi đầu chào đi giật lùi ra cửa.(*)

Cha tôi nói; đó là truyền thống đạo đức của người mình con ạ. “Tôn Sư Trọng Ðạo” Người học trò biết giữ cái lễ với Thầy, người Thầy biết giữ cái lòng tự trọng của mình với những người quan chức.

Như Linh mục Tùng, Thầy của con, khi nhận được chiếc áo mới, biết là rất cần thiết vì cái áo cũ rách quá rồi, tự trong thâm tâm Thầy con rất cám ơn nhưng không tỏ ra quá vồ vập vì lòng tự trọng của một người Thầy nghèo.

Bây giờ các con còn nhỏ, nếu không được giáo dục như thế, khi lớn lên con không thể nào trở thành một người cha, người mẹ tốt trong gia đình và một người công dân tốt cho xã hội được.

Bây giờ thì cả cha mẹ tôi và vị Thầy linh mục khả kính của tôi đã qua đời. Tôi đã thay cha mẹ mang con tới trường. Rồi các con tôi lại đưa con của chúng tới trường. Chúng tôi cùng cố gắng dạy cho trẻ nhỏ biết kính trọng thầy cô như chính chúng tôi cũng biết kính trọng những người dạy dỗ con cháu mình, vì cái gương đẹp nhất bao giờ cũng từ cha mẹ.

Ơn cha nghĩa mẹ công thầy

sao cho xng phận này làm con.

Câu thơ trên tôi được học từ nhỏ, vẫn nhớ tới bây giờ.

TMT

(*) Phỏng theo Quốc Văn Giáo Khoa Thư – ngày xưa

Tháng 3/13/2018

SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY