Người giữ hồn nghề đan lát Pa Cô In bài này

Dù ngấp nghé tuổi 70, song niềm đam mê với nghề đan lát vẫn “cháy rực” trong tâm khảm nghệ nhân Hồ Văn Át ở làng Ân Triêng II, xã Hồng Trung, huyện A Lưới, TT – Huế.

3534565467547

“Hồn” dân tộc qua đôi tay già Át

Trong một lần hiếm hoi, huyện A Lưới tổ chức triển lãm các nghề và những sản phẩm thủ công truyền thống các dân tộc, du khách rất hào hứng và ấn tượng những sản phẩm đan lát người Pa Cô độc đáo và tinh xảo.

Chúng tôi quyết tìm “cha đẻ” của sản phẩm này. Và già Hồ Văn Át, ở làng Ân Triêng II, xã Hồng Trung là một trong số nghệ nhân đan lát tiêu biểu được bà Lê Thị Mai Loan, Trưởng bộ phận bảo tồn du lịch huyện A Lưới giới thiệu.

Tiếp khách tại ngồi nhà sàn nhỏ rất Pa Cô, già Át cười bảo: “Cái nghề này già mê từ thuở biết chạy nhảy, học lỏm theo người lớn. Sau này được A ăm (bố) truyền lại và “nghiệp” đan già giữa đến tận bây giờ. Tuy tuổi già không còn được trẻ nữa, nhưng cái nghề của tổ tông để lại thì phận là con cháu phải giữ gìn, để mai một là có tội với tổ tiên người Pa Cô mình”.

Đã biết bao mùa lúa rẫy đi qua, già Hồ Văn Át vẫn tỉ mẫn đan cái A teh (gùi lớn), A chooiq (gùi nhỏ), Ka ooi (giỏ cá), Ti letq (gùi nhiều ngăn), A điêên (mâm cúng lễ)… để giữ nghề và bán hoặc trao đổi với bà con trong huyện và các huyện lận cận của tỉnh Quảng Trị. Già cho biết, ngày trước, muốn có một chiếc gùi lúa hay gùi 3 ngăn đẹp và chắc, phải vào rừng sâu để bứt những loại mây chắc như mây song, mây cám thì mới đẹp.

Mỗi sản phẩm già Át sử dụng những kỹ thuật đan khác nhau. Một trong những kiệt tác của nghệ thuật đan lát của người Pa Cô có sự kết hợp mềm mại, tinh xảo và đầy công phu từ chất liệu cật tre và mây đó là Ti Letq, A teh, Yrang, A điêên… Với cái Ti letq người đàn ông Pa Cô từ khi dùng đến lúc hư ít nhất là 20 năm. Đây là loại gùi được đan rất công phu và mất nhiều thời gian. Gùi có 3 phần chính, hai ngăn nhỏ ở bên thân gùi. Thân gùi được đan bằng mây, chung quanh thân có 4 thanh gỗ nhỏ hoặc mây áp vào thành từ đáy trở lên miệng và đáy gùi tương đối bằng nhau giúp cho gùi được cứng cáp, không bị lệch khi mang nặng. Dây mang gùi đan bằng mây song, được vót mỏng để đan thì dây mới bền và chắc hơn… Ti letq là loại gùi người đàn ông Pa Cô dùng để đựng cơm nếp, gạo, dao, rựa, thuốc hút, dụng cụ lấy lửa… để lên nương rẫy.

“Sản phẩm của già Át không chỉ đẹp mà còn dùng bền và đan đúng cái chất “hồn” của người Pa Cô. Để làm được cái A teh người biết đan cũng phải mất 1 tuần, còn Ti Letq thì rất lâu, phải công phu và tay nghề cao mới đan đúng và đẹp. Ở cái làng này chỉ còn già Át là người thành thạo và đan đẹp…”, già Quỳnh Bình, chia sẻ.
 

 

Nỗi lo thất truyền

Nghề đan lát đã gắn bó, trải qua cùng người Pa Cô với biết bao thăng trầm của lịch sử và những sản phẩm như cái A tẹh, A Chooiq, Ka đư (giỏ cá), Yrang… không chỉ đơn thuần phục sản xuất mà còn là cái “hồn” dân tộc Pa Cô. Song nghề truyền thống độc đáo này đang khan hiếm lớp kế cận để bảo tồn và gìn giữ.

Đứng trước thực trạng nhiều làng nghề truyền thống không riêng của người Pa Cô đang mai một, già Hồ Văn Át vẫn luôn đau đáu kiếm tìm “truyền nhân”. Già Át bộc bạch: “Già mong muốn giữ cái nghề của tổ tông không bị mai một. Cấp trên có chỉ đạo để gìn giữ cái nghề truyền thống của người Pa Cô, già sẵn sàng nghe theo, song một mình thì già làm không nổi. Sức khỏe già còn minh mẫn, già vẫn sẽ tiếp tục gắn bó với nghề, nó là cái bản sắc của người Pa Cô mình sao bỏ được chứ”.

Nhấp chén trà đặc, nhìn xa xăm, già Hồ Văn Át nói với giọng trầm buồn: “Trước đây ở cái làng Ân Triêng, lớn bé, con gái hay con trai đều biết đan A tẹh, A Chooiq, Ti Letq… Song hiện tại trong bản chỉ còn một số người già mắt thì đã mờ, tay chân chậm chạp không còn đan lát được nữa. Lớp trẻ không có nhiều người theo học và đam mê với “nghiệp” này…”  

Chúng tôi rời khỏi căn nhà sàn nhỏ nhưng bên tai cứ văng vẳng cái giọng trầm buồn của già Hồ Văn Át, khi lật giở từng kí ức đời nghề bấp bênh hay những trăn trở làm sao giữ được cái “hồn” bản sắc Pa Cô không bị mai một và hỗn tạp… Mang những trăn trở cũng như là nguyện vọng của nghệ nhân đan lát Hồ Văn Át đến bà Lê Thị Mai Loan, Trưởng bộ phận bảo tồn du lịch huyện A Lưới, bà Loan cho biết: “Để bảo tồn nghề đan lát người Pa Cô, huyện mới triển khai mở lớp tại xã Bắc Sơn vào quý I, năm 2015.  Đối với các xã có lớp dạy nghề huyện với xã cùng phối hợp hỗ trợ một phần kinh phí…”.



(Theo Phương Nam.Net)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE