Người nặn tò he

Người ta vẫn gọi lão là Lão Tam Lợn, dù lão đã từ bỏ nghề mổ lợn mấy chục năm nay rồi. Tháng này sắp gần Tết rồi mà trời vẫn còn lạnh. Cái lạnh sắt se không chừa cả cơn đau từ những khớp xương nhức buốt của người già. Lão năm nay đã hơn 80, độ chừng như vậy trên cái mặt già nua nhúm nhó và đen xám xịt của lão. Bộ áo quần trên người lão cũng vậy, khéo khen thứ vải bố ngày xưa được dệt như cái câu “ăn chắc mặc bền” của người dân xứ miền Trung đầy nắng gió. Bộ áo quần lão mặc có màu gì ấy nhỉ, màu xám tro ? màu lông chuột? màu vỏ cây già? Trộn ba thứ màu ấy lại với nhau mới áng chừng được cái màu quen thuộc từ bộ áo quần của lão. Có lẽ màu đất cũ và đất mới đã bệt cứng lại với nhau nên sợi vải mới bền đến vậy. Bộ áo quần đã theo lão từ thời nhà lão còn có của để ăn và theo lão đến mấy chục năm, lúc nhà lão đói deo đói dắt, bị mất hết, cướp sạch.

Có lẽ cả nhà lão đã nếm đủ vị đói của những năm 80. Có năm cùng quá, lão làm luôn cả việc mổ lợn thuê, vậy mà thời còn bé lão lại sợ nhìn khi người ta cắt cổ một con gà. Có năm, lão bỏ lại vợ con nheo nhóc lên rừng tìm ngải. Mấy năm sau trở về với gương mặt vàng bủng, lão dở người từ dạo ấy, và càng tệ hại hơn khi đứa con trai út lâm bệnh mà chết. Vợ và đứa con gái đầu của lão bỏ vào miền Nam kiếm sống cũng bặt vô âm tín. Lão nhớ là họ đã bỏ đi trong chuyến tìm ngải trầm kéo dài hơn 5 năm của lão. Từ sáng sớm đến tối mịt, lão đi lất khất bụi bờ xó chợ. Lão hiền lành và tội nghiệp nên được người ta cho cái ăn, có khi được cho cả tiền. Lão thường cất tiền cẩn thận vào cái túi áo có cái kim băng to tướng. Lão điên, đúng là lão điên chỉ mới một nửa thôi, bởi cứ gần Tết là lão lại lục đục chuẩn bị đi mua gạo dẻo để nhào nặn những con tò he để bán cho lũ trẻ con. Ngày xưa vẫn thế, chỉ trừ khi lão đi làm ăn xa không trở về kịp. Lão cố gắng tìm về quê nhà vào dịp gần Tết để nặn những con tò he xanh đỏ. Với lão, đó là sự thích thú, đó là thứ hương vị nhàn rỗi trong cuộc đời.

Năm nay, tiết trời lạnh cóng. Những khớp xương của lão lại cứ buốt nhói, nhất là từ những cái chồi xương mọc ra trên các mu bàn tay và trên mu hai ngón chân cái. Tiếng chày cồm cộp vang ra từ nhà lão cả đêm cho đến gần sáng sớm. Tôi biết lão đang giã bột để làm tò he, âm thanh này đã quá quen với tôi từ thuở bé. Thuở ấy có vài nhà ở xóm tôi làm tò he bán vào dịp Tết, sau này chỉ còn mỗi mình lão. Ngày bé, tôi thường lăng xăng sang nhà lão chơi. Từng cái mẹt tre được cắm đầy những con tò he đủ màu sắc. Tôi thường nhìn những ngón tay thoăn thoắt của lão nặn: những hoa hồng đỏ thắm, những chú mục đồng ngồi trên lưng trâu thổi sáo, những cô thôn nữ áo mớ bảy mớ ba rực rỡ hay hình tượng anh hùng Thánh Gióng nhổ tre đánh giặc, chàng Thạch Sanh dũng mãnh đánh thắng chằn tinh, những chùm chuối vàng tươi, con công, chú gà trống, rồi nào là rùa, ếch, ngựa, lợn, cá, cả thầy trò Tôn Ngộ Không, cả chú tễu, lão quan phụ mẫu, bà mẹ, đám trẻ con, lão thợ rừng, bác nông dân, bà đồng, mười hai con giáp, cái chân giò, đĩa xôi, cả hình lão phước lộc thọ… Lão nặn nhiều thứ ít trùng lại khuôn mẫu từ người khác, tôi thích lắm vì lẽ đó. Qua lời lão giảng giải, tôi được biết về tên gọi “tò he”, có thể là do trước đây một số người hay nặn bột hình chiếc kèn tò te để thu hút sự chú ý của khách. Lâu dần, tiếng tò te từ chiếc kèn trở nên quen thuộc, gắn liền với những người “nặn con giống”, và được gọi chệch thành “tò he”. Lão nói, cái nghề vui này có nguồn gốc từ ngoài Bắc, tò he là một niềm vui chung của người lớn và trẻ con, khi nặn những con tò he lão đều thấy được gương mặt người cha của lão đang cười. Ngày xưa nhiều khi mải mê với đám tò he của lão mà tôi bị mẹ mắng: “Qua mà ở với lão tò he luôn đi!’’

Ngày xưa, tôi thấy lão cặm cụi giã những lá dứa làm màu xanh, giã bột nghệ làm màu vàng, đám hoa hòe làm màu vàng lợt, cây nhọ nồi làm màu đen, màu đỏ từ quả gấc chín. Lão làm thoăn thoắt, bỗng chốc đám tò he như đang nhảy múa ở góc sân nhỏ. Bây giờ, lão lặng lẽ hơn, trên gương mặt lâu lâu mới thoáng nụ cười. Tôi nhớ ngày xưa lão hí hửng đưa cho tôi xem con tò he vừa nặn xong. Nhìn con tò he xoay xoay trên đôi tay tôi là lão vui lắm: “Cậu thấy không, mỗi con là có một linh hồn đấy!” Tôi nhìn kỹ, đúng là từng cái miệng cười cũng khác nhau, cái tròng đen trong đôi mắt cũng khác nhau. Tôi xoay xoay chúng, nghe thấy cả tiếng khóc tiếng cười. Của chúng.

Hôm ấy Chủ Nhật, tôi sang nhà lão chơi, lão đang mang phơi những con tò he vừa nặn, lão nói:

– Cậu xem, màu của nó tuy đẹp thật nhưng không được thơm, năm nay lão không có quả gấc cho màu đỏ, cả nghệ cho màu vàng, lão phải dùng phẩm màu cả đấy.

Những con tò he được cắm đều trên cái mẹt tròn, rực rỡ cả góc sân nhỏ khi nắng lên.

– Còn một mẹt nữa, tôi cố cho xong để ngày mai mang ra trước cổng trường tiểu học bán cho học trò.

Tôi ngồi nặn với lão đến chiều. Bàn tay lão đã cứng khớp và đau. Lão nặn thật chậm, những con tò he có gương mặt méo xệch, những hình dạng sần sùi, chắp vá. Tôi thấy thỉnh thoảng lão cau có, rồi lại thoảng cười.

o O o

Chủ Nhật tuần sau tôi lại sang nhà lão chơi, lão đang ngồi ở góc giường, trông có vẻ rất ốm.

– Cụ ốm à?

– Ừ, lão đáp, giọng yếu và khàn.

Tôi thấy đám tò he lão làm hôm trước vẫn còn gần y nguyên trên mẹt.

– Thế cả đám này cụ chưa mang đi bán được à, mốc meo cả rồi đây này!

Thì ra là lão đã mang chúng đi bán nhưng lũ trẻ lại thờ ơ, không mua; chúng đòi lão nặn siêu nhân, người nhện, Batman, Ðôremon, Pokemon, khủng long xanh… Lão chịu, lão không biết hình thù của chúng thì sao mà nặn được, bọn nhóc cười hahaha…

Lão cố ngồi ở góc trường mấy ngày. Trời mưa lạnh buốt. Lão lấy tấm ni lông đậy đám tò he cẩn thận. Nhưng hai ngày nay lão đã nằm nhà không dậy nổi.

o O o

Chiều tan sở, trước cổng trường tấp nập, tôi thấy rất nhiều người đang quây quanh một người bán tò he. Tôi nhìn: những con tò he có giáo mác, có súng ống, có kèn đồng, có bộ đội, có siêu nhân, có người nhện… đủ cả. Không phải lão. Tôi thật ngớ, lão đang ốm mà.

Về, tôi lật đật sang nhà lão. Lão nằm, hai hốc mắt hôm nay sâu hơn. Tôi hỏi gì, lão cũng lắc đầu. Tôi bảo: “Cụ gắng lên, cố húp cháo và uống thuốc thì sẽ khỏi, cụ chỉ bị cảm lạnh thôi mà.”

Lão lắc đầu, cái lắc đầu cũng yếu ớt. Lão bảo hôm qua lão nằm chộ thấy cha. Lão sẽ về với cha lão.

Chiều nay, những con tò he nằm mốc meo đang rướm buồn. Buồn từng thớ thịt. Lão cũng là một con tò he mà tôi từng thấy từ thuở bé cho đến bây giờ. Tôi lẩm nhẩm: “Tò he cụ bán mấy đồng. Tôi mua một chiếc cho chồng tôi chơi. Chồng tôi đánh vỡ đánh rơi. Tôi mua cái mới tôi chơi một mình.”

Tôi nghe thấy tiếng thở dài đang yếu dần đi trên những con tò he đầy màu sắc mốc meo đang xoay xoay trên cái mẹt.

Ngoài xa, vang vang tiếng cười của lũ trẻ.

tohe

Hoàng Tường

NHAT – Huế, 1.2015

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE